Stent yerleştirme (stent implantasyonu): İşlem, riskler ve tedavi sonrası bakım

Stent yerleştirme, daralmış kan damarlarının tedavisi ve iyileştirilmesi için uygulanan bir işlemdir. Doktorlar, daralmış damara bir stent (damar desteği) yerleştirmeden önce, balon kateter kullanarak daralmış bölgeyi genişletirler.

Damar desteği, damarın açık kalmasını ve tekrar kapanmamasını sağlamayı amaçlar.

Stentler aşağıdaki alanlarda kullanılabilir:

• Anjiyoloji (damar hastalıkları ile ilgilenen iç hastalıkları dalı)
• Kardiyoloji
• Diğer içi boş organlar (örn. yemek borusu, safra yolları)

Kalp kapakçığı stenti @ mehmet /AdobeStock

Stent (damar desteği), doktorların damarları ve içi boş organları stabilize etmek ve açık tutmak için kullandıkları, tel örgüden yapılmış küçük bir tüpüdür.

Balonla genişletilen stent @ Axel Kock /AdobeStock

Aşağıdaki türleri mevcuttur:

• Kaplamasız stent: Kaplamasız stentlerde kan pıhtıları veya skar dokusu oluşabilir ve yeni daralmalar (stent içi darlık) ortaya çıkabilir.
• İlaç kaplı stentler: Bu nedenle günümüzde ilaç kaplı stentler daha sık kullanılmaktadır. Bu stentler, kan pıhtılaşmasını ve yara dokusu oluşumunu engelleyerek stent içi darlığı önlemeye yönelik bir ilacı çevreye salar.
• Kendiliğinden açılan stentler: Plastik kılıf çıkarıldıktan sonra kendiliğinden açılırlar.
• Balonla genişletilen stentler: Bu stentlerde, genişletme işlemi sırasında bir balon, stenti damar duvarına bastırır. Balon kateteri geri çekildikten sonra stent şeklini korur.
• Emilebilir stentler: Yeni bir gelişmedir; belirli bir süre sonra vücut tarafından parçalanırlar.
• Stent protezleri: Metal ağın üzerinde bir protez kaplaması bulunur; daralmış bölgeleri açık tutabilir ve kanamaları durdurabilir.

Arteriyosklerozda (arter kireçlenmesi) damar duvarında plaklar, yani kan yağları, kireç ve bağ dokusu birikintileri oluşur. 

Bunlar zamanla damarı o kadar daraltabilir ki, kan artık yeterli miktarda akamaz. Bu da organ ve dokulara kan akışının yetersiz kalmasına neden olur.

Bu daralma noktalarında trombüsler (kan pıhtıları) oluşabilir. Bunlar koparak başka yerlerde damar tıkanıklığına (tromboz, emboli) neden olabilir. 

Bu nedenle, örneğin arteriyosklerozda kalp krizi riski artar.

Doktorlar, balon kateter (PTA) ile damarı genişleterek kan akışının tekrar engelsiz bir şekilde sağlanmasını amaçlar. 

Ancak daralmanın balon kateterle yeniden tıkanma riski varsa, damar uzmanları stent takmayı değerlendirir.

Bu nedenle stent yerleştirme, aşağıdaki hastalıkların tedavisinde kullanılır:

• KKH (koroner kalp hastalığı, kalp damarlarının daralması): Günümüzde akut kalp krizi durumunda stent yerleştirme, tercih edilen tedavi yöntemidir
• pAVK (periferik arteriyel tıkanıklık hastalığı, kollarda ve bacaklarda kan dolaşımı bozukluğu)
• Karotis darlığı (boyun arterlerinin daralması)
• Renal arter stenozu (böbrek arterlerinin daralması)

Ancak tümörler de büyümeleriyle yemek borusu gibi içi boş organları tıkayabilir. Bu durumda onkologlar, bir stent yerleştirerek organın açık kalmasını sağlamaya çalışır.

Stent yerleştirme küçük bir işlemdir.

İlk olarak, stent yerleştirme uzmanı damar sistemine bir erişim yolu açar. Bu erişim yolunu kol veya kasık bölgesindeki bir arterden açar. 

Ardından, kılavuz kateteri damarlar içinden daralmış bölgeye kadar ilerletir. Kontrast madde yardımıyla daralmanın konumunu ve boyutunu kesin olarak belirleyebilir.

Ardından, kılavuz kateterin içinden stentli bir balon kateteri içeri iter. Stent tipine bağlı olarak, stent kendiliğinden ya da yerleştirme sırasında henüz katlanmış olan balon yardımıyla açılır.

Ardından doktor, balon kateteri ve kılavuz kateteri dikkatlice çıkarır. Açıklığı özel bir teknikle veya basınçlı bandajla kapatır. Stent damar içinde kalır ve damarı açık tutar.

Stent yerleştirildikten sonra hasta, kan inceltici ilaçlar (asetilsalisilik asit ve klopidogrel gibi) almalıdır.

Bu ilaçlar kan pıhtılaşmasını engeller. Stent tipine bağlı olarak hasta ilacı kesebilir. Ancak asetilsalisilik asidi ömür boyu almak zorundadır.

Tedavinin başarısı, işlemden birkaç ay sonra doktor tarafından yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi yardımıyla kontrol edilir.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi, stent yerleştirme işleminde de komplikasyonlar ortaya çıkabilir:

• Örneğin, işlem sırasında kalp ritmi bozuklukları ortaya çıkabilir. 
• Kan inceltici ilaçlar nedeniyle kanama riski artar.
• Diğer komplikasyonlar arasında stent içi darlık, damar tıkanması ve kalp krizi sayılabilir. 
• Stentin yerleştirilmesi sırasında damar yaralanması veya damar dallarının tıkanması meydana gelebilir.

Stent yerleştirme uzmanları şunlardır:

• Vasküler cerrahi uzmanları,
• Anjiyoloji ve kardiyoloji uzmanları
• Görüntüleme tetkiklerinin devamı radyologlar tarafından yapılır.
• Altta yatan hastalığa bağlı olarak, onkologlar veya gastroenterologlar gibi diğer uzman doktorlar da stent yerleştirme işlemini gerçekleştirebilir. 

Stent yerleştirme için özel klinikler genellikle damar cerrahisi klinikleridir. Onkolojik vakalar için ise tümör klinikleri veya iç hastalıkları klinikleri mevcuttur.

Bir kliniği stent yerleştirme için “en iyi klinik” veya “en iyi klinik” olarak nitelendirmek mümkün değildir. Stent yerleştirme yoluyla damar daralmalarının tedavisinde uzmanlaşmış doktorlar ve klinikler bulunmaktadır. Bunlar genellikle bu alanda geniş deneyime sahiptir. Stent yerleştirme konusunda uzmanları Leading Medicine Guide’da bulabilirsiniz.

Leading Medicine Guide, yalnızca seçilmiş, yüksek nitelikli tıp uzmanlarını ve uzman hekimleri sunar. Listede yer alan tüm doktorlar, yüksek mesleki uzmanlığa ve mükemmel deneyime sahiptir. Leading Medicine Guide’ın sıkı kabul kriterlerini karşılarlar.

Stent yerleştirme ne zaman gereklidir?
Stent yerleştirme, bir damar daralması (örneğin bir koroner damarda) kan akışını ciddi şekilde engellediğinde gerçekleştirilir. Tipik nedenler arasında koroner kalp hastalığına bağlı kan dolaşımı bozuklukları veya akut anjina pektoris sayılabilir. Kaplamalı veya kaplamasız bir implantın yerleştirilmesi (stentleme) sayesinde, etkilenen kan damarı yeniden genişletilebilir ve açık tutulabilir; böylece kalp kasına daha iyi kan sağlanabilir.

Stent yerleştirme işlemi nasıl gerçekleşir?
İşlem genellikle kardiyoloji bölümünde, kalp kateteri muayenesi kapsamında lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Kasık veya kol arterinden ince bir kateter, daralmış bölgeye ulaşana kadar ilerletilir. Burada stentli bir balon kateter yerleştirilir ve dikkatlice genişletilir. Tedaviyi yürüten doktor, kontrast madde yardımıyla implantasyonun başarısını kontrol eder; ardından implant kan damarında kalıcı olarak bırakılır.

Stent ile baypas arasındaki fark nedir?
Stent uygulamasında damardaki daralma minimal invaziv bir şekilde tedavi edilir; daralmış damar korunur ve bir damar desteği yardımıyla stabilize edilir. Buna karşılık baypas, kalp kasına kan akışını yeni bir damarın üstlendiği cerrahi bir yönlendirmedir. Bu nedenle stentler, özellikle tekil ve sınırları net olarak belirlenmiş damar daralmalarında genellikle daha az invaziv bir alternatiftir.

Ne tür stentler vardır?
Günümüzde ağırlıklı olarak, trombositlerin aktivitesini engelleyerek damarın yeniden daralma riskini azaltan ilaç kaplı stentler kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra, bir süre sonra vücutta kendiliğinden eriyen biyolojik olarak emilebilir stentler ile damarda kalıcı olarak kalan klasik metal implantlar da mevcuttur. Stent seçimi, damar darlığının türüne ve konumuna yanı sıra kişiye özgü risk faktörlerine göre yapılır.

Stent yerleştirme sonrası tedavi süreci nasıldır?
Yerleştirme işleminden sonra hastalar, kan pıhtılaşmasını önlemek için birkaç ay boyunca kan inceltici ilaçlar alırlar. Ardından genellikle asetilsalisilik asit kullanımı kalıcı olarak gerekli olur. Düzenli kardiyolojik kontroller ve görüntüleme tetkikleri, implantın stabil kaldığından ve kalp kasına kan akışının yeterli olduğundan emin olunmasını sağlar. Kalp sağlığına uygun bir yaşam tarzı, işlemin uzun vadeli başarısını destekler.