Rahim ameliyatı (uterus ekstraksiyonu, histerektomi, uterus ekstirpasyonu), jinekoloji alanında en sık yapılan ameliyatlardan biridir. Bazı hastalıklarda bu ameliyata alternatifler mevcuttur. Oysa rahim kanseri, çoğu durumda rahmin radikal olarak çıkarılmasını (total histerektomi) gerektirir. Burada, avantaj ve dezavantajlar, alternatif tedavi seçenekleri ve olası komplikasyonlar hakkında bilgi edinmek için daha ayrıntılı bilgiler ile seçkin uzmanlar ve merkezler bulabilirsiniz.
Rahim ameliyatı ne zaman endikedir?
Rahim ameliyatı, hem iyi huylu hem de kötü huylu jinekolojik hastalıkların tedavisinde uygulanır. Bu ameliyatın en sık nedenleri şunlardır
- Rahim miyomları
- Kanama bozuklukları,
- Endometriozis (karın ve pelvik bölgede doku yapışıklıkları)
- prolapsus ameliyatı kapsamında,
- alt karın ağrıları ve
- rahim ağzı kanseri, rahim kanseri, fallop tüpü kanseri veya yumurtalık kanseri.
- doğum sonrası aşırı kanamalar
Kadın vücudunda rahmin konumu ve boyutu © SciePro | AdobeStock
Görülme sıklığı yüksek olan miyomların çoğu, genellikle sadece rahatsızlık verdiklerinde ameliyat gerektirir. Bu rahatsızlıklar arasında şunlar yer alır:
- diğer organlara baskı,
- kanama bozuklukları,
- Ağrı,
- Kırmızı kan hücrelerinin eksikliği,
- organda enfeksiyon.
Küçük pelvis / alt karın bölgesinde ağrı olması durumunda, öncelikle nedenin kesin olarak belirlenmesi gerekir. Ameliyattan önce, bu müdahalenin sorunu çözüp çözmeyeceği tespit edilmelidir.
Her zaman rahim alınması gerekmez. Örneğin, rahim miyomları durumunda rahim koruyucu tedaviler de mevcuttur; bunların arasında
- miyom nükleasyonu,
- yüksek odaklı ultrason,
- miyom embolizasyonu,
- ilaç tedavisi.
Kadınlar, hafif ağrılar ve küçük sorunlarla yaşamayı mı, yoksa rahimlerini aldırmayı mı seçecekleri konusunda sık sık bir karar vermek zorunda kalırlar. Radikal (tam) histerektomi kararı vermeden önce, hastalar kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarından ayrıntılı danışmanlık almalıdır.
Rahim alınmasının nedenlerine bağlı olarak hangi cerrahi yaklaşım seçileceği belirlenir.
Ameliyat yöntemleri
Seçeneklerden biri subtotal histerektomidir (veya suprazervikal histerektomi). Bu yöntemde sadece rahim gövdesi çıkarılır, böylece serviks/rahim ağzı korunur.
Tam histerektomide ise rahim boynu da dahil olmak üzere rahim gövdesi ve boynu tamamen çıkarılır. Bu histerektomi türü çoğu vakada uygulanır.
Rahat rahim kanseri tedavisinde uygulanan radikal histerektomi ise daha kapsamlı bir işlemdir. Bu işlemde
- rahim gövdesi,
- rahim ağzı,
- vajinanın üst kısmı ve
- tutunma sisteminin büyük bir kısmı
- ayrıca, başlangıç bulgularına bağlı olarak fallop tüpleri ve/veya yumurtalıklar da çıkarılır
Kötü huylu kanser hastalıklarında çoğu durumda pelvik bölgedeki ve abdominal aort boyunca uzanan lenf düğümlerinin de çıkarılması gerekir. Ayrıca, genellikle yumurtalıklar ve fallop tüpleri de birlikte çıkarılmalıdır. Bunun iyi huylu hastalıklarda uygun olup olmadığı ise her hasta için ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Rahim Alınması İşlemi
Erişim yoluna göre, rahmin cerrahi olarak çıkarılması için dört farklı yöntem ayırt edilir:
- Abdominal histerektomi (karın kesisi yoluyla)
- Vajinal histerektomi (vajinadan)
- Endoskopik histerektomi (laparoskopi yoluyla)
- Laparoskopik yardımlı vajinal histerektomi (vajinadan yapılan ameliyat ile laparoskopinin birleştirilmesi)
Jinekologun hangi erişim yolunu seçeceği, diğer faktörlerin yanı sıra hastalığın türüne ve rahmin büyüklüğüne bağlıdır. Ayrıca bu konuyu hasta ile birlikte kararlaştırır.
Abdominal histerektomi, karın duvarında yapılan bir kesi yoluyla rahmin çıkarılmasıdır. Bu erişim yolunun avantajı,
- karın boşluğundaki ameliyat alanını net bir şekilde görebilme ve
- ameliyat alanını genişletme imkânıdır.
Eskiden abdominal histerektomi daha sık uygulanırdı. Ancak günümüzde, daha az yorucu olmaları ve hastanın ameliyattan birkaç gün sonra taburcu olabilmesi nedeniyle, aşağıdaki yöntemlerden birini kullanarak karın kesisini önlemeye çalışılmaktadır.
Vajinal histerektomide rahim vajinadan çıkarılır. Bu, rahim çok büyük olmadığı sürece mümkündür. Bu yöntemin avantajları şunlardır:
- kısa ameliyat süreleri,
- genellikle daha az ağrı ve
- abdominal histerektomiye kıyasla daha hızlı iyileşmedir.
Günümüzde, kötü huylu olmayan hastalıkların tedavisinde laparoskopik yardımlı histerektomi (LAVH) giderek daha sık uygulanmaktadır. Bu yöntem, karın içi inceleme (laparoskopi) ile vajinal erişim yolunu birleştirir. Bunun için karın duvarında sadece küçük kesikler açılması yeterlidir.
Total laparoskopik histerektomi (TLH), karın aynası yardımıyla rahmin tamamının çıkarılmasıdır. Laparoskopik suprazervikal histerektomi (LASH) seçeneği de mevcuttur; bu yöntemde rahim ağzı vücutta kalır.
Genel olarak, iyi huylu hastalıklar nedeniyle yapılan subtotal rahim ameliyatlarının oranı dünya çapında artmaktadır. Dezavantajları arasında, ameliyat sonrası vakaların %20’sine kadarında kalıcı döngüsel kanamalar ve %2–5’inde rahim ağzının ikincil olarak çıkarılmasıyla karşılaşılabilmesidir.
Bir avantaj ise ameliyattan sonra biraz daha hızlı iyileşme olmasıdır. Zaman zaman öne sürülen varsayılan avantajlar arasında
- prolapsus ve idrar kaçırmanın azalması ve
- cinsel yaşamın daha iyi korunması
gibi ara sıra öne sürülen varsayılan avantajlar hiçbir zaman kanıtlanamamıştır.
Rahim ameliyatı sonrası dönem: Rahim ameliyatının sonuçları nelerdir?
Rahim alınmasının kalıcı sonuçları arasında öncelikle doğurganlığın kaybı yer alır. Artık gebelik oluşamaz; bu nedenle ameliyatla rahim alınmadan önce çocuk sahibi olma isteği konusunda netlik sağlanmalıdır.
Rahim gövdesine ek olarak rahim ağzı ve yumurtalıklar da alınmışsa, artık adet kanaması da görülmez.
Rahim ameliyatını hangi uzman doktor gerçekleştirir?
Yukarıda belirtilen konuyla ilgili sorularınız veya yardıma ihtiyacınız varsa lütfen bir doktora başvurun.
Rahim ameliyatı konusunda eğitim almış uzmanlar, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanlarıdır.
Tıp yazarı hakkında
Prof. Dr. med. Hans-Christian Kolberg
Tıp alanında uzman yazar