Perkütan nefrostomi, idrar akışında bozukluk olduğu durumlarda böbreği rahatlatmak için ürolojide kanıtlanmış bir yöntemdir. Nefrostomi işleminde, idrarın tekrar engelsiz bir şekilde akabilmesi için bir ponksiyon yoluyla böbrek havuzuna bir kateter yerleştirilir. Perkütan nefrostomi, özellikle idrar yollarında tıkanıklık veya idrar birikimi sonucu böbrek şişmesi durumlarında uygulanır. İşlem genellikle görüntüleme desteği altında gerçekleştirilir ve hızlı idrar boşaltımını sağlar. Nedenleri arasında tümör, böbrek taşı veya üreter daralmaları sayılabilir. Perkütan nefrostomi, böbrek fonksiyonunu korumak için acil olarak gerekli olabilir. Yüksek başarı oranına rağmen, olası riskler ve komplikasyonlar göz önünde bulundurulmalıdır.
Perkütan nefrostomi endikasyonları
Perkütan nefrostomi, aşağıdaki durumlarda kısa süreli idrar boşaltımı sağlamak amacıyla uygulanır
- bir böbrekte idrar akış bozukluğu veya
- üreter yaralanmasına bağlı idrar fistili
durumlarında kısa süreli idrar boşaltımı sağlamak amacıyla uygulanır.
Böbreklerdeki idrar akış bozukluklarının nedenleri şunlardır:
- üriner sistemde tıkanmaya neden olan taşlar,
- tümörler,
- fibrozlar (yara dokusu),
- iltihaplar ve
- yaralanmalardır.
Perkütan nefrostomiye ilişkin mutlak kontrendikasyonlar, yani tedavinin mümkün olmadığı durumlar, mevcut değildir. Kan pıhtılaşma bozuklukları göreceli kontrendikasyon olarak kabul edilir. Ancak ürosepsis ve buna bağlı yaygın koagülopati olan hastalarda PCN hayat kurtarıcı olabilir.
Perkütan nefrostominin avantajları
- hızlı bir şekilde uygulanabilir
- fazla hazırlık gerektirmez
- Lokal anestezi ve dolayısıyla genel anestezi gerekmez
- güvenli bir işlemdir ve dolayısıyla komplikasyon riski düşüktür
- Tek görüntüleme yöntemi olarak ultrason yeterlidir
- PCN, böbrek boşluk sisteminde minimal invaziv müdahalelerin temelini oluşturur
Perkütan nefrostomi tekniği
Böbreğe, bir böbrek kaliksine ponksiyon yapılır. İşlem sırasında cerrah, ultrason veya röntgen görüntüsü aracılığıyla aletlerin yönlendirilmesini kontrol eder. Ponksiyon başarılı olursa, cerrah böbrek kaliksinden böbrek havuzuna plastik bir tüp yerleştirir.
İdrar, cilde sabitlenen drenaj kateteri üzerinden akarak bir idrar torbasında toplanır.
İşlem aşağıdaki adımlara göre gerçekleştirilir:
- Hastanın yan yatırılması
- Steril örtü
- Aksiller çizgide steril bir ponksiyon probu kullanılarak tıkanmış böbreğin ultrasonografik görüntülenmesi
- Pansiyon yerinin, yönünün ve derinliğinin belirlenmesi
- Cilde lokal anestezik enjeksiyonu
- Deride kesi
- Sürekli ultrasonografik kontrol altında tıkanmış böbreğin ponksiyonu
- İğne ucundaki refleks, tıkanmış böbrek çukurunda görülebilir
- İdrarın aspirasyonu
- Yarı sert kılavuz telin ponksiyon iğnesi içinden ilerletilmesi
- Tel, ultrason ile böbrek çukurunda görüntülenebilir
- Punkksiyon iğnesinin geri çekilmesi
- Tel üzerinden pigtail kateter böbrek çukuruna ilerletilir
- İdrarın yeniden aspirasyonu
- Kateterin bir iplikle cilde sabitlenmesi
- Pansuman
Kateter değişimi, röntgen kontrolü altında bir telin kılavuzluğunda gerçekleştirilir.
Değişim aralıkları hastaya göre değişiklik gösterebilir. PCN, sabit aralıklarla rutin olarak değil, gerektiğinde bireysel kriterlere göre değiştirilmelidir. Bu kriterler şunlara dayanır:
- idrar çıkışı,
- kirlenme,
- inkrustasyon eğilimi ve
- enfeksiyonlar.
SSS
Perkütan nefrostomi nedir?
Perkütan nefrostomi, idrarın boşaltılması için kullanılan bir işlemdir; bu işlemde bir nefrostomi kateteri deri yoluyla doğrudan böbrek çukuruna yerleştirilir. İdrar, bir kateter aracılığıyla idrar torbasına boşaltılır. Bu yöntem PCN veya perkütan nefrostomi olarak da adlandırılır.
Nefrostomi ne zaman gereklidir?
Nefrostomi, idrar tıkanıklığı, idrar tıkanıklığına bağlı böbrek şişmesi, akut veya kronik idrar yollarında tıkanıklık durumlarında endikedir. Sık görülen nedenler arasında tümör, böbrek taşı, üreter darlıkları veya enfekte olmuş idrar tıkanıklığına bağlı böbrek sayılabilir. Retrograd sondalamanın başarısız olması da bir endikasyon oluşturabilir.
Nefrostomi nasıl yapılır?
İşlem genellikle karın veya yan pozisyonda, lokal anestezi veya genel anestezi altında gerçekleştirilir. Ultrason kontrolü veya floroskopi altında, içi boş bir iğne yardımıyla bir kaliks grubu delinir. Ardından, bir kılavuz tel yardımıyla nefrostomi kateteri böbrek çukuruna ilerletilir ve cilde sabitlenir.
Hangi riskler ve komplikasyonlar vardır?
Riskler ve komplikasyonlar arasında kanama, enfeksiyon, kateter tıkanması veya bağırsak ya da kolon gibi komşu yapıların yaralanması sayılabilir. Nadir durumlarda ürosepsis ortaya çıkabilir. Önceden var olan pıhtılaşma bozuklukları önemli bir kontrendikasyon olarak kabul edilir.
Nefrostomi kateteri ne kadar süreyle kalır?
Süre, idrar tıkanıklığının nedenine ve idrar yollarının durumuna bağlıdır. Kateterin geçici veya uzun süreli olarak kullanılması gerekebilir. Üreterlerin, mesanenin ve böbrek fonksiyonlarının izlenebilmesi için bir ürolog tarafından düzenli kontroller yapılması önemlidir.
Tıp yazarı hakkında
Prof. Dr. med. Martin Meyer-Schwickerath
Tıp alanında uzman yazar