Tohum İmplantasyonu: Uzmanlar ve Bilgiler

Sadece Almanya'da her yıl 60.000'den fazla erkek prostat kanserine yakalanmaktadır. Prostat kanseri, erkeklerde kansere bağlı ölümlerin üçüncü en yaygın nedenidir.

Tohum implantasyonu, esas olarak prostat kanseri olan erkeklerde uygulanır. Bu yöntem, elde ettiği iyi sonuçlar sayesinde son yıllarda ülkemizde yaygınlaşmıştır. Bu yöntem, radyoterapi gibi, kanser hücreleriyle mücadele etmek için yüksek enerjili radyasyon kullanır.

Tohum implantasyonu, brakiterapi yöntemlerinden biridir. Brakiterapi yöntemlerinde, ışın kaynağı tümörün hemen yakınına veya doğrudan tümörün içine yerleştirilir.

Tohumlar, minik radyasyon kaynaklarıdır. Doktor, implantasyon sırasında tümörün içine doğrudan 80 adede kadar tohum yerleştirir.

İmplantasyon, sürekli ultrason kontrolü altında ve tam veya kısmi anestezi altında gerçekleştirilir. Tohumları yerleştirmek için doktor, bir koordinat sistemi yardımıyla prostatın doğru noktalarına yerleştirilen ponksiyon iğneleri kullanır.

Tohumlar prostat içinde kalır ve burada tümör üzerinde etkisini gösterir. Tohum implantasyonunun normal radyoterapiye göre avantajı, ışın kaynağının tümöre çok yakın olmasıdır. Böylece radyasyon, sağlıklı dokuya çok daha az zarar verir.

Günümüzde tüm prostat kanserlerinin yüzde 70’inden fazlası oldukça erken bir aşamada tespit edilmektedir. Bu aşamada tümörler genellikle organla sınırlıdır ve iyi bir şekilde tedavi edilebilir.

Bazı hastalarda doğrudan bir tedaviye gerek yoktur. Bu hastalar için dikkatli bir takip yeterlidir.

Diğer hastalarda ise prostat tümörünün lokal tedavisi gereklidir. Bunun için çeşitli yöntemler söz konusudur:

• radikal ameliyat – yani prostatın cerrahi olarak çıkarılması – veya
• çeşitli radyoterapi yöntemleri ve tohum implantasyonu gibi daha az invaziv yöntemler.

Radyasyon kaynakları olan minik tohumlar doğrudan prostatın içine yerleştirilir ve orada tümöre etki eder © rumruay | AdobeStock

İşlemden yaklaşık bir hafta önce uzman hekim ekibi planlamaya başlar. Bunun için doktorlar, rektum yoluyla transrektal ultrason görüntüleri alır. Bir planlama bilgisayarı, bu görüntülere dayanarak prostatın boyutunu, şeklini ve konumunu belirler. Radyoterapist, bu bilgilere dayanarak tohumların sayısını ve konumunu belirler.

ASS, Aspirin, Lixiana veya Plavix gibi kan inceltici ilaçları işlemden bir hafta önce kesmeniz gerekir. İşlemden iki gün önce bir antibiyotik ve bir alfa bloker alırsınız.

İşlem yaklaşık 60 dakika sürer. Doktor, işlem sırasında prostat içine 80 adede kadar kısa menzilli iyot kaynaklı radyasyon kaynağı yerleştirir. Tedavi başarılı olursa, tohumların yüksek dozlu radyasyonu tümör dokusunu içeriden yok eder.

Hasta anestezi altındayken sürekli olarak ultrason görüntüleri alınır. Bu görüntüler, tohumların konumlarını ultrason görüntüsündeki gerçek yerleştirme yerleriyle karşılaştırmak için kullanılır. Işınlama planında kaymalar meydana gelirse, bunlar çok hassas bir şekilde düzeltilebilir.

Bu sayede brakiterapinin hassasiyeti ve dolayısıyla tedavinin başarısı artar.

İşlem sadece yaklaşık 60 dakika sürer ve minimal invaziv olarak gerçekleştirilir. Bu nedenle hastalar hastanede kısa süreli yatışla tedavi edilir. Genellikle hastalar işlemden bir gün sonra taburcu olabilir ve birkaç gün sonra da işlerine dönebilirler.

İmplantasyonun hemen ardından ilk dönemde kendinizi fiziksel olarak yormamalısınız. İlk haftalarda şunlardan kaçının

• yüzmekten,
• sauna ziyaretlerinden ve
• yorucu fiziksel ve cinsel aktivitelerden kaçının.

Ayrıca, örneğin

• sert yüzeylere oturmak,
• bisiklete binmek veya
• binicilik gibi.

İmplantasyondan yaklaşık dört hafta sonra bir takip muayenesi yapılır. Bu muayenede doktorlar, CT (bilgisayarlı tomografi) yardımıyla tohumların hala planlanan konumlarda olup olmadığını kontrol eder. Herhangi bir kayma meydana gelmişse, bu aşamada düzeltme yapmak hâlâ sorunsuz bir şekilde mümkündür.

Ayrıca üç ayda bir urologik takip muayeneleri yapılır. Bunlar arasında

• PSA değerinin kontrolü,
• ultrason muayeneleri ile
• ereksiyon yeteneği ve idrar yapma durumunun değerlendirilmesi.

PSA değeri, kandaki prostat spesifik antijen konsantrasyonunu ifade eder. Bu değer, prostatta bir değişiklik olup olmadığını ve protein seviyesinin yükselmiş olup olmadığını gösterir.

Yüksek bir PSA değeri, mutlaka kanserin ilerlediğini göstermez. Yüksek PSA değerleri, örneğin radyasyonun etkisine tepki olarak prostatın iltihaplı reaksiyonu sonucu da ortaya çıkabilir.

Tohum implantasyonu, vücut üzerinde çok az yük oluşturan minimal invaziv bir işlemdir. BT ve MRG gibi görüntüleme yöntemleri, tümör dokusunun tam olarak tespit edilmesini sağlar. Bu sayede radyasyon onkologları, radyasyonu etkilenen dokuya hedefli bir şekilde yönlendirebilirler. Böylece çevre dokular büyük ölçüde korunur.

Tohum implantasyonu, nispeten az yan etkiyle iyi sonuçlar vermektedir.

Uzun vadeli çalışmalar, hastalığın erken evrelerinde bu yöntemin iyileşme oranının yüzde 80 ile 90 arasında olduğunu göstermektedir. Bu nedenle yöntem, radikal ameliyata eşdeğer bir alternatif olmakla birlikte, vücut için çok daha az yıpratıcıdır.

Yan etkiler açısından bakıldığında, tohum implantasyonu radikal ameliyata kıyasla hatta avantajlar sunmaktadır. Hastalar tedaviden sonra neredeyse hiç idrar kaçırma sorunu yaşamazlar. İşlemden üç yıl sonra, tedavi gören hastaların yalnızca yüzde 10 ila 30’u iktidarsızlıktan şikayet etmektedir. Bu oran, ameliyata kıyasla önemli ölçüde daha düşüktür. Ereksiyon bozuklukları da görülse de, bunlar ameliyatta olduğu gibi hemen ortaya çıkmaz, ancak yavaş yavaş gelişir.

Vücut üzerindeki yük çok az olduğu için, bu yöntem ABD’nin ardından Almanya’da da yaygınlaşmıştır. Birçok Alman kliniği ve tedavi merkezi halihazırda bu prostat kanseri tedavi yöntemini sunmaktadır.

Güncel verilere göre, düşük risk grubundaki hastalarda işlem sonrası 15 yıllık sağkalım oranı yüzde 94 ila 98 arasındadır. Orta risk grubundaki hastalarda ise bu oran yüzde 89 ila 97 arasındadır.

Tohum implantasyonu, iyi iyileşme şansı nedeniyle prostat kanseri tedavisinde kabul görmüş bir yöntemdir.

Hastalığın erken evrelerinde, implantasyon, prostatın cerrahi olarak çıkarılmasına eşdeğer veya hatta daha üstün bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bunun nedenlerinden biri, nispeten az yan etkiye sahip olmasıdır. Bu sayede, yöntem hasta için çok daha az yıpratıcıdır ve müdahalenin rahatsız edici sonuçları daha nadir görülür veya daha geç ortaya çıkar.