Retina lazer koagülasyonu – Oftalmolojide modern lazer tedavisi ile retina hastalıklarının tedavisi

Lazer koagülasyonunun tıbbi etkileri, oftalmolojide çeşitli şekillerde kullanılabilir. Lazer koagülasyon yardımıyla tedavi edilen başlıca hastalık tabloları arasında şunlar yer alır

• retinadaki delikler veya dejenerasyonlar,
• Makula ödemi,
• makula dejenerasyonları ve
• diyabetik retinopatinin çeşitli formları (metabolik bir hastalık olan diabetes mellitusun neden olduğu bir retina hastalığı).

Tıpta retina olarak da adlandırılan retina, gözün iç kısmında bulunan ve vitreusu çevreleyen çok katmanlı bir sinir dokusudur. Dışarıdan gelen ışık, göz bebeğinden geçerek retinaya ulaşır; burada ışık elektrik sinyallerine dönüştürülür ve görme siniri aracılığıyla beyne gönderilerek görüntüye dönüştürülür.

İnsan gözünün yapısı

Retinada dejenerasyonlar veya delikler

Miyopi (uzağı görememe) gibi faktörler veya gözün vitreus cisimciklerinin retina üzerinde oluşturduğu gerilim, lokal retina hasarlarına yol açabilir. Örneğin, hastaların retinasında incelme veya hatta küçük delikler görülmesi mümkündür.

Retinada lazer koagülasyonu bu durumda yaygın bir tedavi seçeneğidir: Hedefe yönelik lazer ışını yayılmasıyla, retina deliğinin kenarları alt tabakaya bağlanır. Bu şekilde lazer koagülasyonu, deliğin büyümesini ve olası bir retina dekolmanını önleyebilir.

Nemli Makula Dejenerasyonu

Sözde nemli makula dejenerasyonu sürecinde, sıklıkla sıvı sızan patolojik damar büyümesi ortaya çıkabilir. Hedefli lazer uygulamasıyla bu damarlar tahrip edilebilir ve böylece sıvı sızıntısı durdurulabilir.

Buna karşın, fovea altındaki yeni damar oluşumlarının tedavisi için lazer koagülasyonu daha az uygundur; skotomlar (siyah noktalar görme) gibi tedavi risklerini önlemek amacıyla, tedavi eden göz doktorları genellikle başka tedavi yöntemlerine yönelir.

Makula Ödemi

Makula ödemi, makula bölgesinde (retinanın arka kısmındaki “sarı leke” olarak adlandırılan bölge) sıvı birikimi görüldüğünde ortaya çıkar. Bu durum sıklıkla diyabet hastalığına bağlıdır.

İris, kornea, göz merceği (lens), retina ve bunların kan damarları ile makulayı gösteren göz şeması

Lazer koagülasyonu, makula ödemlerini azaltmaya yönelik en etkili tedavi yöntemlerinden biridir. Hedefe yönelik lazer ışını yardımıyla etkilenen dokunun pompalama aktivitesi artırılabilir ve böylece ödemin inmesi sağlanabilir.

Bunun yanı sıra, makula ödeminin lazer koagülasyonu ile tedavisi bir dizi başka etkiyle de birlikte gelir. Örneğin, lazer ışınları yoluyla lokal olarak sınırlı terapötik hücre tahribatı, retinanın oksijen tüketimini azaltır (bu da retinanın oksijen tedarikinin iyileştiği anlamına gelir). Sonuç olarak, retina bölgesinde yeni kan damarlarının oluşumu azalırken, mevcut kan damarlarının geçirgenliği de azalır.

Lazer koagülasyonun başarılı bir şekilde uygulanmasıyla, makula ödeminin azaltılması yoluyla ilerleyen görme kayıplarının önlenmesi sağlanabilir.

Makula ödemi

Makula ödeminin tedavisi için hangi lazer koagülasyon yönteminin tercih edileceği, hastanın bireysel şikayetlerine bağlıdır. Retinada uygulanan fokal parasantral lazer koagülasyon kapsamında tedavi, yalnızca sıvı birikiminden özellikle ciddi şekilde etkilenen makula bölgeleriyle sınırlıdır.

Buna karşılık, yaygın makula ödemi söz konusu olduğunda, lazer nokta ızgarası şeklinde bir lazer koagülasyonu (ızgara lazer koagülasyonu) uygun olabilir. Retinada ızgara şeklinde lazer koagülasyonu uygulandığında, makulanın tamamı lazer tedavisine dahil edilir.

Diyabetik Retinopati

Diyabetik retinopatide, retina kan damarlarında meydana gelen mikroskobik hasarlar, giderek retinanın kendisinde de hasara yol açar. Bu durumda, retinanın çeşitli bölgelerinde sıklıkla oksijen yetersizliği görülür. Ayrıca, nispeten düşük stabiliteye sahip yeni kan damarlarının oluşması da nadir değildir. Sonuç olarak, etkilenen retina bölgesinde kanamalar meydana gelebilir ve en kötü durumda körlüğe yol açabilir.

Sağlıklı bir gözün (yukarıda) retinaya zarar veren retinopati ile karşılaştırmalı gösterimi

Retinopati tedavisi kapsamında etkili bir lazer koagülasyonu, genellikle nispeten geniş çaplı birkaç lazer odak noktasını içerir. Tedavi, tüm retina yüzeyini kapsar ve yalnızca makula (sarı nokta) hariç tutulur. Görme alanının daralması gibi istenmeyen tedavi sonuçlarını önlemek için, tek tek lazer noktaları arasında yeterli bir mesafe bırakılması önemlidir.

Lazer koagülasyonu ile görme keskinliğinde iyileşme sağlanması çok nadir durumlarda mümkündür. Ancak bu tedavi, retina hasarı nedeniyle ortaya çıkabilecek görme keskinliği kaybını önlemeye yardımcı olabilir. Hastanın bulgularına bağlı olarak, lazer koagülasyonun uygulanması daha karmaşık cerrahi müdahalelerin zamanını erteleyebilir.

Lazer koagülasyon öncesinde, hastanın tıbbi öyküsünün değerlendirilmesinin yanı sıra ayrıntılı bir göz muayenesi de yapılır. Göz dibi muayenesi için öncelikle göz damlaları yardımıyla kısa süreli bir göz bebeği genişlemesi sağlanır. Bireysel vakalarda yapılan ileri tetkikler, hastanın şikayetlerine göre belirlenir.

Lazer koagülasyon yöntemleri

Hastalığın tablosuna bağlı olarak, lazer koagülasyonun farklı varyantları kullanılabilir. Retinanın belirli bölgelerine hedefli olarak uygulanan lazer koagülasyondan, “Grid lazer koagülasyonu” olarak adlandırılan ızgara şeklindeki lazer uygulaması farklıdır. Bu yöntem, özellikle hastalık odaklarının birbirine karıştığı ve bu nedenle lokal olarak sınırlandırılmış tedavi alanlarının tanımlanamadığı durumlarda kullanılır. Retina değişiklikleri yalnızca lokal olarak ortaya çıkıyorsa, Grid lazer koagülasyonu genellikle gerekli değildir.

Bu işlemde farklı lazerler kullanılabilir. Ancak lazer koagülasyonu çoğunlukla yeşil-mavi lazer ışınları yayan argon lazeri ile gerçekleştirilir. Ayrıca kızılötesi, boya veya kripton lazerleri de tedaviye uygundur.

Lazer koagülasyonun işleyişi

Tedavi çoğu durumda ayakta yapılır. Hasta oturur veya yatar pozisyondadır. Tedavinin başlangıcında yüzeysel anestezi (yani lokal anestezi) uygulanır ve göz damlası ile göz bebekleri genişletilir.

Lazer koagülasyonu, lazer cihazına bağlı olan ve “yarık lamba” olarak adlandırılan bir cihaz yardımıyla gerçekleştirilir. Oturur pozisyondaki hastanın tedavi edilecek gözüne bir kornea kontakt camı (özel bir büyüteç) yerleştirilir. Ardından, lokal doku tahribatına yol açan lazer ışınları yayılır. Tedavi edilen retina bölgelerinde oluşan yara izi sayesinde, bu bölgeler altta bulunan doku yapılarıyla birleşir. Tatmin edici bir tedavi sonucu elde etmek için genellikle birbirini izleyen birkaç seans gerekir.

Tedavi kapsamı, öncelikle hastanın bulgularına bağlıdır. Örneğin, bir hastada korneanın dekolman riski varsa, tedavi eden hekim genellikle gözün retinasında lazer koagülasyonu kapsamında nispeten geniş alanlı lazer noktaları oluşturur.

Dolayısıyla, bir hastanın retinasında dış bölgede delikler veya benzer kusurlar görülüyorsa, bu tür hasarlar genellikle halka şeklinde düzenlenmiş lazer odakları ile çevre dokudan ayrılır. Bu sayede, tedavi edilen retina hasarlarının henüz etkilenmemiş retina bölgelerine yayılması önlenebilir.

Buna karşılık, makula bölgesindeki hasarlı kan damarlarının tedavisi gerekiyorsa, bu işlem çoğu durumda daha küçük lazer noktaları uygulanarak gerçekleştirilir.

Tedavi Sonrası Bakım

Ayakta uygulanan retina lazer koagülasyonu işleminden sonra hasta, ilk olarak yaklaşık 24 saat boyunca araç kullanmamalıdır. Başarılı tedavinin ardından ilk birkaç gün boyunca yoğun fiziksel eforlardan kaçınılması da tavsiye edilir. Gerekirse özel göz merhemleri veya damlalarının kullanılması gerekebilir.

Tedavi sonrasında herhangi bir anormallik veya şikayet ortaya çıkarsa, tedavi eden göz doktoruyla derhal iletişime geçilmelidir. Komplikasyonsuz bir iyileşme süreci olsa bile, en geç 3 ay sonra bir göz doktoru tarafından kontrol muayenesi yapılmalıdır. Bu muayene, hedeflenen tedavi başarısının tıbbi olarak doğrulanmasını sağlar.

Lazer koagülasyon sonrası her bir vakada ideal olarak hangi spesifik tedavi sonrası veya kontrol adımlarının atılması gerektiği, vakanın özelliklerine bağlıdır. Hastaya bağlı olarak, örneğin göz içi basıncının düzenli olarak kontrol edilmesi uygun olabilir.

Bazen takip muayenelerinde tedavinin yeterince etkili olmadığı tespit edilebilir. Bu durumda, ek ileri tedavi adımları (örneğin, lazer koagülasyonun tekrarlanması) uygun olabilir. Ancak, tekrarlanan tedavi seansları nedeniyle tedavi riskleri de arttığından, bu konudaki karar hasta ve tedaviyi yapan uzman hekim tarafından dikkatlice değerlendirilmelidir.

Lazer koagülasyonundaki riskler

Lazer koagülasyonu kapsamında dokunun hedefli bir şekilde tahrip edilmesi nedeniyle, bu tedavi yöntemi çeşitli riskler taşır. Örneğin, bir hastada retinanın geniş alanlarının tedavi edilmesi gerekiyorsa veya tıbbi olarak işlemin tekrarlanması gerekiyorsa, tedavi gören kişinin görme yeteneğinde azalma meydana gelebilir.

Bu olumsuz etkiler, renkleri birbirinden ayırt etmenin zorlaşması veya alacakaranlıkta ya da karanlıkta görme yetisinin azalması şeklinde ortaya çıkabilir. Ayrıca, tedavinin görüş alanının daralmasına yol açması da mümkündür.

Retinada lazer koagülasyonu ile ilişkili diğer tedavi riskleri arasında göz içi basıncında olası bir değişiklik yer alır. Tedavi örneğin maküla veya foveanın merkezi bölgesinde yapılırsa, işlemden sonra skotomlar ortaya çıkabilir; bu, görüş alanında siyah delikler algılanması anlamına gelir.

Bahsedilen çok çeşitli tedavi riskleri nedeniyle, göz doktorları her bir hastada retina lazer koagülasyonunun tıbbi açıdan ne sıklıkta ve ne ölçüde uygun olduğunu dikkatlice değerlendirmelidir.

Sonuç

Sonuç olarak, retina lazer koagülasyonunun retina hastalıklarının tedavisinde kendini kanıtlamış bir yöntem olduğu görülmektedir. Lazer koagülasyon, özellikle çeşitli retina hastalıklarının tedavisinde ve önlenmesinde kullanılan tıbbi bir işlemdir. Bu işlemde, arka retina lazerle hedefli bir şekilde tedavi edilir; böylece lazerle retinaya ulaşılabilir ve retina stabilize edilebilir. Özellikle retina dekolmanı riski bulunan veya halihazırda mevcut olan durumlarda bu yöntem tedavi alanında kullanılır.

Retina hastalıklarında lazer koagülasyonu, makula ve en keskin görme noktası hariç olmak üzere retinanın korunmasını sağlarken, retinanın belirli bölgelerinin hedefli bir şekilde tedavi edilmesini mümkün kılar. Lazer uygulaması, etkilenen retina bölgelerinde kontrollü skarlaşmaya yol açar ve bu sayede hastalığın daha da kötüleşmesi önlenebilir. Tarihsel olarak bu yöntem, modern lazer tedavisinin temellerini atan Meyer-Schwickerath’a dayanmaktadır.

Teknik olarak tedavi, doktor tarafından göze lokal anestezi uygulandıktan sonra göze bir temas camı yerleştirilmesiyle gerçekleştirilir. Bu sırada lazer ışını hassas bir şekilde yönlendirilir, böylece doktor retina bölgelerine daha iyi erişim sağlayabilir. Lazer ışınlarının retina pigment epiteli ve koroidde emilmesi, biyolojik ışık filtresi olan melanin sayesinde ısı oluşumuna yol açar. Bu termal süreçler, dokuda termal denatürasyona neden olur; bunun sonucunda termal hücre nekrozu ve etkilenen bölgenin denatürasyonu meydana gelir.

Tedavi, kornea ve vitreus içinden gerçekleştirilir ve daha büyük yapıları zarar vermeden retina merkezine veya diğer retina bölgelerine hedefli bir şekilde ulaşır. Nadir durumlarda, önemli bir retina dekolmanı söz konusu olduğunda, lokal anestezi altında ek olarak soğuk bir prob kullanılabilir. Kan akışının yeterince sağlanamadığı venöz dolaşım bozukluklarında da lazer tedavisi, şişlikleri azaltıp hastalığın ilerlemesini yavaşlattığı için faydalıdır.

Bununla birlikte, bu her zaman retinayı tahrip eden bir tedavi yöntemidir; bu nedenle endikasyonun dikkatli bir şekilde konulması gerekir. Retina muayenesi ve tedaviyi yürüten hekim tarafından yapılan kesin planlama, tedavinin başarısı için belirleyicidir. Görme alanında veya görme keskinliğinde meydana gelen değişiklikleri erken aşamada tespit etmek için takip muayeneleri önemlidir. Genel olarak, kripton veya boya lazeri gibi modern yöntemlerin, görme yetisinin uzun vadede stabilize edilebilmesini sağlayan hassas ve etkili bir tedavi imkanı sunduğu görülmektedir.

Retina lazer koagülasyonu nedir?
Retina lazer koagülasyonu, retinanın lazerle tedavi edildiği tıbbi bir işlemdir. Amaç, hastalığa bağlı değişiklikleri yok etmek veya damarları kapatarak durumun kötüleşmesini önlemektir.

Lazer koagülasyon ne zaman kullanılır?
Lazer koagülasyon, retina delikleri, diyabetik retinopati veya makula ödemi gibi çeşitli retina hastalıklarında kullanılır. Retina dekolmanını önlemeye yardımcı olur.

Lazer tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi, lokal anestezi altında ayakta yapılır. Göz doktoru, lazer ışınını retinaya hedefli bir şekilde yönlendirmek için bir kontakt lens kullanır. Etkilenen bölgeler termal olarak tedavi edilir.

Lazer koagülasyonu ağrılı mıdır?
Lazer koagülasyonu genellikle ağrılı değildir. Göz damlası ile göz uyuşturulur, bu sayede işlem hasta tarafından rahatlıkla tolere edilir.

Ne gibi riskler vardır?
Her tedavide olduğu gibi, yan etkiler ortaya çıkabilir; örneğin, görme keskinliğinde hafif bir bozulma veya görüş alanında küçük değişiklikler olabilir. Ancak genel olarak bu yöntem güvenli ve etkili kabul edilir.