Retina dekolmanı - Belirtiler, nedenler, retina dekolmanının tedavisi

Gözün içindeki retina, alt tabakasından ayrılırsa, tıp uzmanları buna retina dekolmanı adını verir. Gözün arka kısmındaki tabakalar arasında sıvı birikir. Bu nedenle retina, göz küresi içinde kabarcık şeklinde şişer. Bu noktada, retina, koroidden oksijen ve besin maddelerini alamaz hale gelir.

Bunun sonucunda işlev bozuklukları ortaya çıkar – görme alanı kayıplarından tam körlüğe kadar. Ancak hastalık erken dönemde tedavi edilirse, etkilenen gözün görme yetisi genellikle korunabilir.

Retina dekolmanı 10.000 kişiden birini etkiler; bu oran %0,01’e karşılık gelir. Miyopinin yanı sıra, daha önce geçirilmiş katarakt ameliyatları, diabetes mellitus ile gözdeki iltihaplı süreçler veya tümörler de risk faktörleri olarak kabul edilir.

Tıp uzmanları, nedene göre temel olarak regmatogenik, eksüdatif ve traktif retina dekolmanı olmak üzere üç farklı hastalık türü ayırt eder.

Retinada yırtılma sonucu retina dekolmanı meydana gelirse, tıp uzmanları buna regmatogenik veya yırtılmaya bağlı retina dekolmanı adını verir. Bu durum genellikle yaşlanmayla birlikte vitreusun büzülmesinden kaynaklanır. Vitreus, göz küresinin içindeki jelimsi bir kütledir.

Vitreusun büzülmesi sonucu vitreus, retinayı “çeker” ve bu da retinada yırtılmaya neden olabilir. Oluşan deliklerden vitreus sıvısı sızabilir. Bu sıvı, retina ile altındaki pigment epiteli arasına sızarak retinanın dekolmanına yol açar.

Rhegmatogenik retina dekolmanı için en önemli risk faktörü hastanın yaşıdır. Ayrıca

• şiddetli miyopi,
• daha önce geçirilmiş katarakt ameliyatları veya
• göze alınan darbeler

da retina dekolmanını tetikleyebilir.

Traktif veya gerilmeye bağlı retina dekolmanı, vitreus dokusu ve/veya retina tabakalarında yara izi oluşması durumunda ortaya çıkar. Bu durumda yara izinin çevresindeki alan kısalır ve bu da retinaya gerilme uygular. Çoğu durumda, uzun süredir devam eden diyabetin yol açtığı diyabetik retinopati – yani hasar görmüş retina – traktif dekolmanın tetikleyicisidir. Ancak bazen bu durum, erken doğan bebeklerde görülen retinopatinin geç bir sonucu da olabilir.

Traktif retina dekolmanı, akrabalar arasında daha sık görülür. Dolayısıyla, aile üyelerinde daha önce bu hastalık görülmüşse, bu hastalığa yakalanma riski daha yüksektir.

Eksüdatif retina dekolmanı, sıvı birikimi sonucu ortaya çıkar ve çok nadiren teşhis edilir. Bu durumda, koroid damarlarından sıvı sızar ve bu sıvı, retina ile pigment epiteli arasında birikir.

Sebep genellikle gözdeki iltihaplanmalar veya tümörlerdir. İltihaplanmalar, örneğin AIDS gibi ciddi genel hastalıklarla birlikte ortaya çıkar. Koroid melanomu gibi tümörlerde, yeni oluşan damarlar “sızıntı yapar” ve retina altında sıvı birikimi meydana gelir.

Retina dekolmanının tipik şikayetleri arasında ışık parlamalarının yanı sıra özellikle noktalar, çizgiler ve sis bulutları yer alır. Ayrıca bazı hastalar, is parçacıkları, hatta is yağmuru, yani siyah noktacıklardan oluşan bir sürü gibi görünen bir durumdan da bahsederler.

Bazıları ise görme alanında rahatsız edici bir karanlık perde veya gölge algılar: Gözde retina dekolmanı olan bölgelerde ışık algısı mümkün değildir. Bunun sonucu olarak görme alanında kayıp meydana gelir ve hasta bunu bir perde veya sis tabakası olarak algılar.

Açıklanan belirtileri fark ederseniz, derhal bir göz doktoruna başvurmalısınız!

Uçan sinekler

Buna karşılık, “Mouches volantes” olarak adlandırılan uçan sinekler genellikle zararsızdır; bunlar vitreus bulanıklığından kaynaklanır. Neredeyse şeffaf çizgiler, noktacıklar veya “sinekler” bu durumun belirgin belirtileridir. Özellikle açık renkli bir arka plan önünde veya okurken ortaya çıkarlar.

Yine de dikkatli olmak gerekir: İlk kez “Mouches volantes” fark ederseniz veya bunların değiştiğini fark ederseniz, her halükarda önlem amaçlı bir göz doktoruna başvurmalısınız – zira benzer şikayetler delik kaynaklı retina dekolmanı durumunda da ortaya çıkabilir.

Bir göz doktoru, gözün arka kısmını muayene ederek tanıyı koyar. Eğer sadece retinada yırtıklar gözlemlerse, bunlar lazer ışınıyla tedavi edilebilir. Ancak retina zaten dekolman olmuşsa, genellikle sadece ameliyat yardımcı olur. Retina delikleri, tıpkı retina dekolmanı gibi, ilaçla tedavi edilemez.

Hasta semptomları sadece bir gözünde hissetse bile, doktor genellikle her iki gözü de muayene eder. Çoğu durumda, görünüşte sağlıklı olan gözün retinasında da değişiklikler görülür. Bunlar, sıklıkla retina dekolmanının ön aşaması olarak ortaya çıkar. Doktor, bunları önleyici olarak lazerle tedavi edebilir.

Oftalmoskopi ve Benzeri Yöntemler

Asıl muayene genellikle, ilaçla genişletilmiş göz bebeği ile yapılan göz muayenesi (oftalmoskopi) yoluyla gerçekleştirilir. Gözün arka kısmında bulunan retina çıplak gözle görülemediğinden bu yöntem gereklidir.

Birden fazla delik olması durumunda kemer ameliyatı endikedir: Bu işlemde cerrah, göz küresinin etrafına bir bant sarar ve dairesel bir daralma oluşana kadar bandı kısaltır. Retina ile koroid arasındaki sıvı bölgesine yapılan ponksiyon, sıvının boşaltılmasına yarar. Ardından cerrah, dolgu maddesi veya bant kullanarak delikleri veya yırtıkları kapatır.

Ancak bahsedilen bu iki ameliyat yöntemi her zaman çözüm sağlamaz: Gözdeki retina dekolmanı uzun süredir devam ediyorsa ve yapışıklıklar görülüyorsa, Pars plana vitrektomi adı verilen ameliyattan başka çare kalmaz.

Gözün vitreus sıvısı çıkarıldıktan sonra, yapışıklıklar ayrılır ve bağ dokusu şeritleri ortadan kaldırılır.

Cerrah, vitreusu değiştirir: Bu işlem, gaz veya silikon yağı kullanılarak gerçekleştirilebilir. Her iki yöntem de retinanın içten koroide doğru bastırılmasını sağlar. Silikon yağı genellikle başka bir ameliyatla tekrar çıkarılmalıdır.

Retina dekolmanı tedavisi, cerrahın yüksek beceriler sergilemesini gerektirir. Hastalar bunun farkında olmalıdır. Bu nedenle, bu tür ameliyatlarda uzmanlaşmış bir göz merkezini tercih etmelisiniz.

Başarılı bir retina ameliyatından sonra bile, genellikle retina dekolmanı öncesine kıyasla azalmış görme keskinliği veya görme alanı kaybı kalır.

Retina dekolmanının nihai seyrini çeşitli faktörler belirler: Birincisi, dekolmanın ne kadar ilerlemiş olduğu, yani dekolmanın kapsamıdır. İkincisi ise zaman, yani dekolmanın ameliyattan önce ne kadar süredir var olduğu sorusudur.

Bu şu anlama gelir: Retina dekolmanı durumunda seyir ve prognoz – hem göz hem de görme açısından –

• etkilenen retina dokusu ne kadar azsa ve
• retina dekolmanı süresi ne kadar kısa olursa ve
• başlangıç bulguları ne kadar basitse o kadar iyidir.

Retina ameliyatı geçirmiş olan kişiler, en azından önümüzdeki birkaç hafta boyunca fiziksel efor sarf etmekten kaçınmalıdır. Buna spor yapmak ve ağır nesneleri kaldırmak da dahildir. İlk birkaç gün boyunca, gözlerinizi hızlıca bir o yana bir bu yana hareket ettiren her türlü faaliyetten kaçınmalısınız. Buna özellikle okumak dahildir. Buna karşılık televizyon izlemek (gözlerinizi sabit bir yöne çevirerek) izin verilir.

Göz muayeneleri önce birkaç haftalık, daha sonra birkaç aylık aralıklarla yapılmalıdır.

Yıldırım çakması, kararma veya görme bozukluğu gibi belirtilen semptomların tekrarlaması durumunda derhal bir göz uzmanına veya göz kliniğine başvurmalısınız.

Gözde retina dekolmanı belirtilerinin ilk işaretlerini fark ettiğinizde derhal bir göz doktoruna başvurun. Yani, ışık parlamaları veya aniden ortaya çıkan siyah noktalar fark ederseniz, derhal bir göz doktoruna başvurmanız zorunludur. Görme alanında daralma varsa, retinanın zaten ayrılmaya başladığını varsayabilirsiniz.

Retina dekolmanı riski yüksekse, göz dibi muayenelerini düzenli olarak yaptırmanız tavsiye edilir. Bu durum, örneğin aşağıdaki durumlarda geçerlidir

• şiddetli miyopluk sorunu yaşıyorsanız,
• Kısa bir süre önce katarakt ameliyatı geçirdiyseniz veya
• daha önce retina dekolmanı geçirmişseniz.

Göz dibi muayenesi, daha ciddi sorunlara yol açabilecek olası dejeneratif değişiklikler hakkında da bilgi verir.

Bu tür retina değişikliklerinin lazerle tedavisi, önleyici bir amaç taşır. Lazerle tedavi edilen bölgede daha sonra oluşan yara izleri, retinayı koroid ile birbirine yapıştırır.

Şunu özellikle belirtmek gerekir: Bu önleyici tedbir, ancak henüz retina dekolmanı oluşmamışsa mümkündür.