Katarakt – Belirtileri, Tedavisi ve Ameliyatı – Ağrısız Seçenekler

Kataraktın (tıbbi adı: Katarakt) ilerlemiş aşamalarında göze çarpan bir belirti, göz bebeğinin arkasında görülen grimsi bir renklenmedir. Bu durum, göz merceğinin kademeli olarak bulanıklaşması sonucu ortaya çıkar.

“Gri Katarakt” adı da bu renklenmeden gelmektedir. Bu hastalıktan özellikle 60 yaşın üzerindeki kişiler etkilenir; bu nedenle Gri Katarakt sıklıkla yaşlılık kataraktı olarak da adlandırılır.

Gri kataraktın oldukça ilerlemiş aşamalarında, göz bebeğinin arkasında grimsi bir renk değişikliği görülür

Katarakt, dünya çapında insan gözünde körlüğe yol açan en yaygın neden olarak kabul edilir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde tıbbi bakımın yetersizliği nedeniyle çok sık görülür.

Almanya’da her yıl 600.000’den fazla kişi katarakt tedavisi için ameliyat olmaktadır. Bu göz hastalığının tedavi edilme şansı oldukça yüksektir. Ameliyat olan kişilerin yüzde 90’ı, ameliyat sonrasında yüzde 50 ile yüzde 100 arasında bir görme yeteneğine ulaşmaktadır.

52 ile 64 yaş arasındaki kişilerde bu hastalığa yakalanma olasılığı yüzde 50 civarındadır. 65 ile 75 yaşları arasında ise neredeyse herkeste katarakt gelişir. Ancak hastaların yüzde 50’si bu hastalığı ancak 75 yaşında fark eder.

Katarakt, ileri yaşlarda neredeyse herkeste ortaya çıkar

Kataraktın birçok nedeni olabilir. Çoğu insanda katarakt yaklaşık 60 yaşından itibaren ortaya çıkar (yaşlılık kataraktı) ve nedenleri genellikle kalıtsaldır. Sadece çok nadir durumlarda çocuklar ve gençler de bu hastalıktan muzdarip olur.

Ayrıca katarakt, kortizon gibi bazı ilaçlar tarafından da tetiklenebilir. Bunun yanı sıra çeşitli ışınlar da kataraktın nedenleri arasında sayılır:

• Güneşten gelen UV ışığı
• Kızılötesi ışık
• Radyoaktif ışınlar
• Röntgen ışınları
• Isı ışınları

Bu nedenle, gözleri korumak için koruyucu gözlük takmak zorunludur. Özellikle tropik bölgelerde, doğrudan güneş ışınlarına maruz kalma nedeniyle çok erken yaşlarda bu hastalığın ortaya çıkması beklenebilir. Bu bölgelerde katarakt genellikle 40 ile 50 yaşları arasında görülür.

Güneş ışınları gözlere zarar verir. UV ışınlarından kendinizi koruyun!

Sigara içmek ve diğer göz yaralanmaları da bu hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştırır. Göz yaralanmaları arasında şunlar sayılabilir:

• Çürük
• Açık yaralanmalar
• Yabancı cisimlerin göze girmesi
• Elektrik çarpması veya yıldırım çarpması sonucu oluşan yaralanmalar

Bir diğer risk faktörü ise şeker hastalığıdır (diyabet). Bunun neden olduğu lens bulanıklığı türü, yani "şeker kataraktı", özellikle Tip I diyabet hastası gençleri etkiler. Buna karşılık, Tip II diyabet durumunda yaşa bağlı katarakt erken ortaya çıkabilir. Bunun nedeni, bu kişilerin şeker işleyen dokularının insüline karşı duyarsızlığa sahip olmasıdır. İnsülin eksikliği ise bu durumda daha geç ortaya çıkar.

Önemli besin maddelerinin eksikliği veya nörodermatit gibi cilt hastalıkları da bu göz hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilir. Katarakt doğuştan da olabilir. Bunun nedeni ya kalıtsal faktörler ya da annenin kızamıkçık hastalığı gibi hamilelik sırasında ortaya çıkan bir komplikasyondur.

Kataraktta göz merceğinde bulanıklık oluşur. Işığın bu bulanıklık nedeniyle dağınık bir şekilde kırılması, hastaların parlamaya karşı duyarlılığının da önemli ölçüde artmasına neden olur: Bu etki, önden gelen güneş ışığında parlak bir şekilde ışıldayan, buğulanmış bir araba ön camına benzetilebilir.

Hastalar genellikle kötü hava koşullarında araba sürerken ilk kez kataraktın varlığını fark ederler. Belirtiler, hastalığın ciddiyetine göre büyük ölçüde değişiklik gösterir. Bu nedenle hastaların görme kısıtlılıkları da farklılık gösterir.

Katarakt belirtileri genellikle hastalığın ilerleyen aşamalarında ortaya çıkar:

• Bulanık görme
• Çift görme
• Kontrast kaybı
• Nesnelerin etrafında ışık halesi
• Aydınlık ve karanlığa gözün uyum sağlaması zorlaşır
• Uzamsal görme ciddi şekilde kısıtlanmıştır

Ayrıca, birçok hasta için uzak ve yakın mesafedeki net görme yetisinde meydana gelen değişiklikler de büyük bir sorundur. Arka subkapsüler korteks opasitesinde ise yakın mesafedeki görme yetisi etkilenir. Etkilenen kişinin gözünde “çekirdek katarakt” olarak adlandırılan durum söz konusu olduğunda ise uzak mesafedeki görme üzerinde bir etki gözlemlenir.

Katarak, ayrıca “total katarakt” olarak adlandırılan bir duruma dönüşebilir ve bu da körlüğe yol açabilir. Bu durumda gözün tüm merceği etkilenir. Bu tür durumlarda, katarakt tedavisini erken bir aşamada planlamak özellikle önemlidir.

Teşhis sırasında doktor, yarık ışıklı mikroskobu kullanır. Bu mikroskop, gözdeki merceğin altı ila kırk kat büyütülmesini sağlar. Ayrıca bu mikroskop yardımıyla gözün korneası, arka yüzeyi ve ön kamarası da incelenebilir.

Muayene sırasında göz damlası kullanılarak göz bebeğinin kısa bir süre için genişçe açılması sağlanır.

Yarık lamba muayenesi

Bu muayene sırasında hasta mikroskobun önünde oturur. Hastanın çenesi ve alnı sabitlenir. Öncelikle doktor, gözün korneasını inceler; çünkü katarakt kaynaklı görme bozukluklarının kaynağı burası olabilir. Bunun nedeni, örneğin korneanın düzensiz eğriliği olabilir.

Yarık lamba ışığında katarakt

Katarakt şüphesi varsa, videokeratoskopi ile daha ayrıntılı bir inceleme yapılabilir. Bu yöntemde, etkilenmiş olabilecek korneanın bilgisayar destekli bir görüntüsü oluşturulur.

Ayrıca, genellikle korneanın kalınlığı ve endotel hücre yoğunluğu da ölçülür. Bu yöntemler sayesinde doktor, gözün diğer hastalıklarını ekarte edebilir ve kesin bir tanı koyabilir.

Birçok hastalıkta olduğu gibi, kataraktta da erken teşhis önemli bir rol oynar. Bu nedenle, 40 yaşından itibaren düzenli aralıklarla göz doktoruna giderek önleyici muayene yaptırılması genel olarak tavsiye edilir. Ne yazık ki, bu muayene şu ana kadar sağlık sigortaları tarafından karşılanmamaktadır.

Tedavi edilmezse katarakt, görme yetisinin yavaş yavaş kaybedilmesine ve hatta körlüğe kadar varan sonuçlara yol açar. Başlangıçta hastalar miyop olur. Hastalık genellikle ileri yaşlarda ortaya çıktığı için, mevcut yaşa bağlı hipermetropi ilk etapta dengelenir. Yani hastalar aniden kısa bir süreliğine gözlük kullanmadan görebilirler. Ancak görme yetisi azalmaya devam eder. Görüntü bulanıklaşır ve giderek daha da netliğini yitirir. Ameliyat yapılmazsa katarakt sonunda körlüğe yol açar.

Genellikle her iki göz de katarakttan etkilenir. Ancak hastalık farklı hızlarda ilerleyebilir. Görme kaybı, diğer faktörlerin yanı sıra, göz merceğindeki bulanıklığın başladığı yere bağlıdır. Genç kişilerde bu süreç genellikle daha hızlı ilerler.

Katarakt Tedavisi: Katarakt Ameliyatı

Katarakt, katarakt ameliyatı kapsamında lens değişimi ile tedavi edilir. Bu işlemde, bulanıklaşmış lens yapay bir lensle değiştirilir. Ameliyat genellikle lokal anestezi altında ayakta tedavi olarak gerçekleştirilir.

Temel olarak iki lens değiştirme yöntemi vardır: İntrakapsüler ve ekstrakapsüler. Ekstrakapsüler işlemde kapsül gözde kalır. Günümüzde en yaygın yöntem ekstrakapsüler fakoemülsifikasyondur.

Yapay göz merceği

Doktorla yapılan bir danışma görüşmesinin ardından katarakt ameliyatı kararı daha kolay verilebilir. Tedavi zamanı genellikle hastanın o anki yaşam durumuna göre belirlenir. Burada özellikle kataraktın ilerleme derecesi ve buna bağlı görme kısıtlaması belirleyici bir rol oynar.

Katarakt Ameliyatı Süreci: Fakoemülsifikasyon

Gözün uyuşturulması için damla veya enjeksiyon kullanılır. Kesi sadece iki ila üç milimetre uzunluğundadır ve ameliyat sonrasında kendiliğinden iyileşir.

Doktor, bu küçük kesikten ultrason yardımıyla göz merceğinin çekirdeğini ve kabuğunu sıvılaştırır. Bu işlem sırasında oluşan sıvı daha sonra gözden emilir.

Katarakt ameliyatında, tedavi eden doktor lensin yan ve arka kapsüllerini yerinde bırakır. Yapay mercek, önce katlanmış veya bükülmüş halde kapsül kesesine yerleştirilir. Yumuşak yapay mercek, ancak gözün içine girdikten sonra açılır ve şeklini alır. Ardından doktor, merceği ince tutma kancalarıyla mevcut kapsül ovaline sabitler.

Günümüzde açılmayan lensler çok nadiren kullanılmaktadır. Ayrıca, yapay lensin göz bebeğinin arkasına yerleştirilmesi de mümkündür. Burada katarakt ameliyatının seyri hakkında ayrıntılı bilgiler bulabilirsiniz.

Ameliyat Sonrası Tedavi

Ameliyatın ardından merhemli bir pansumanla tedavi devam eder. Bu pansuman genellikle ertesi güne kadar gözde kalır.

Ameliyattan sonraki ilk dört hafta boyunca, düzenli aralıklarla antibiyotikli ve iltihap önleyici göz damlaları kullanılmalıdır. Ayrıca, tedavi edilen göz belirli aralıklarla bir göz doktoru tarafından muayene edilmelidir. Yaklaşık altı ila sekiz hafta sonra, gözün ve kataraktın iyileştiği söylenebilir.

İkinci gözün de ameliyat edilmesi gerekiyorsa, bu ameliyat genellikle yaklaşık bir ay ertelenir. Ancak bu şekilde, ilk gözdeki kataraktın iyileşmesi sırasında ortaya çıkabilecek olası komplikasyonlar göz önünde bulundurulabilir.

Kataraktın Önlenmesi

Kataraktın gelişimi önlenemez, ancak ameliyatla semptomların büyük bir kısmı giderilebilir. Ayrıca, kataraktın ilerlemesini yavaşlatmayı amaçlayan önlemlerin tıbbi olarak kanıtlanmış bir etkisi henüz yoktur. Günümüz tıp bilgisi ışığında, kataraktı önleyen önlemler mümkün değildir.

Temel olarak, gözleri UV ışınlarından korumak önemlidir; örneğin, onaylı UV korumalı güneş gözlüğü takmak gibi.

Doğuştan kataraktı önlemek için, anne adayı mutlaka kızamıkçık aşısı yaptırmalıdır.

Sonuç

Katarakt, genellikle yavaş yavaş gelişen ve yaşlılıkta en sık görülen göz hastalıklarından biri olan bir göz hastalığıdır. Katarakt özellikle 60 yaşından itibaren kendini hissettirmeye başlar; bu dönemde bulanık görme veya uzaktan görme sorunları gibi ilk belirtiler ortaya çıkar. Katarakt gelişimi genellikle her iki gözü de etkiler, ancak şiddeti gözden göze farklılık gösterebilir. Katarakt belirtileri, görme yeteneğini giderek daha fazla etkilemesine rağmen, başlangıçta sıklıkla hafife alınır.

Kataraktın nedeni çoğunlukla gözdeki doğal merceğin yaşa bağlı olarak değişmesidir; ancak doğuştan katarakt da mümkündür. Zamanla gözdeki mercek bulanıklaşır ve bu durumda bulanıklaşmış mercek yapay bir mercek ile değiştirilmelidir. Katarakt, tedavi edilmezse görme yeteneğinde ciddi kısıtlamalara yol açabilen bir göz hastalığıdır. Bununla birlikte, katarakt tedavi edilebilir ve günümüzde katarakt tedavisi oldukça etkilidir.

Katarakt ameliyatı standart tedavi yöntemi olarak kabul edilir ve genellikle lokal anestezi altında ağrısız bir şekilde gerçekleştirilir. Ameliyat sırasında bulanıklaşmış mercek çıkarılır ve yenisiyle değiştirilir; böylece birçok hasta ameliyattan hemen ertesi gün daha iyi görmeye başlar. Genellikle her iki göz de sırayla ameliyat edilir ve ameliyattan birkaç hafta sonra görme yetisi belirgin şekilde iyileşir. Ameliyat için doğru zaman, günlük yaşamın ne kadar kısıtlandığına bağlıdır.

Kataraktın önlenmesi sınırlı olsa da erken teşhis hayati önem taşır. Günümüzde katarakt teşhisi, modern yöntemlerin çok iyi sonuçlar vermesi nedeniyle artık otomatik olarak ciddi bir kısıtlama anlamına gelmemektedir. Önemli olan, katarakt belirtilerini ciddiye almak ve zamanında harekete geçmektir. Böylelikle kataraktın ilerlemesi önlenebilir; aksi takdirde, nadiren de olsa katarakt daha ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Belirtiler ve tedavi birbiriyle yakından bağlantılıdır – erken müdahale edenler, görme yetilerini uzun vadede koruyabilirler.