Timpanoplasti, orta kulaktaki kulak zarı ve işitme kemikçiklerini onarmaya yönelik bir cerrahi işlemdir. Genellikle kronik orta kulak iltihabı, kulak zarında delik olması veya kolesteatomun çıkarılmasından sonra uygulanır. İşlemin amacı, işitme yeteneğini iyileştirmek ve ses iletimini yeniden sağlamaktır.
Hasarın türüne göre, Wullstein sınıflandırmasına göre farklı timpanoplasti türleri uygulanır. Bu işlemde kulak zarı yeniden oluşturulabileceği gibi, çekiç, üzengi veya tüm işitme kemikçikleri zinciri de onarılabilir. Ameliyat genellikle genel anestezi altında ameliyat mikroskobu kullanılarak gerçekleştirilir. Modern orta kulak ameliyatları genellikle çok iyi fonksiyonel sonuçlar sağlar.
Timpanoplasti ne zaman gereklidir?
İyileşmeyen bir kulak zarı defekti ve hasar görmüş işitme kemikleri, ses iletiminin bozulmasına neden olur. Ayrıca, orta kulak iltihapları tekrar tekrar ortaya çıkabilir.
Kulak kemikçikleri şunlardan oluşur:
- çekiç,
- örs ve
- üzengi'den oluşur.
Bunlar insan vücudundaki en küçük kemiklerdir. Birlikte, işitme kemikçikleri zincirini oluştururlar.
Tekrarlayan iltihaplanmalar sonucunda işitme kemikçikleri kalıcı olarak hasar görebilir veya hatta tamamen tahrip olabilir. Ayrıca, kronik orta kulak iltihabının özel bir türü olan kolesteatom, ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Ortaya çıkan sorunları gidermek için, kulak zarı defektinin cerrahi olarak kapatılması gerekir. Bu işlem sırasında kulak kemikçikleri zinciri yeniden yapılandırılır. Bu müdahaleye timpanoplasti denir.
Tıp uzmanları, timpanoplastinin farklı türlerini ayırt ederler. Bunlar, basit bir kulak zarı onarımından işitme kemikçiklerinin tamamen değiştirilmesine kadar uzanır. Günümüzde Tip I ve Tip III timpanoplasti, en yaygın cerrahi teknikler arasındadır.
Timpanoplasti öncesi ön muayeneler
Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı, tanı koyarken anamnez görüşmesi sırasında hastaya
- şikayetlerini,
- hastalık geçmişi ve
- başka altta yatan hastalıkların olup olmadığını sorar.
Bu sayede hastalığın nedenlerine dair ipuçları elde edebilir ve şikayetlerin şiddetini değerlendirebilir. Ardından, ses çatalı kullanılarak işitme durumuna ilişkin bir ön değerlendirme yapılır.
Etkilenen kulağın muayenesi genellikle mikroskopla yapılır. Bu sayede doktor, hasarın boyutunu ve konumunu değerlendirebilir ve mevcut iltihaplanmaları ekarte edebilir. Ardından, işitme kaybını değerlendirmek için bir işitme testi yapılır.
Hastalığın ciddiyetini belirlemek için, örneğin aşağıdaki durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) çekilebilir:
- kolesteatom şüphesi veya
- mastoid iltihabı (mastoidit) şüphesi durumunda.
Timpanoplasti İşlemi
Timpanoplasti, lokal anestezi veya genel anestezi altında yapılabilir. Doktor, karar verirken hastanın isteklerini ve ağrı eşiğini dikkate almalıdır. Lokal anestezi durumunda, hasta timpanoplasti sırasında uzun süre hareketsiz yatabilmelidir.
Erişim yolu için yapılacak kesi
- kulak kanalında,
- kulağın önünde veya
- kulak kepçesinin arkasında
yapılabilir. Bu karar, esas olarak hastanın anatomik özelliklerine ve kulak zarı defektinin konumuna bağlıdır.
Cilt kesimi yapıldıktan sonra, kulak kanalı derisi, timpanik membranın kenarı görünene kadar kemikten timpanik membrana doğru kaldırılır. Cerrah daha sonra bu kenarı kemikten ayırır ve timpanik membranı yukarı doğru katlar. Timpanik membran defektinin kenarları, hayati doku kaybını önlemek ve iyileşmeyi hızlandırmak amacıyla kesilerek düzeltilir.
Timpanik Membran Defektinin Kapatılması
Cerrah, defektin kapatılması için vücudun çeşitli dokuları arasından seçim yapabilir. Kullanılabilecek dokular şunlardır:
- kas kaynaklı bağ dokusu (fasya),
- kıkırdak zarı (perikondrium) ve
- kıkırdak.
Cerrah, bu dokuyu açık ameliyat bölgesinden ek bir kesi yapmadan alır. Çok küçük defektlerde ve kan akımı yeterli olan kulak zarında yağ dokusu da kullanılabilir.
Hasarlı işitme kemikçiklerinin değiştirilmesi
Cerrah, mevcut işitme kemikçiklerini ya yeniden yapılandırabilir ya da (genellikle titanyumdan yapılmış) protezler yerleştirebilir. Timpanik zarın kapatılması için grefti timpanik zarın arkasına yerleştirir (underlay tekniği). Greft, yapışma kuvvetleri sayesinde genellikle kendiliğinden timpanik zarın arkasına yapışır.
Ameliyatın sonunda kulak kanalına silikon folyolar yerleştirilir ve kulak kanalı derisine yapıştırılır. Ardından kulak kanalı bir tampon (selüloz veya jel) ile doldurulur. Tampon, kulak kanalı derisini kemik kulak kanalına bastırarak iyileşmeyi destekler. Deri dikişi ve yara bandajı ile ameliyat sonlandırılır.
Timpanoplasti Sonrası Tedavi
Düzenli yara kontrollerinin yanı sıra, ameliyat sonrası işitme performansını kontrol etmek için bir işitme testi yapılmalıdır.
8 ila 10 gün sonra deri dikişleri alınır.
Kulak kanalı tamponadı ve silikon folyolar,
- tampon malzemesine,
- ameliyat ve
- cerrahın değerlendirmesine bağlı olarak
5. ile 21. gün arasında çıkarılabilir.
Timpanoplastinin Komplikasyonları ve Riskleri
Timpanoplastinin komplikasyonları ve riskleri arasında şunlar yer alır:
- greftin reddedilmesi,
- semptomların tekrarlaması,
- iltihaplanma,
- aşırı skarlaşma,
- ağrı,
- baş dönmesi,
- tat bozuklukları ve
- işitme kaybı, hatta tam işitme kaybına kadar.
Ayrıca, işitme kazanımının sınırlı kalması da söz konusu olabilir. Yüz sinir felci ise çok nadir görülen bir komplikasyondur.
Timpanoplasti Hakkında Sonuç
Timpanoplasti, kulak zarı defektinin kapatılması ve işitme kemikçikleri zincirinin yeniden yapılandırılması için güvenli bir yöntemdir. Deneyimli bir cerrah tarafından gerçekleştirildiğinde, işlemin komplikasyon riskleri oldukça düşük düzeydedir. Komplikasyonlar yalnızca çok nadir durumlarda ortaya çıkar.
Sıkça Sorulan Sorular
Timpanoplasti nedir?
Timpanoplasti, kulak zarı ve işitme kemikçiklerini yeniden yapılandırmaya yönelik bir orta kulak ameliyatıdır. Ameliyatın amacı, kulak zarındaki deliği kapatmak, ses iletimini iyileştirmek ve işitme yeteneğini geri kazandırmaktır. Hasarın türüne göre farklı timpanoplasti türleri uygulanır.
Hangi timpanoplasti türleri vardır?
Sınıflandırma, Wullstein'ın tiplerine göre yapılır. Tip I timpanoplasti (miringoplasti), Tip II timpanoplasti, Tip III timpanoplasti ve Tip IV timpanoplasti vardır. Tip I’de yalnızca kulak zarı yeniden yapılandırılırken, daha ileri tiplerde ek olarak işitme kemikçiklerinin, örneğin örs ve üzengi kemiklerinin yeniden yapılandırılması veya bir protez ya da titanyum protezler (PORP veya TORP) kullanılarak yeniden yapılandırılması gerçekleştirilir.
Timpanoplasti ne zaman yapılır?
Timpanoplasti, kronik orta kulak iltihabı, kulak zarı delinmesi veya kolesteatomun çıkarılmasından sonra uygulanır. Diğer endikasyonlar arasında işitme kaybı, kemik iltihabı veya işitme kemikçikleri zincirindeki bozukluklar yer alır. KBB uzmanı, muayene ve görüntüleme sonuçlarına göre uygun ameliyat yöntemine karar verir.
Ameliyat nasıl yapılır?
Ameliyat genellikle genel anestezi altında yapılır. Sıklıkla kulak kepçesinin arkasında veya dış kulak yolunun üzerinden bir kesi yapılır. Timpanik membranın rekonstrüksiyonu için kıkırdak veya kıkırdak zarı gibi vücut kendi dokuları kullanılır. İşlem tamamlandıktan sonra kulağa tampon yerleştirilir ve bu tampon daha sonra çıkarılır.
Timpanoplastinin riskleri ve başarı şansı nelerdir?
Her ameliyat gibi, timpanoplasti de bazı komplikasyonlara yol açabilir. Enfeksiyonlar, kulak zarı delinmesinin tekrarlaması veya işitme kaybı gibi durumlar söz konusu olabilir. Ancak çoğu durumda, bu işlem ses iletimini iyileştirir ve işitme yetisinin geri kazanılmasını sağlar. Ameliyat sonrası, tam iyileşme sağlanana kadar uçak yolculuklarından ve şiddetli basınç değişikliklerinden kaçınılmalıdır.
Tıp yazarı hakkında
PD Dr. med. Andreas Schmelzer
Tıp alanında uzman yazar