Όταν ένα δάχτυλο κολλάει ξαφνικά κατά τη διάρκεια της πιάσης και στη συνέχεια εκτοξεύεται απότομα προς τα εμπρός, συνήθως πρόκειται για «δάχτυλο που σκαμπανεύει». Αυτή η ευρέως διαδεδομένη πάθηση, που στην ιατρική ονομάζεται «στενωτική τενοντοκοιλίτιδα» ή «δάχτυλο που σκαμπανεύει», προκαλείται από στένωση των καμπτικών τενόντων μέσα στην τενοντοκοιλία. Λόγω μιας οζώδους πάχυνσης του τένοντα ή μιας πάχυνσης του δακτυλιοειδούς συνδέσμου, ο τένοντας δεν μπορεί πλέον να ολισθαίνει ομαλά. Αντ’ αυτού, κολλάει κατά την κάμψη ή την έκταση και συχνά πρέπει να απελευθερωθεί με το άλλο χέρι, κάτι που είναι πολύ επώδυνο. Το αν αρκεί μια συντηρητική θεραπεία με ακινητοποίηση και κορτιζόνη ή αν είναι απαραίτητη μια μικρή χειρουργική επέμβαση, η διατομή του δακτυλιοειδούς συνδέσμου, εξαρτάται από το πόσο έντονα μπλοκάρεται το δάκτυλο.
Ορισμός της στενωτικής τενοντοκοιλίτιδας
Το «δάχτυλο που σπάει» είναι μια συνήθως επώδυνη διαταραχή της ολίσθησης των καμπτικών τενόντων του χεριού, στην εσωτερική πλευρά πάνω από την πρώτη άρθρωση. Εδώ, ο επιφανειακός και ο βαθύς καμπτικός τένοντας ολισθαίνουν κάτω από τον λεγόμενο δακτυλιοειδή σύνδεσμο, ο οποίος κρατά τους τένοντες κοντά στο οστό όταν είναι τεντωμένοι. Η πάχυνση των τενόντων και του ιστού ολίσθησης των τενόντων προκαλεί στένωση κάτω από τον δακτυλιοειδή σύνδεσμο.
Συχνά, σε κατάσταση ηρεμίας, συνήθως τη νύχτα σε χαλαρή θέση κάμψης, σχηματίζεται στον τένοντα κάτω από τον δακτυλιοειδή σύνδεσμο μια αυλάκωση σε σχήμα κλεψύδρας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο τένοντας να μπλοκάρεται σε αυτό το σημείο και ο αντίστοιχος δάκτυλος να μπορεί να τεντωθεί ξανά μόνο με μεγάλη δύναμη και απότομα (χαρακτηριστικό φαινόμενο «σπασίματος»). Μπορεί να επηρεαστεί ένας τένοντας, πολλοί ταυτόχρονα ή πολλοί με χρονική απόσταση μεταξύ τους.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνότερα σε γυναίκες μέσης ηλικίας. Μπορούν επίσης να προσβληθούν παιδιά και νήπια, συνήθως στον αντίχειρα με ακινητοποίηση της τελικής άρθρωσης σε θέση κάμψης.
Αιτίες του «σπαστικού δακτύλου»
Οι αιτίες δεν είναι σαφείς. Εξετάζονται διάφορες πιθανότητες:
- Υπερβολική μηχανική καταπόνηση, όπως π.χ. επαναλαμβανόμενο σφιχτό πιάσιμο
- Γενετικά καθορισμένη χονδροποίηση των περιγραμμάτων του χεριού με την πάροδο της ηλικίας και, ως εκ τούτου, ταχύτερη αύξηση της διατομής του τένοντα σε σχέση με τον δακτυλιοειδή σύνδεσμο
- Πάχυνση των τενόντων λόγω ρευματικών ή μεταβολικών παθήσεων (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης)
Διαγνωστική του «σπασμένου δακτύλου»
Η διάγνωση γίνεται με βάση τα τυπικά συμπτώματα.
Συνήθως, ο πόνος γίνεται αισθητός πάνω από τον αντίστοιχο δακτυλικό σύνδεσμο, στην πλευρά της κάμψης, στο ύψος της βάσης του δακτύλου. Ο πόνος μπορεί να προκληθεί με πίεση. Συχνά, σε αυτή την περιοχή είναι επίσης αισθητή μια σκλήρυνση.
Σε προχωρημένο στάδιο είναι πιθανή η εμφάνιση του λεγόμενου φαινομένου «σπασμένου δακτύλου». Σε αυτή την περίπτωση, ο δάκτυλος μπορεί να τεντωθεί μόνο με τη βοήθεια του άλλου χεριού.
Συνήθως δεν απαιτούνται ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις με μηχανήματα, όπως π.χ. ακτινογραφίες.
Στον «δάκτυλο που σπάει», ο τένοντας μπλοκάρει μέσα στο δάκτυλο και αυτό δεν μπορεί πλέον να τεντωθεί © plo | AdobeStock
Θεραπεία του «δάκτυλου που σπάει»
Στόχος είναι να επιτευχθεί η ανώδυνη ολίσθηση του τένοντα και να εξαλειφθεί το φαινόμενο του «σπασμένου δακτύλου». Υπάρχουν συντηρητικές (μη χειρουργικές) και χειρουργικές επιλογές.
Ως συντηρητικά μέτρα εφαρμόζονται
- η προσωρινή αποφυγή της καταπόνησης (ενδεχομένως ακινητοποίηση με γύψο),
- αντιφλεγμονώδη φάρμακα (όπως το δικλοφενάκη και η ινδομεθακίνη),
- κορτιζόνη με τοπική ένεση και
- τοπική ψύξη
. Ωστόσο, αυτά τα μέτρα συχνά δεν οδηγούν σε μόνιμη επιτυχία, ειδικά όταν το φαινόμενο του «κλικ» είναι ιδιαίτερα έντονο.
Εάν απαιτείται χειρουργική επέμβαση, αυτή πραγματοποιείται συνήθως σε εξωτερικούς ασθενείς υπό τοπική αναισθησία. Για το σκοπό αυτό, ο χειρουργός, μετά την αναισθησία, πραγματοποιεί μια τομή μήκους περίπου 1 έως 1,5 cm κατά μήκος της εγκάρσιας πτυχής κάμψης της παλάμης. Κατά τη διαδικασία αυτή, προστατεύει τις αγγειακές και νευρικές δομές που βρίσκονται παράλληλα με τον αντίστοιχο τένοντα. Στη συνέχεια, διαχωρίζει τον περιοριστικό δακτυλιοειδή σύνδεσμο πάνω από τον τένοντα στο μέσο και τον αφαιρεί εν μέρει.
Στη συνέχεια, ο χειρουργός τραβά τον επιφανειακό και τον βαθύ καμπτικό τένοντα έξω από το χειρουργικό τραύμα. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να ελέγξει την αποκατεστημένη ικανότητα ολίσθησης. Έτσι αποκλείονται επιπλέον τυχόν άλλες αλλοιώσεις του τένοντα.
Στη συνέχεια, το δέρμα συνήθως κλείνεται με ράμμα και τοποθετείται ένας συμπιεστικός επίδεσμος.
Συνήθως δεν εμφανίζονται σημαντικοί πόνοι μετά την υποχώρηση της αναισθησίας. Ενδεχομένως, μπορεί να χορηγηθεί ένα ελαφρύ παυσίπονο (π.χ. ιβουπροφαίνη).
Κίνδυνοι και επιπλοκές κατά τη χειρουργική επέμβαση του «σπασμένου δακτύλου»
Επιπλοκές όπως
- η μόλυνση του τραύματος,
- τραυματισμός αγγειακών ή νευρικών δομών καθώς και
- η ανάπτυξη επώδυνων ουλών
είναι πολύ σπάνιες.
Μετεγχειρητική φροντίδα της στενωτικής τενοντοκοιλίτιδας
Μία ημέρα μετά την επέμβαση, ο συμπιεστικός επίδεσμος αφαιρείται και αντικαθίσταται από έναν απλό επίδεσμο με αυτοκόλλητο.
Ο ασθενής θα πρέπει να ξεκινήσει νωρίς μετά την επέμβαση ενεργητικές ασκήσεις κίνησης των δακτύλων. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η συγκόλληση των τενόντων. Οι ασκήσεις αυτές μπορούν να εκτελεστούν ανεξάρτητα, σύμφωνα με τις οδηγίες.
Μετά από 1 έως 2 ενδιάμεσους ελέγχους της πληγής, τα ράμματα μπορούν να αφαιρεθούν μετά από 12 έως 14 ημέρες. Τότε δεν είναι πλέον απαραίτητος ο επίδεσμος ή το αυτοκόλλητο. Στη συνέχεια, το χέρι μπορεί σταδιακά να φορτωθεί ξανά πλήρως.
Μόνο οι ακραίες καταπονήσεις, όπως π.χ. η αναρρίχηση και το πιάσιμο αντικειμένων με μέγιστη δύναμη, θα πρέπει να αποφεύγονται για περίπου δύο ακόμη εβδομάδες.
Πρόγνωση για το «δάχτυλο που σπάει»
Συνήθως, η συντηρητική θεραπεία δεν οδηγεί σε μόνιμη επιτυχία. Ωστόσο, μετά από χειρουργική τομή του δακτυλιοειδούς συνδέσμου, η πρόγνωση είναι πολύ καλή.
Η ουλή στην πτυχή της παλάμης ουσιαστικά δεν είναι πλέον ορατή μετά από αρκετές εβδομάδες έως μήνες και η λειτουργία αποκαθίσταται πλήρως.
Συχνές ερωτήσεις: Οι 8 πιο σημαντικές ερωτήσεις για το «δάκτυλο που σπάει»
Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα του «δάκτυλου που σπάει»;
Στην αρχή εμφανίζεται συχνά πόνος κατά την πίεση στην παλάμη, ακριβώς στο σημείο όπου το δάχτυλο ενώνεται με το χέρι. Μερικές φορές είναι αισθητή μια μικρή, οζώδης πάχυνση του τένοντα. Οι ασθενείς αναφέρουν μια δυσάρεστη αίσθηση τριβής ή «σφιγμού» κατά την κίνηση του δακτύλου, ειδικά το πρωί. Αργότερα εμφανίζεται το χαρακτηριστικό «κλικ»: ο δάκτυλος λυγίζει, αλλά κολλάει στη λυγισμένη θέση και στη συνέχεια επιστρέφει απότομα και επώδυνα στην έκταση.
Πώς προκαλείται το «δάκτυλο που σπάει»;
Το «δάχτυλο που σπάει» προκαλείται από μια αναντιστοιχία μεταξύ της διαμέτρου του τένοντα κάμψης και του πλάτους της τένοντοθήκης ή των δακτυλιοειδών συνδέσμων. Λόγω υπερφόρτωσης, χρόνιων φλεγμονωδών διεργασιών ή μεταβολικών παθήσεων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η τένοντοθήκη πρήζεται ή ο τένοντας παχύνει σχηματίζοντας οζίδια. Όταν αυτό το παχυνμένο τμήμα του τένοντα πρέπει να ολισθήσει μέσα από τον στενό πρώτο δακτυλιοειδή σύνδεσμο, κολλάει σαν νήμα στη βελόνα, γεγονός που προκαλεί το «κλικ».
Πώς αντιμετωπίζεται το «σπαστικό δάχτυλο»;
Όταν διαγνωστεί το «δάκτυλο που σπάει», συχνά ξεκινάμε με συντηρητική θεραπεία. Αυτή περιλαμβάνει την ακινητοποίηση του προσβεβλημένου δακτύλου με νάρθηκα και τη χορήγηση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Συχνά, μια τοπική ένεση κορτιζόνης απευθείας στον φλεγμονώδη δακτυλικό σύνδεσμο είναι πολύ αποτελεσματική για την ανακούφιση του οιδήματος. Εάν αυτό δεν βοηθήσει μόνιμα ή εάν το δάκτυλο έχει ήδη μπλοκαριστεί μόνιμα, η χειρουργική επέμβαση αποτελεί τη θεραπεία επιλογής.
Πώς διεξάγεται η χειρουργική επέμβαση για το «δάκτυλο που σπάει»;
Η επέμβαση, η λεγόμενη διατομή του δακτυλικού συνδέσμου, πραγματοποιείται συνήθως σε εξωτερικούς ασθενείς και με τοπική αναισθησία. Μέσω μιας μικρής τομής στην παλάμη, ο χειρουργός εντοπίζει τον στενωμένο δακτυλικό σύνδεσμο και τον διαχωρίζει κατά μήκος. Με αυτόν τον τρόπο εξαλείφεται η στένωση και ο τένοντας μπορεί να ολισθαίνει και πάλι ελεύθερα. Αμέσως μετά τη χειρουργική επέμβαση, ο γιατρός ελέγχει αν το φαινόμενο του «σπασμένου δακτύλου» έχει εξαφανιστεί. Η πληγή ράβεται και ο δάκτυλος μπορεί και πρέπει να κινηθεί αμέσως ξανά.
Ποια δάχτυλα επηρεάζονται συχνότερα;
Συχνότερα προσβάλλονται ο αντίχειρας (Pollex flexus congenitus στα παιδιά), ο μέσος δάκτυλος και ο παράμεσος δάκτυλος. Ωστόσο, κατ’ αρχήν μπορεί να προσβληθεί οποιοδήποτε δάκτυλο, ενώ μερικές φορές το φαινόμενο εμφανίζεται ταυτόχρονα σε περισσότερα από ένα δάκτυλα. Στατιστικά, οι γυναίκες προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες.
Υπάρχουν κίνδυνοι κατά τη χειρουργική επέμβαση για το σύνδρομο του «σπασμένου δακτύλου»;
Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχουν γενικοί κίνδυνοι, όπως λοιμώξεις ή διαταραχές στην επούλωση του τραύματος. Ειδικά στο χέρι, μπορεί να τραυματιστούν νεύρα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μούδιασμα στο δάχτυλο, αλλά αυτό είναι σπάνιο όταν η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιείται από έμπειρο χειρουργό χεριού. Μια σπάνια επιπλοκή είναι το δάκτυλο να γίνει δύσκαμπτο μετά την επέμβαση ή να επανέλθει το φαινόμενο του «σπασμένου δακτύλου», εάν η τομή δεν ήταν επαρκής.
Μπορεί να προληφθεί το «δάκτυλο που σπάει»;
Δεδομένου ότι η ακριβής αιτία του «σπασμένου δακτύλου» είναι άγνωστη ή πολυπαραγοντική (κληρονομική προδιάθεση, διαβήτης, ρευματισμοί), η στοχευμένη πρόληψη είναι δύσκολη. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι μονόπλευρες, επαναλαμβανόμενες κινήσεις πιασίματος ή να γίνονται διαλείμματα. Οι ασκήσεις διατάσεων για το χέρι και οι στοχευμένες ασκήσεις κίνησης των δακτύλων μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της ευκαμψίας των τενόντων. Στα πρώτα σημάδια, όπως η πρωινή δυσκαμψία, θα πρέπει να προστατεύεται το δάκτυλο και να εφαρμόζεται ψύξη.
Πότε πρέπει να επισκεφτείτε τον γιατρό;
Εάν εμφανιστούν πόνοι στην περιοχή της παλάμης, τα δάχτυλα «κολλάνε» κατά την κάμψη ή την έκταση ή το πρωί δυσκολεύεστε να κλείσετε το χέρι σε γροθιά, συνιστάται να επισκεφθείτε τον γιατρό. Όσο νωρίτερα αντιμετωπιστεί το σύνδρομο του «σπασμένου δακτύλου», τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες να αρκούν συντηρητικές θεραπείες, όπως ενέσεις κορτιζόνης, και να αποφευχθεί η χειρουργική επέμβαση.
Κοινοποίηση άρθρου