Θεραπεία όγκων: Ειδικοί & πληροφορίες

Ο καρκίνος και οι νεοπλασματικές παθήσεις εμφανίζονται όταν τα κύτταρα του σώματος πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και εισχωρούν στον περιβάλλοντα ιστό. Σε προχωρημένα στάδια, τα καρκινικά κύτταρα διαδίδονται μέσω του αίματος ή της λέμφου και ενίοτε εγκαθίστανται σε απομακρυσμένες περιοχές του σώματος. Αυτό ονομάζεται μετάσταση. Λόγω της διηθητικής τους ανάπτυξης, οι όγκοι επηρεάζουν τη λειτουργία των προσβεβλημένων οργάνων.

Ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου, αυτό εκδηλώνεται με διάφορα συμπτώματα, όπως για παράδειγμα ο επίμονος βήχας στον καρκίνο του πνεύμονα.

Η αρχή της θεραπείας των όγκων συνίσταται στην πλήρη εξάλειψη ή στη μείωση του μεγέθους του όγκου. Για το σκοπό αυτό, οι ογκολόγοι χρησιμοποιούν διάφορες μορφές θεραπείας. Εφόσον είναι δυνατόν, οι χειρουργοί αφαιρούν πλήρως τον όγκο με χειρουργική επέμβαση.

Συχνά, όμως, αυτό δεν είναι εφικτό, για παράδειγμα όταν ο όγκος βρίσκεται σε ζωτικά όργανα όπως ο εγκέφαλος ή οι πνεύμονες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα φάρμακα ή η ακτινοθεραπεία συμβάλλουν στην εξόντωση των καρκινικών κυττάρων.

Πειραματικές θεραπείες, όπως η υπερθερμία, μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω αυτό το αποτέλεσμα.

Χημειοθεραπεία – η φαρμακευτική θεραπεία του καρκίνου

Η χημειοθεραπεία αποτελεί τη βάση πολλών θεραπειών κατά των όγκων. Φάρμακα υψηλής αποτελεσματικότητας, τα λεγόμενα κυτταροστατικά, εμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων και προκαλούν τον θάνατό τους. Δεδομένου ότι τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται με ταχύ ρυθμό, προσβάλλονται ιδιαίτερα από την εν λόγω ομάδα φαρμάκων.

Ο μηχανισμός δράσης εξηγεί επίσης τις συχνότερες παρενέργειες στο πλαίσιο της χημειοθεραπείας. Διότι, εκτός από τα καρκινικά κύτταρα, διαιρούνται πολύ γρήγορα και τα κύτταρα των ριζών των μαλλιών, του πεπτικού σωλήνα και του μυελού των οστών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα γνωστά συνοδευτικά συμπτώματα, όπως

• η τριχόπτωση,
• ναυτία και έμετος,
• μεταβολές στην εικόνα του αίματος,
• πόνοι και
• παρατεταμένη κόπωση.

Τα φάρμακα μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα, όπως και συμπληρωματικές μέθοδοι, όπως για παράδειγμα η λήψη πολλών μικρών γευμάτων σε περίπτωση ναυτίας. Ωστόσο, η χημειοθεραπεία είναι εξαντλητική για τους ασθενείς και απαιτεί εντατική φροντίδα.

Η χημειοθεραπεία αποτελεί σημαντικό πυλώνα στη θεραπεία πολλών μορφών καρκίνου © Monkey Business | AdobeStock

Ο χρόνος έναρξης και ο στόχος της χημειοθεραπείας ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου και το στάδιο της νόσου:

• Θεραπευτική χημειοθεραπεία: Με τη χημειοθεραπεία είναι πιθανό να θεραπευτεί ο καρκίνος.
• Παρηγορητική χημειοθεραπεία: Η ίαση δεν είναι πλέον εφικτή και η χημειοθεραπεία αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην παράταση της ζωής. Ορισμένες οστικές μεταστάσεις, για παράδειγμα, προκαλούν έντονο πόνο, ο οποίος υποχωρεί μόλις ο όγκος συρρικνωθεί χάρη στην παρηγορητική χημειοθεραπεία.
• Επικουρική χημειοθεραπεία: Χρησιμοποιείται μετά από χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία. Στόχος της είναι η εξάλειψη τυχόν υπολειμμάτων του όγκου, γεγονός που αποτρέπει ή καθυστερεί την υποτροπή.

Στοχευμένες θεραπείες όγκων

Η πιο πρόσφατη εξέλιξη στην ογκολογία είναι η στοχευμένη θεραπεία όγκων. Με τη χρήση μοριακών βιολογικών μεθόδων, ο όγκος εξετάζεται για γενετικές μεταλλάξεις που αποτελούν τη βάση για μια θεραπευτική προσέγγιση. Με βάση αυτά τα ευρήματα, ο ογκολόγος επιλέγει στη συνέχεια τα κατάλληλα

• αντισώματα,
• γενετικές θεραπείες ή
• ανοσορυθμιστές

. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται συνεχής εξέλιξη και βελτίωση σε αυτόν τον τομέα.

Η αντιορμονική θεραπεία έχει καθιερωθεί εδώ και αρκετό καιρό. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη και του μαστού. Πολλοί όγκοι του μαστού και του προστάτη αναπτύσσονται υπό την επίδραση των ενδογενών ορμονών του σώματος, όπως η τεστοστερόνη και τα οιστρογόνα. Τα φάρμακα με αντιορμονική δράση εμποδίζουν την έκκριση αυτών των ορμονών και, ως εκ τούτου, αναστέλλουν την ανάπτυξη του όγκου.

Ωστόσο, η ορμονική στέρηση προκαλεί τις τυπικές παρενέργειες, οι οποίες μοιάζουν με τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Χειρουργική επέμβαση – η χειρουργική αφαίρεση του όγκου

Ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια του καρκίνου, η χειρουργική επέμβαση είναι πολύ αποτελεσματική, καθώς δεν έχουν ακόμη σχηματιστεί μεταστάσεις. Σε αυτό το στάδιο, οι ειδικοί στην ογκολογική χειρουργική μπορούν συχνά να αφαιρέσουν πλήρως τον όγκο.

Ενδεχομένως, η θεραπεία του όγκου να έχει ολοκληρωθεί μετά από αυτό και ο ασθενής να θεωρείται θεραπευμένος. Ωστόσο, ακόμη και σε μεταγενέστερα στάδια της νόσου, η χειρουργική επέμβαση βελτιώνει την πρόγνωση.

Ανάλογα με την έκταση και τη θέση του όγκου, οι χειρουργοί προτιμούν την ανοιχτή ή την ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση. Η πρώτη παρέχει στον χειρουργό καλύτερη οπτική επαφή, ενώ η δεύτερη είναι λιγότερο επιβαρυντική για τους ασθενείς.

Ακτινοθεραπεία – Καταστροφή των καρκινικών κυττάρων με ακτινοβολία

Ο τρίτος βασικός πυλώνας της θεραπείας του όγκου, εκτός από τη χημειοθεραπεία και τη χειρουργική επέμβαση, είναι η ακτινοθεραπεία. Σε αυτή τη μέθοδο χρησιμοποιείται ακτινοβολία διαφορετικών μηκών κύματος για την καταστροφή του καρκινικού ιστού. Ωστόσο, η ακτινοβολία επηρεάζει και τα γύρω υγιή κύτταρα. Αυτά, όμως, αναρρώνουν μετά τη θεραπεία ταχύτερα και πληρέστερα από τα καρκινικά κύτταρα.

Η τοπική βλάβη του ιστού είναι η αιτία των συχνών παρενεργειών της ακτινοθεραπείας. Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν ερεθισμούς και φλεγμονές του δέρματος και των βλεννογόνων. Ωστόσο, με την προσεκτική φροντίδα των προσβεβλημένων περιοχών, ο πόνος και ο κνησμός μπορούν να μειωθούν.

Υπερθερμία – Θεραπεία του καρκίνου με θερμότητα

Μια μέθοδος που έχει αποκτήσει πρόσφατα δυναμική είναι η υπερθερμία, δηλαδή η υπερθέρμανση. Αυτή η μορφή θεραπείας βασίζεται στην αρχαία γνώση σχετικά με τη δράση του πυρετού σε διάφορες ασθένειες. Εξετάζεται όλο και περισσότερο σε κλινικές μελέτες.

Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι ο συνδυασμός υπερθερμίας και χημειοθεραπείας είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός σε ορισμένους όγκους του μαστού και των μαλακών μορίων.

Η θέρμανση του ιστού πραγματοποιείται συνήθως μέσω ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Ανάλογα με τον τύπο του όγκου, επιτυγχάνονται θερμοκρασίες έως και 43 °C. Σε αυτή τη θερμοκρασία, τα καρκινικά κύτταρα εκκρίνουν συγκεκριμένες ουσίες που ενεργοποιούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία στη συνέχεια επιτίθενται στον όγκο.

Οι ασθενείς ενίοτε αντιλαμβάνονται τη θερμότητα ως δυσάρεστη και παραπονούνται για πόνο. Ωστόσο, σοβαρές και παρατεταμένες παρενέργειες εμφανίζονται πολύ σπάνια.

Οι θεραπείες κατά του όγκου διαρκούν συνήθως για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για να αντεπεξέλθουν καλά σε αυτές τις απαιτητικές εβδομάδες και μήνες, οι ασθενείς συχνά χρειάζονται ψυχοκοινωνική υποστήριξη στο πλαίσιο της ψυχοογκολογίας.

Οι ογκολόγοι αξιολογούν συνεχώς την επιτυχία των θεραπειών και καθορίζουν επίσης τη μετεγχειρητική παρακολούθηση. Στο πλαίσιο αυτό, ελέγχεται σε τακτά χρονικά διαστήματα εάν ο καρκίνος επανέρχεται.

Μόλις ολοκληρωθούν η χημειοθεραπεία, η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοθεραπεία, πολλοί ασθενείς επωφελούνται από την ογκολογική αποκατάσταση. Σε μια εξειδικευμένη κλινική αντιμετωπίζονται διεξοδικά οι σωματικές και ψυχικές επιπτώσεις της θεραπείας του όγκου. Έτσι, οι ασθενείς επιστρέφουν ευκολότερα στην παλιά τους ζωή.