Osoby chore na cukrzycę i ich bliscy muszą zdobyć szczegółową wiedzę na temat tej choroby. Wielu chorych na cukrzycę doświadcza wielu powikłań i chorób wtórnych. Muszą oni zawsze umieć odpowiednio na nie reagować. Lekarze dzielą powikłania na krótkotrwałe i długotrwałe.
Komplikacje krótkotrwałe
Komplikacje krótkotrwałe obejmują na przykład hipoglikemię lub wahania poziomu cukru we krwi. Te ostatnie mogą prowadzić nawet do śpiączki. Hipoglikemia stanowi duże zagrożenie. Może również dojść do wstrząsu hipoglikemicznego. Szczególnie narażeni są pacjenci, którzy przyjmują określone leki przeciwcukrzycowe (np. preparaty pochodnych sulfonylomocznika).
Przyczynami hipoglikemii są na przykład:
- niezwykłe obciążenia fizyczne
- błędy w diecie, takie jak pomijanie posiłków
- spożywanie alkoholu
Objawy kliniczne hipoglikemii to na przykład:
- kołatanie serca
- Bladość skóry
- Wypocenie
- drżenie
- Głód
- Lęk
- Niepokój
- Bóle głowy
- Brak koncentracji i
- drażliwość
W przypadku ostrego spadku poziomu cukru pacjent potrzebuje szybkiego źródła cukru.
W tym celu może spożyć:
- 2–3 kostki cukru lub cukier gronowy
- 1 szklankę soku owocowego lub słodzonej herbaty lub
- 1–2 porcje owoców, chleba lub ciastek
Drugim krótkotrwałym powikłaniem jest dokładne przeciwieństwo: nadmierny poziom cukru we krwi. W przypadku silnej hiperglikemii wydajność organizmu jest zazwyczaj ograniczona. Może dojść do zaburzeń świadomości lub utraty przytomności (śpiączka cukrzycowa).
Dodatkowo pojawiają się następujące objawy, takie jak:
- nudności i wymioty
- pragnienie
- Bóle brzucha
- Suchość skóry
- Płytki oddech i
- zapach acetonu w wydychanym powietrzu
Przyczynami hiperglikemii mogą być nagłe czynniki:
- nagła choroba
- infekcje
- nadmierne jedzenie
- inne leki lub
- przerwanie leczenia cukrzycy
Znajomość przyczyny odchylenia od normy jest ważna, aby dostosować terapię i uniknąć kolejnych odchyleń. W zależności od nasilenia hiperglikemii stosuje się leczenie insuliną. Pacjent powinien również pić dużo płynów.
Długotrwałe powikłania
Możliwe długotrwałe powikłania obejmują uszkodzenia:
- oczu
- nerek
- nerwów
- serca i
- naczyń
Powikłania i choroby wtórne cukrzycy mogą zagrażać życiu. Są one przyczyną skrócenia oczekiwanej długości życia osób chorych na cukrzycę.
Zła kontrola poziomu cukru we krwi przez dłuższy czas prowadzi do zmian w:
- małych (mikroangiopatia) i
- dużych naczyniach krwionośnych (makroangiopatia)
Mikroangiopatia uszkadza w szczególności nerki (nefropatia cukrzycowa) i oczy (retinopatia).
Odgrywa ona decydującą rolę w powstawaniu:
Przyczyną tego jest wieloletnia zła kontrola poziomu cukru we krwi. Uszkadza to naczynia krwionośne w siatkówce oka. Powstają wybrzuszenia (mikroaneurysmy). Może to również prowadzić do odkładania się tłuszczu na naczyniach krwionośnych. W konsekwencji powstają nowe naczynia krwionośne, które łatwo krwawią i mogą prowadzić do utraty wzroku. W Niemczech obecnie około 8 000 osób rocznie traci wzrok w wyniku powikłań cukrzycowych. W leczeniu cukrzycowych uszkodzeń siatkówki konieczne jest przede wszystkim dobre wyrównanie poziomu cukru we krwi. Ponadto konieczne są regularne kontrole u okulisty.
Nefropatia cukrzycowa
Również w naczyniach nerkowych złe wyrównanie poziomu cukru we krwi przez lata prowadzi do uszkodzeń. To z kolei powoduje postępującą utratę funkcji nerek. W rezultacie po pewnym czasie konieczna staje się dializa (oczyszczanie krwi). W Niemczech około połowa wszystkich pacjentów wymagających dializ to diabetycy.
Często nefropatia objawia się następującymi dolegliwościami:
- nagromadzenie wody w tkankach (obrzęki) lub
- nadciśnienie tętnicze, które trudno jest kontrolować za pomocą leków
Kiedy pojawiają się te objawy, normalizacja funkcji nerek zazwyczaj nie jest już możliwa. Leczenie może jedynie zapobiegać postępowi choroby. Dlatego też konieczna jest ścisła kontrola poziomu cukru we krwi oraz badania profilaktyczne.
Stopa cukrzycowa
W powstawaniu zespołu stopy cukrzycowej mogą odgrywać rolę różne czynniki.
Należą do nich na przykład:
- zaburzenia krążenia oraz
- Neuropatia obwodowa (uszkodzenie nerwów) jako następstwo długotrwałej cukrzycy
Szczególnie z powodu uszkodzeń nerwów często dochodzi do nieprawidłowego obciążenia stopy. Stopa traci również część swojej wrażliwości, co oznacza, że osoby dotknięte tą chorobą nie odczuwają już tak dobrze tego, co dzieje się w stopie. W rezultacie często dochodzi do niezauważonych urazów. Stanowią one potencjalną bramę wejściową dla zarazków. Z kolei infekcje mogą prowadzić do powstawania przewlekłych i trudno gojących się ran. Również brak lub niewłaściwa pielęgnacja stóp może odgrywać istotną rolę w rozwoju tego poważnego schorzenia.
Brak leczenia lub zbyt późne podjęcie terapii grozi amputacją. W Niemczech co roku wykonuje się prawie 30 000 amputacji u osób z cukrzycą.
Tę wysoką liczbę można zmniejszyć poprzez następujące działania:
- Dobre kontrolowanie poziomu cukru we krwi
- Regularne badania kontrolne oraz
- terminowe i właściwe leczenie
Diagnozę można postawić na kilka sposobów. Jednoznacznym wskaźnikiem jest podwyższony poziom cukru we krwi, mierzony wielokrotnie na czczo.
Długoterminowy poziom cukru we krwi można wyrazić za pomocą tzw. wartości HbA1c. Jeśli jest ona znacznie podwyższona, jest to również wskazówka na obecność cukrzycy.
Najczęściej lekarze rozpoznają cukrzycę na podstawie testu obciążenia glukozą. Jest to doustny test tolerancji glukozy. Pomiar odbywa się po wypiciu standardowego roztworu cukru. Najważniejsze jest przy tym przebieg poziomu cukru we krwi.
Istnieją standardowe wytyczne dotyczące leczenia cukrzycy typu 2. Specjalistami w leczeniu cukrzycy są lekarze z dziedziny diabetologii.
Celem terapii jest zapobieganie krótkotrwałym powikłaniom, takim jak:
- hipoglikemii oraz
- wahania poziomu glukozy we krwi
Ponadto terapia ma na celu przeciwdziałanie objawom źle kontrolowanej cukrzycy, takim jak:
- zmniejszona wydajność i
- skłonność do infekcji
W dłuższej perspektywie terapia ma zapobiegać lub opóźniać występowanie powikłań.
Typowymi powikłaniami są na przykład uszkodzenia:
U większości osób z cukrzycą typu 2 leczenie polega wyłącznie na zmianie diety.
Również sport i aktywność fizyczna pomagają w leczeniu. Pracujący mięsień może wchłaniać i spalać cukier niezależnie od insuliny. Dlatego przy wystarczającej aktywności fizycznej organizm potrzebuje mniej insuliny do regulacji metabolizmu cukrowego.
Dopiero gdy zdrowy tryb życia nie wystarcza, stosuje się leki (tabletki lub insulinę). Prawidłowe i świadome odżywianie towarzyszy diabetykowi przez całe życie. Podczas specjalnych szkoleń pacjenci mogą dowiedzieć się więcej na temat prawidłowego i świadomego odżywiania.
Diabetycy muszą w razie potrzeby wstrzykiwać sobie insulinę © tibanna79 | AdobeStock
Cukrzyca typu 2 jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób metabolicznych i powstaje w wyniku współdziałania różnych czynników ryzyka cukrzycy, takich jak nadwaga, brak ruchu i predyspozycje genetyczne. Powstawanie cukrzycy, a także cukrzycy typu 2, przebiega zazwyczaj stopniowo, przez co typowe objawy często pojawiają się dopiero w późnym stadium. Wiele osób z cukrzycą typu 2 zauważa chorobę dopiero wtedy, gdy poziom cukru we krwi jest już podwyższony lub pojawiają się powikłania.
Wczesna diagnoza i leczenie mają kluczowe znaczenie dla uniknięcia powikłań. Ważną rolę odgrywają tu badania, takie jak doustny test tolerancji glukozy, a także opieka lekarza. Organizacje takie jak Federalne Stowarzyszenie Lekarzy Kas Chorych (Kassenärztliche Bundesvereinigung) lub Towarzystwo Diabetologiczne (Diabetes Gesellschaft) wydają jasne zalecenia dotyczące diagnozy i leczenia, a także długoterminowej opieki. Również międzynarodowe wyniki badań, na przykład z czasopisma „Diabetes Care”, przyczyniają się do poprawy terapii.
Leczenie cukrzycy obejmuje nie tylko doustne leki przeciwcukrzycowe, ale także zmianę stylu życia. Zbilansowana dieta i ukierunkowane odżywianie w cukrzycy są kluczowymi elementami kontroli poziomu cukru we krwi. Osoby z cukrzycą powinny również zadbać o odpowiednią aktywność fizyczną, aby zmniejszyć podwyższone ryzyko wystąpienia powikłań. W przypadku tej choroby szczególnie podwyższone jest ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Ponieważ wiele osób cierpi na cukrzycę typu 2, profilaktyka jest szczególnie ważna. Działania takie jak zapobieganie cukrzycy typu 2 mogą pomóc w opóźnieniu lub nawet zapobieganiu tej chorobie. Niemniej jednak nie zawsze można całkowicie uniknąć cukrzycy typu 2, zwłaszcza w przypadku predyspozycji genetycznych. Cukrzyca typu 2 przebiega indywidualnie u każdego pacjenta, dlatego konieczne jest spersonalizowane leczenie. Ogólnie rzecz biorąc, świadomy styl życia i wczesna opieka mają decydujące znaczenie dla zmniejszenia ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 i utrzymania jakości życia w dłuższej perspektywie.
Czym jest cukrzyca typu 2?
Cukrzyca typu 2 to przewlekła choroba, w której poziom cukru we krwi jest podwyższony, ponieważ insulina nie działa już prawidłowo. Ta forma cukrzycy występuje szczególnie często u osób dorosłych.
Jakie objawy występują w cukrzycy typu 2?
Typowe objawy to podwyższony poziom cukru we krwi, zmęczenie, zwiększone pragnienie i częste oddawanie moczu. Często objawy pozostają długo niezauważone.
Jak powstaje cukrzyca typu 2?
Powstanie cukrzycy typu 2 wiąże się z insulinoopornością, nadwagą, brakiem aktywności fizycznej oraz czynnikami genetycznymi. Te czynniki ryzyka cukrzycy sprzyjają rozwojowi choroby.
Jak diagnozuje się cukrzycę typu 2?
Diagnozę cukrzycy stawia się na podstawie poziomu cukru we krwi, wartości HbA1c oraz, w razie potrzeby, doustnego testu tolerancji glukozy. Diagnozę stawia lekarz.
Jak leczy się cukrzycę typu 2?
Leczenie cukrzycy obejmuje zmianę stylu życia, zbilansowaną dietę, aktywność fizyczną oraz leki lub leki przeciwcukrzycowe. W niektórych przypadkach konieczne jest podawanie insuliny w zastrzykach.
