Skórki: Skórki to fałdy skórne w okolicy odbytu – jest to schorzenie łagodne, ale często mylone z hemoroidami i fałdami odbytu

Skórki odbytu to zazwyczaj nieszkodliwe zmiany w okolicy odbytu. Niemniej jednak wiele osób myli je z hemoroidami. Są to wiotkie, miękkie lub czasami szorstkie fragmenty skóry, które znajdują się bezpośrednio przy odbycie. Dopóki nie występują żadne objawy, często pozostają niezauważone. Ponieważ osobom niebędącym specjalistami trudno jest odróżnić hemoroidy od marisków, ważna jest profesjonalna ocena. Niniejszy artykuł odpowiada na wszystkie istotne pytania dotyczące marisków i pokazuje, jak może wyglądać ich diagnoza, leczenie oraz środki zapobiegawcze.

Definicja: Czym są fałdy skórne?

Marisken to małe fałdy skórne w okolicy odbytu, częściowo widoczne z zewnątrz. Fałdy te składają się zazwyczaj z miękkiej lub wiotkiej skóry. Mogą jednak również puchnąć i tworzyć twarde guzki – zwłaszcza w przypadku przewlekłych stanów zapalnych, silnego parcia spowodowanego twardym stolcem lub innych obciążeń wywieranych na pierścień odbytu.

Często są one postrzegane jako problem kosmetyczny lub higieniczny, chociaż z medycznego punktu widzenia są raczej nieszkodliwe. Niemniej jednak utrudniają higienę odbytu. Skóra może tworzyć pojedyncze lub liczne fałdy skórne. 

Są one szeroko rozpowszechnione w populacji: fałdy skórne występują bardzo często. Wiele osób w ciągu swojego życia rozwija fałdy skórne, nie zauważając tego. 

Mariski nie wymagają leczenia, ale często występują razem z innymi zmianami, takimi jak szczeliny odbytu lub nawet przewlekłe szczeliny odbytu, dlatego ważne jest dokładne zbadanie, aby znaleźć ewentualną przyczynę organiczną.

Przyczyny – powstawanie brodawek

Przyczyny powstawania mariszek jako nieszkodliwych fałdów skórnych przy wejściu do odbytu są znane tylko częściowo.

Ogólnie rzecz biorąc, choroby i stany, w których występuje podwyższone ciśnienie w okolicy odbytnicy (np. w przypadku przewlekłych zaparć, ciąży, porodu), są czynnikami ryzyka rozwoju fałdów odbytu. W niektórych przypadkach są one objawem towarzyszącym następującym chorobom proktologicznym (dotyczącym odbytnicy):

• przetoki odbytu (przewody odprowadzające wypełnione ropą),
• szczeliny odbytu (pęknięcia błony śluzowej odbytu),
• zakrzepica żył odbytu (guzki przy ujściu jelita) lub
• choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego (przewlekłe zapalne choroby jelit)
• Brodawki łonowe

Zasadniczo brodawki te występują u około 60 procent populacji – częściej u kobiet, średnio już od 20. roku życia, a u mężczyzn od 40. roku życia. 

ISTNIEJĄ DWA RODZAJE BRODAWEK:

Brodawki pierwotne powstają bez wyraźnej przyczyny. W tym przypadku rolę odgrywa predyspozycja genetyczna.

Brodawki wtórne pojawiają się często w wyniku innych zmian w okolicy odbytu. 

Dlaczego brodawki pojawiają się w czasie ciąży

Szczególnie istotnym czynnikiem jest również ciąża i poród. W wyniku zmian hormonalnych i nacisku na dno miednicy u wielu kobiet powstają brodawki odbytu. 

W rzeczywistości około 75 procent kobiet i około 70 procent mężczyzn doświadcza takich zmian w ciągu swojego życia.

Czy hemoroidy a mariski to to samo?

Mariskeny są często mylone przez osoby niebędące lekarzami oraz osoby dotknięte tą dolegliwością z powiększonymi hemoroidami. Są to jednak różne schorzenia w okolicy odbytu.

Hemoroidy to pierścieniowe poduszeczki naczyniowe pod błoną śluzową odbytnicy, zaopatrywane przez tętnice. Nie są one chorobą, ale zapewniają precyzyjne zamknięcie odbytu i utrzymanie kontroli nad wypróżnianiem. Dopiero znaczne powiększenie hemoroidów jest patologiczne, zwłaszcza gdy wystają one z kanału odbytu i są widoczne na zewnątrz. Wówczas lekarze mówią w tym kontekście o chorobie hemoroidalnej.

W przeciwieństwie do hemoroidów, mariski nie są poduszkami naczyniowymi, a jedynie wiotkimi, wysuniętymi na zewnątrz fragmentami skóry kanału odbytu i nie wymagają leczenia. W przypadku choroby hemoroidalnej skóra kanału odbytu może jednak ulec przemieszczeniu na zewnątrz. W związku z tym zmiany skórne w okolicy odbytu mogą wskazywać na podstawową chorobę hemoroidalną. Mariskeny mogą być następstwem hemoroidów.

Fałdka (mała fałda) przy ujściu odbytu © Armin Kübelbeck, CC-BY-SA, Wikimedia Commons

Objawy fałdów odbytu

Skórki są z reguły nieszkodliwe i zazwyczaj nie powodują dolegliwości. Stanowią one zatem raczej problem higieniczny i kosmetyczny.

Jeśli jednak fałdy skórne znacznie utrudniają higienę odbytu, fałdy skórne mogą również powodować problemy. Ograniczona higiena odbytu zwiększa bowiem ryzyko infekcji, wywołanych na przykład przez bakterie lub grzyby. 

Typowe dolegliwości spowodowane przez brodawki odbytu mogą wówczas obejmować:

• swędzenie
• Pieczenie
• Wysypki skórne (wypryski odbytu)
• owrzodzenia w kanale odbytu
• krwawienia, które mogą być widoczne na bieliźnie lub papierze toaletowym
• Trudności z higieną odbytu

W większości przypadków dolegliwości są raczej łagodne, mogą jednak utrudniać codzienne funkcjonowanie i powodować dyskomfort.

Diagnoza hemoroidów

Marisken można bardzo łatwo zdiagnozować, ponieważ jest to tzw. „diagnoza wzrokowa”. Zazwyczaj są one widoczne gołym okiem i można je zdiagnozować w ramach inspekcji (termin medyczny oznaczający badanie poprzez zwykłą obserwację) przeprowadzonej przez specjalistę proktologa. W związku z tym do postawienia diagnozy marisken nie są konieczne żadne dodatkowe badania przy użyciu aparatury.

Ponieważ jednak, jak wspomniano, w niektórych przypadkach marisken towarzyszą inne schorzenia odbytnicy, obszar odbytu i odbytnicy jest mimo to dokładnie kontrolowany. Zaleca się zatem badanie palcowe (badanie palpacyjne palcem), aby wykryć nieprawidłowości. Dzięki temu można zidentyfikować ewentualnie występujące dodatkowo hemoroidy lub ukryte pęknięcia (szczeliny odbytu). Również zakrzepica odbytu, nowotwory złośliwe odbytu oraz łagodne guzy tkanki łącznej mogą towarzyszyć mariskom.

Jeśli podczas samego badania palpacyjnego kanału odbytu zauważone zostaną podejrzane objawy, takie jak wyczuwalne pogrubienia ścianek, ból lub krwawienie, zazwyczaj zleca się badanie endoskopowe odbytnicy (rektoskopię) lub całego jelita grubego (kolonoskopię). 

Leczenie brodawek odbytu

Mariski są zazwyczaj nieszkodliwe, dlatego leczenie jest konieczne tylko w rzadkich przypadkach. W każdym razie zaleca się staranne i jednocześnie delikatne utrzymywanie higieny okolicy odbytu. Należy do tego celu przemywać okolice odbytu wilgotną ściereczką po wypróżnieniu. Należy używać do tego czystej wody (na papier toaletowy lub jednorazową ściereczkę) i unikać mydeł lub środków dezynfekujących. Nawet nawilżony papier toaletowy może powodować podrażnienia skóry ze względu na zawarte w nim konserwanty i substancje zapachowe. Ponadto należy zawsze delikatnie osuszać okolice odbytu.

W przypadku dolegliwości można krótkotrwale stosować maść cynkową. Jeśli rozwinął się wyprysk odbytu, można go leczyć maścią na hemoroidy lub kąpielami z kory dębu lub rumianku.

Jeśli dolegliwości nie ustępują lub utrzymują się, albo jeśli masz skłonność do powstawania dużych brodawek odbytu, zgłoś się do proktologa. Chirurgiczne usunięcie miękkich brodawek (wycięcie brodawek) zaleca się wyłącznie w przypadku utrudnionej higieny odbytu z zastojem wydzieliny oraz chorób skóry odbytu. Zabieg polega na usunięciu fałdów skórnych za pomocą skalpela elektrycznego w znieczuleniu miejscowym. Również w rzadkich przypadkach, gdy brodawki 

• stają się bolesne lub 
• ulegają ucisku lub 
• utrudniają wypróżnianie się lub prowadzą do 
• do problemów z utrzymaniem kontroli nad wypróżnieniem (niemożność powstrzymania wypróżnienia), 

konieczne może być leczenie operacyjne.

Usunięcie marisek

Usunięcie brodawek odbytu to niewielki zabieg. Brodawki odbytu wymagają leczenia chirurgicznego tylko wtedy, gdy powodują silne dolegliwości lub ulegają powtarzającym się stanom zapalnym. Operacja wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym. Jest to nieskomplikowane usunięcie nadmiaru skóry.

W większości przypadków gojenie przebiega bez problemów. Rokowanie w przypadku brodawek odbytu jest bardzo dobre. Kąpiele nasiadowe, oszczędzanie i staranne pielęgnowanie rany wspomagają gojenie.

Profilaktyka: jak zapobiegać powstawaniu brodawek

Aby zapobiegać powstawaniu brodawek i ograniczyć powstawanie nowych, zaleca się:

• dieta bogata w błonnik
• odpowiednie nawodnienie
• aktywność fizyczna
• ostrożność podczas wypróżniania
• dbanie o higienę okolicy odbytu

Całkowite samoistne wchłonięcie się hemoroidów jest możliwe, ale nie jest gwarantowane.

Często zadawane pytania dotyczące hemoroidów

Czy hemoroidy lub brodawki odbytu są niebezpieczne?

Oba schorzenia są zazwyczaj nieszkodliwe, a brodawki odbytu to łagodne zmiany skórne

Czy brodawki odbytu mogą nawracać?

Tak, zwłaszcza w przypadku długotrwałego ucisku lub powtarzających się podrażnień może dojść do powstania kilku marisk jednocześnie. 

Jaką rolę odgrywa ciąża?

W czasie ciąży często pojawiają się brodawki odbytu, ponieważ tkanka staje się bardziej miękka, a dodatkowo zmieniają się warunki ciśnienia.

Kiedy należy usunąć brodawki odbytu?

Wypukłości w okolicy odbytu należy usunąć chirurgicznie tylko w przypadku wyraźnego upośledzenia funkcjonowania lub przewlekłych dolegliwości.