Operacja żył | Lekarze i informacje o zabiegach

Czym są żyły?

Żyły to naczynia krwionośne, które odprowadzają krew z nóg i narządów ciała z powrotem do serca. Transport krwi z nóg w górę jest szczególnie trudny, ponieważ odbywa się wbrew grawitacji. To właśnie dlatego choroby żył występują najczęściej w nogach, a znacznie rzadziej w rękach.

Jakie są choroby żył?

Do najczęstszych chorób żył należą:

• pajączki
• Żylaki
• Zakrzepica żylna
• Zapalenie żył
• Otwarta rana na nodze

Poniżej przedstawiono informacje na temat specyfiki chorób żylnych oraz metod leczenia chirurgicznego.

Choroby żył wymagające operacji

Żylaki to rozszerzone żyły, które powstają, gdy zastawki żylne nie działają już tak dobrze @ gballgiggs /AdobeStock

Czym są pajączki?

Pajączki występują często, a pacjenci zazwyczaj postrzegają je jako nieestetyczne. Zazwyczaj nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia. Najczęściej pajączki występują w zagłębieniu podkolanowym, na podudziach oraz w okolicy kostek. Lekko rozszerzone, małe, powierzchowne żyły prześwitują przez skórę, mieniąc się niebieskawo lub czerwonawie. Pacjenci mają pajączki z powodu zastoju żylnego, czasami dochodzi do tego również predyspozycja (genetyczna skłonność).

Pacjentami z pajączkami są głównie kobiety. Możliwe jest jednak, że mężczyźni rzadziej odczuwają dolegliwości związane z pajączkami i dlatego rzadziej zgłaszają się do lekarza.

Pajączki są zazwyczaj nieszkodliwe i nie powodują dolegliwości @ zigres /AdobeStock

Czym jest zakrzepica żylna?

Z medycznego punktu widzenia zakrzepica żylna to zablokowanie żyły przez skrzep (zakrzep krwi). Większość skrzepów tworzy się w głębokich żyłach nóg i prowadzi do nagłego obrzęku nóg. 

Zakrzepica żył głębokich nóg prowadzi w rzadkich przypadkach do poważnych zaburzeń krążenia w nodze. Przeciwieństwem tego jest nagłe zamknięcie tętnicy. 

Mimo to zakrzepica żył głębokich nóg może być niebezpieczna. Skrzep krwi może bowiem w każdej chwili oderwać się i spowodować niedrożność naczynia (zator) w innym miejscu ciała. Na przykład w płucach (= zatorowość płucna).

Przyczyną zakrzepicy żylnej są długie podróże samochodem lub samolotem, podczas których osoby nie mogą prawidłowo poruszać nogami. Jednak przyczyną mogą być również poważniejsze zabiegi chirurgiczne, takie jak wszczepienie sztucznego stawu. 

Inne czynniki wywołujące to:

• zapalenie naczyń 
• Zaburzenia krzepnięcia krwi 
• zmiany hormonalne w organizmie kobiety spowodowane terapią hormonalną (menopauza), przyjmowaniem tabletek antykoncepcyjnych oraz ciążą.

Jeśli dotknięta jest głęboka żyła nogi, łydka może puchnąć i boleć, być wrażliwa na dotyk i gorąca @ Анна Богатырева /AdobeStock

Czym jest zapalenie żył?

W przypadku zapalenia żył (flebitis) choroba dotyka żyły powierzchowne, a rzadziej głębokie. Naczynie krwionośne prowadzące do serca jest grubsze niż zdrowe żyły z powodu skrzepu krwi. Dzięki temu można je wyraźnie wyczuć. 

Zapalenie żył jest zawsze bolesne. Dlatego należy je szybko leczyć. W miejscu dotkniętym chorobą skóra jest zaczerwieniona i gorąca.

Przyczyny zapalenia żył to:

•  Zbyt ciasna odzież
• Zastój krwi w nogach oraz 
• Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zapalenie żył jest również problematyczne, ponieważ często powoduje tworzenie się skrzepów krwi. Z drugiej strony zakrzepica może powodować zapalenie żył. Leczenie zapalenia żył zależy od tego, czy dotyczy ono żył głębokich, czy też żył znajdujących się pod powierzchnią skóry.

Czym są żylaki?

Żylaki (varices, varicosis) to patologicznie zmienione, powierzchowne żyły nóg, które objawiają się w postaci guzkowatych, pogrubionych i wyraźnie wystających spod skóry niebieskawych żył.

Dotyczy to żyły odpiszczelowej dużej i małej (Vena saphena magna/parva) oraz rozgałęzień od nich wychodzących. Żylaki objawiają się czasami silnym bólem, uczuciem ciężkości nóg i uczuciem ciepła w kończynach dolnych.

W dalszym przebiegu choroby pojawiają się obrzęki (edemy). Ponieważ krew gromadzi się w żylakach, nogi pacjenta są niedotlenione i niedożywione. 

Ograniczone jest również usuwanie produktów przemiany materii z tkanek. W związku z tym dochodzi do stanów zapalnych skóry (egzemy). Główną przyczyną żylaków jest uwarunkowana genetycznie słabość tkanki łącznej.

Czym jest owrzodzenie podudzia (ulcus cruris)?

Wrzód żylny (Ulcus cruris) powstaje, gdy krew nie odpływa z powodu zakrzepicy i/lub żylaków. Gromadzi się ona w tkankach w ogromnych ilościach. 

Powstaje znacznie podwyższone ciśnienie w tkankach, co uniemożliwia dopływ krwi zawierającej tlen i składniki odżywcze. Początkowo objawia się to pogrubieniem podudzia i zaczerwienieniem lub brązowieniem skóry. Stwardniała powierzchnia skóry powoduje ból. 

Zastój oraz niedobór tlenu i składników odżywczych powodują powstawanie ran, które nie goją się. Nazywa się to owrzodzeniem. Rana spowodowana owrzodzeniem jest głęboka i zazwyczaj słabo się goi. Nieleczona „otwarta noga” może wywołać zagrażające życiu zaburzenia krążenia.

Wrzód podkolanowy (otwarta noga) to głęboka i trudno gojąca się rana, najczęściej na podudziu @ kittyfly /AdobeStock

Jakie są rodzaje operacji żylnych?

Najczęstsze operacje żylne wykonuje się w przypadku żylaków (varices). Istnieje kilka możliwości:

• Stripping żył

Podczas „klasycznej operacji” (stripping) lekarze odsłaniają chore odcinki żył na obu końcach poprzez nacięcia skóry. Poprzez wprowadzenie metalowej sondy wyciąga się znajdujący się pomiędzy nimi fragment.

Stripping żył można również wykonać za pomocą sondy chłodzącej (krioterapia): żylaki przymarzają do specjalnej sondy, a następnie można je bez problemu usunąć.

W przypadku rozszerzonych żył łączących można je uwidocznić i zaznaczyć za pomocą aparatury ultrasonograficznej. Następnie lekarz wykonuje niewielkie nacięcie w zaznaczonym miejscu i wyciąga je.

• Zabieg skleroterapii

W przypadku skleroterapii (obliteracji żył) lekarz wstrzykuje do żylaków środek wywołujący stan zapalny w postaci płynnej lub spienionej. Następnie uciska żylaki od zewnątrz (kompresja), co powoduje zrośnięcie się ścianek naczyń i ich zamknięcie.

Po zabiegu pacjent musi nosić pończochy uciskowe przez 2–4 tygodnie.

• Terapia laserowa

W terapii laserowej lekarze wprowadzają cienką sondę laserową do zmienionej chorobowo żylaki. Energia lasera powoduje wytworzenie ciepła w żyle, które podrażnia ścianki żył i powoduje ich zrośnięcie. Zabieg wykonywany jest ambulatoryjnie w znieczuleniu miejscowym. Również po zabiegu laserowym konieczne jest stosowanie leczenia uciskowego.

• Terapia falami radiowymi

Podobnie działa terapia falami radiowymi. Również w tym przypadku lekarze wprowadzają sondę do wnętrza żyły. Ciepło powoduje zrośnięcie się ścianek żyły.

• Cewnik balonowy

Również w przypadku zakrzepicy żylnej w niektórych przypadkach wskazane może być leczenie operacyjne. Do tego celu nadaje się kilka metod, takich jak na przykład cewnik balonowy. 

Jeśli skrzep krwi osadził się w dotkniętym naczyniu, lekarze wprowadzają cewnik balonowy przez żyłę pachwinową. Następnie napełniają balonik i wycofują go. W ten sposób mogą usunąć skrzep.

• Operacja w przypadku owrzodzenia podkolanowego

W niektórych przypadkach wrzód podkolanowy również wymaga operacji. Dzieje się tak wtedy, gdy dotknięta tkanka na nodze jest bardzo stwardniała lub pokryta bliznami. 

W znieczuleniu ogólnym lekarze oczyszczają owrzodzenie i usuwają całą uszkodzoną (martwiczą) tkankę. Następnie zakrywają ranę odpowiednim fragmentem skóry pacjenta (zwykle z uda).

Czasami konieczne jest również spalenie miejsca owrzodzenia. Odbywa się to przy pomocy technologii laserowej.

Po zabiegu chirurgicznym ważne jest leczenie istniejącej infekcji za pomocą specjalnych opatrunków i leków. Antybiotyki są rzadko konieczne. Należy ich nawet unikać. W przeciwnym razie istnieje duże ryzyko powstania opornych drobnoustrojów.