Testis kanseri: Belirtiler, tanı, tedavi ve iyileşme şansı

Testis kanseri, bir veya her iki testiste gelişen kötü huylu bir tümör hastalığıdır. Çoğu durumda, bu hastalık 15 ile 45 yaş arasındaki genç erkekleri etkiler. Testis kanseri, erkeklerdeki tüm kanser vakalarının yalnızca yaklaşık %1,6’sını oluştursa da, bu yaş grubunda en sık görülen kanser türüdür.
Testis kanserinin oluşumu genellikle testis dokusunda kontrolsüz hücre çoğalmasıyla başlar. Bu hücreler bir tümöre dönüşebilir ve tedavi edilmezse komşu dokulara, hatta karın boşluğunun ötesindeki diğer organlara yayılıp metastaz oluşturabilir.
Erken teşhis edilip tedavi edildiğinde, testis kanseri neredeyse her zaman iyileştirilebilir.

Testis kanserinin kesin nedenleri henüz tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır. Ancak uzmanlar, genetik ve gelişimsel faktörlerin bir kombinasyonunun rol oynadığını varsaymaktadır. Testis kanseri için açıkça kanıtlanmış bir risk faktörü, testis inme bozukluğu (Maldescensus testis) olarak adlandırılan durumdur. Çocukluk döneminde bir veya her iki testisi skrotuma tam olarak inmemiş erkeklerde, testis inme bozukluğu ameliyatla düzeltilmiş olsa bile testis kanseri riski belirgin şekilde artar.

Testis kanseri için diğer risk faktörleri şunlardır:

• Ailesel öykü: Baba veya erkek kardeşte daha önce bu hastalık görülmüşse.
• Daha önce testis kanseri geçirmiş olmak: Hastalığın tekrarlama riski hafifçe artar.
• Belirli genetik değişiklikler (örn. Klinefelter sendromu).
• Testis sağlığını etkileyebilecek kısırlık veya hormon bozuklukları.

Buna karşın, yaşam tarzı faktörleri veya beslenme, bu kötü huylu tümör hastalığının gelişimi üzerinde doğrudan bir etkiye sahip görünmemektedir.

Testis kanserinin belirtileri çok çeşitli olabilir. Genellikle hastalar, etkilenen testiste elle hissedilebilen sertleşmeler veya boyut artışı fark ederler. Bazı erkekler testis kesesinde ağırlık hissi veya alt karın bölgesinde çekici bir ağrı hissederler.

Testis kanserinin tipik belirtileri şunlardır:

• Testiste nodül veya düzensiz sertleşme
• Skrotumda şişlik veya gerginlik hissi
• Baskı ile ortaya çıkan ağrı, nadiren bıçak saplanır gibi ağrı
• Karın bölgesine kadar uzanan çekici ağrılar
• Nadir durumlarda: Göğüs bezlerinde büyüme (jinekomasti)

Testis tümörleri her zaman hemen şikayetlere yol açmaz. Bu nedenle, testis kanseri şüphesi olduğunda derhal bir üroloğa başvurmak önemlidir.

Testis kanseri tanısı genellikle bir üroloji uzmanı tarafından yapılan elle muayene ile başlar. Ardından, her iki testisin yapısını ve olası kitleleri tespit etmek için ultrason muayenesi yapılır.

Buna ek olarak, kandaki tümör belirteçleri de ölçülür. Bu tümör belirteçleri (AFP, β-HCG ve LDH) tümörün türü, hastalığın evresi ve seyri hakkında bilgi verir. Yüksek değerler, ameliyat sonrası tedavinin izlenmesi ve testis kanseri sonrası takip sürecinde de değerlendirilebilir.

Kesin teşhis için genellikle bir doku örneği alınır. Muayene, etkilenen testisi çıkarmak ve dokuyu histolojik olarak analiz etmek amacıyla kasık bölgesinde bir kesi yapılarak gerçekleştirilir. Tümörün ilerlemiş evrelerinde, diğer organlarda olası metastazları tespit etmek için CT veya MRG tetkikleri de yapılır.

Evre sınıflandırması, uluslararası TNM sınıflandırmasına (tümör boyutu, lenf düğümü tutulumu, metastazlar) göre yapılır:

Testis kanseri ne kadar erken teşhis edilirse, iyileşme şansı o kadar artar.

Testis kanserinin tedavisi, tümörün türüne ve evresine göre belirlenir.
Tedavi neredeyse her zaman, etkilenen testisin kasık kesisiyle tamamen çıkarıldığı bir ameliyatla (radikal orşiektomi) başlar. Amaç, tüm kötü huylu dokuyu ortadan kaldırmaktır.

Erken evrelerde genellikle sadece ameliyat yeterlidir.
Hastalar daha sonra nüksleri zamanında tespit etmek amacıyla yakından izlenir (testis kanserinde “aktif izleme” olarak adlandırılan strateji).

Tümör lenf düğümlerine veya diğer organlara yayılmışsa, genellikle aşağıdakiler uygulanır:

• Kalan kanser hücrelerini yok etmek için kemoterapi
• Belirli seminomlarda radyoterapi
• Seminom dışı tümörlerde gerekirse metastazların cerrahi olarak çıkarılması

İleri Tedavi ve Takip

Tedaviye tanı konulduktan hemen sonra başlanmalıdır.
Deneyimli merkezlerde hastalar, disiplinler arası uzmanlıktan yararlanmak üzere testis kanseri konusunda uzmanlaşmış bir merkezde tedavi görebilirler.

İyileşme Şansı ve Prognoz

Testis kanserinde prognoz çok iyidir.
Hastalık erken teşhis edildiğinde, testis kanseri olan erkeklerin %95'inden fazlası kalıcı olarak iyileşir.
Metastazlı ileri evrelerde bile, modern kemoterapi kombinasyonları sayesinde yüksek iyileşme şansı vardır.

Prognostik açıdan önemli olan faktörler şunlardır:

• tanı konulduğundaki evre,
• tümör belirteçleri,
• ve tümörün türü (seminom veya nonseminom).

Bu nedenle, düzenli olarak muayene olan genç erkeklerin tamamen iyileşme şansı özellikle yüksektir.

Testis Kanseri Sonrası Takip

Tedavinin tamamlanmasının ardından, nüksleri zamanında tespit etmek için sistemli bir takip süreci hayati önem taşır.

Önerilen aralıklar:

1. İlk yıl: 3 ayda bir
2. 2.–3. yıl: altı ayda bir
3. 4. yıldan itibaren: Tedavinin bitiminden sonraki 10 yıl boyunca her yıl

Testis kanseri takibi, fizik muayene, ultrason, görüntüleme (BT/MRG) ve kandaki tümör belirteçlerinin düzenli olarak kontrol edilmesini içerir. Nüks riski, önceki tedaviden sonraki ilk yıllarda en yüksek seviyededir.

Testis kanserinde kendi kendine muayene ve erken teşhis

Hedefe yönelik bir tarama muayenesi bulunmadığından, testislerin kendi kendine muayenesi özellikle önemlidir. Erkekler, ideal olarak duştan sonra, cilt gevşemişken ayda bir kez testislerini elle muayene etmelidir.

Testis muayenesi şu şekilde yapılır:

1. Testisi başparmağınız ve diğer parmaklarınızla kavrayın.

2. Testisi dikkatlice yuvarlayın ve nodül, sertleşme veya boyut değişikliği olup olmadığını kontrol edin.

3. Her iki testisi birbiriyle karşılaştırın – küçük farklılıklar normaldir.

4. Testis kanseri şüphesi varsa derhal bir doktora danışın.

Ailesinde bu hastalığın öyküsü olan veya testisleri normalden yukarıda bulunan erkekler, testis kanseri riski daha yüksek olduğundan özellikle dikkatli olmalıdır.

Testis kanseri tedavisinden sonra yaşam

Tedavinin başarılı bir şekilde tamamlanmasının ardından çoğu hasta normal bir yaşam sürer.
Testis ameliyatı genellikle cinsel işlev veya hormon dengesi üzerinde herhangi bir etkiye sahip değildir.
Kemoterapi veya radyoterapi sırasında geçici olarak sperm üretiminde azalma görülebilir.

Çocuk sahibi olma isteğini güvence altına almak için tedavi başlamadan önce sperm dondurulabilir.
Bir testisin kaybı psikolojik olarak yük oluşturuyorsa, estetik bir seçenek olarak testis protezi takılabilir.

Uzmanlaşmış Merkezler ve Tedavi Eden Uzmanlar

Testis kanseri şüphesi nedeniyle veya testis kanseri tedavisi için tıbbi bakıma başvuran kişiler, testis kanseri konusunda uzmanlaşmış bir merkezde tedavi görmelidir.
Bu merkezlerde ürologlar, onkologlar ve cerrahlar, en iyi sonuçları elde etmek için disiplinler arası bir işbirliği içinde çalışır.
Testis kanseri hastalarının tedavisi, bu merkezlerde güncel kılavuzlara uygun olarak ve en modern tanı yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir.

Testis Kanseri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Testis kanserinin erken belirtileri genellikle testis torbasında elle hissedilebilen sertleşmeler veya yumrulardır. Hastalar sıklıkla alt karın bölgesinde bir ağırlık hissi, büyüme veya çekici bir baskı hissi bildirmektedir. Testis kanserinde ağrı nadiren görülür. Testis kanseri genellikle herhangi bir şikayet olmaksızın başladığından, değişiklikleri erken fark etmek ve derhal tıbbi muayene yaptırmak önemlidir.

Alman Kanser Yardımı, “Testis Kanseri – Tanı ve Tedavi” bilgilendirme broşürü

Testis kanseri, testis dokusunda kontrolsüz hücre bölünmesi sonucu ortaya çıkar. Kesin mekanizma henüz tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır, ancak testis kanseri ile testislerin aşağı inmemesi (kriportizizm) ve genetik faktörler arasında bir bağlantı olduğu düşünülmektedir. Testis kanseri çoğunlukla 15 ile 45 yaş arasındaki genç erkekleri etkiler; yani normalde kötü huylu tümörlere nadiren yakalanan bir yaş grubunu. Almanya’da testis kanseri nadir görülen kanser türleri arasında yer alır, ancak genç erkeklerde en sık görülen kanser türüdür.

Testis kanserinin tedavisi, hastalığın evresine göre belirlenir. İlk olarak, kasık bölgesinden yapılan bir kesi ile etkilenen testis alınır. Erken evrelerde genellikle ameliyat yeterlidir; ilerlemiş evrelerde ise kemoterapi veya radyoterapi uygulanır. Gerekirse, testis kanserine yönelik başka tedaviler de uygulanabilir; örneğin, metastazların cerrahi olarak çıkarılması gibi. Modern tedaviler sayesinde iyileşme şansı yüksektir – erken teşhis edilen testis kanserinde iyileşme oranı %95’in üzerindedir.

Onkopedia Kılavuzu “Testis Tümörleri”, DGHO 2024.

Kanser hastalıklarının başarılı bir şekilde tedavi edilmesinden sonra bile testis kanserinin nüksetme riski az da olsa mevcuttur. Bu nedenle, kandaki tümör belirteçleri, ultrason ve gerekirse BT kontrolleri ile düzenli takip muayeneleri çok önemlidir. Tedavinin sona ermesinden sonraki ilk yıllarda nüks riski en yüksek seviyededir. Düzenli takip, yeni tümörlerin erken teşhis edilmesini ve derhal tedavi edilmesini sağlar.

DKG 2024.

Çoğu erkekte testis kanseri ameliyatından sonra cinsel işlev korunur. Kalan testis yeterli miktarda testosteron üretmeye devam eder. Kemoterapi, sperm üretimini geçici olarak azaltabilir. Çocuk sahibi olma isteğini güvence altına almak için doktorlar, tedaviye başlamadan önce sperm dondurulmasını önerir. Birçok erkek, tedavinin tamamlanmasının ardından tamamen iyileştiğini ve yaşam kalitelerinde neredeyse hiçbir kısıtlama olmadığını belirtmektedir.

Alman Kanser Yardım Derneği – “Testis Kanseri Sonrası Yaşam”, 2023.

Evet. Testislerin aylık olarak kendi kendine muayenesi, testis kanserinin erken teşhisinde yardımcı olur. Erkekler, sertleşmeleri veya boyut değişikliklerini erken fark edebilmek için testislerini düzenli olarak elle muayene etmelidir. Bunun için en uygun zaman, cildin gevşemiş olduğu duştan sonradır. Testis kanseri erken teşhis edildiğinde, metastazlar mevcut olsa bile iyileşme şansı çok yüksektir.