Diz bağları rekonstrüksiyonu: Uzmanlar ve tedavi bilgileri

Diz eklemi içinde ve çevresinde, eklemi stabilize eden çeşitli bağlar bulunur:

• arka ve ön çapraz bağlar ile
• iç ve dış yan bağlar (medial ve lateral kollateral bağlar).

Yan bağlar, eklemin yana doğru açılmasını önler ve aynı zamanda dizın stabil bir şekilde kaymasını sağlar. İç yan bağ ayrıca iç menisküs ve eklem kapsülüyle bir bağlantı kurar.

Diz bağ yırtılmaları özellikle spor kazaları sonucu sıklıkla meydana gelir. Özellikle futbol veya squash gibi sporlarda görülen ani hareketler, bu durum için daha yüksek bir risk oluşturur. Yan bağlardan biri yırtılırsa, bu durum dizın stabilitesini olumsuz etkiler. Bu nedenle, bu tür bir bağ yırtılması mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmelidir.

Geleneksel yöntemler artık işe yaramadığında cerrahi müdahale gerekir. Dizdeki yırtık bağ, vücudun kendi tendonlarıyla değiştirilirse, tıp uzmanları buna diz bağ replasmanı adını verir.

Diz bağ replantasyonunda genellikle

• cerrahlar,
• diz cerrahları,
• ortopedistler veya
• travma cerrahları

katılır.

Teşhis sürecinde ortopedi uzmanı veya cerrah genellikle bir radyoloğa danışır. Radyolog sıklıkla manyetik rezonans tomografi (MRG) çeker. MRG, röntgenden farklı olarak bağlar ve kıkırdak gibi yumuşak dokuları da gösterir.

Bu görüntüleme yöntemi sayesinde, diz eklemindeki hasarın boyutunu kesin olarak değerlendirebilir.

Yaralanmış bağların tedavisi genellikle konservatif önlemlerle, yani

• ilaçlar,
• dinlenme ve
• fizyoterapi.

Bu yöntemler işe yaramazsa, eklemin başka bir şekilde stabilize edilmesi gerekir. Bu genellikle diz bağ rekonstrüksiyonu ile gerçekleştirilir.

Özellikle iç bağda kısmi yırtıklar nadirdir. Genellikle tamamen kopar, bu da dizın içe veya dışa daha fazla devrilmesine neden olur. Bağın tutunduğu kemik de bu tür yaralanmalardan sıklıkla etkilenir.

Bu durumda basit bir diz bağ dikişi yeterli olmaz. Bunun yerine cerrah, diz ameliyatında tahrip olmuş bağ yapısını vücudun kendi tendon dokusuyla değiştirir.

Aşağıdaki durumlar diz bağ plastiği yapılmasını gerektirir:

• Diz eklemi yüksek derecede instabilite gösterir.
• Diz yaralanması karmaşıktır.
• Hasta henüz gençtir.
• Hastanın dizleri günlük yaşamda (spor, iş) yoğun bir şekilde zorlanmaktadır.

Diz bağ rekonstrüksiyonu genel anestezi altında ve mümkünse artroskopi ile gerçekleştirilir. Artroskopi, diz eklemindeki hasarların incelenmesi ve tedavisi için kullanılan minimal invaziv bir yöntemdir (“anahtar deliği tekniği”). Bu işlemde doktor, ince bir kamera ve gerekli cerrahi aletlerin sokulacağı çok küçük bir kesi açar.

Ancak, ciddi yaralanmalarda genellikle çevre dokular ve/veya kemik yapıları da etkilenir. Bu durumda daha büyük bir kesi gerekir.

Doktorun öncelikle diz bağ plastiği için uygun bir tendona ihtiyacı vardır. Vücut dışı malzeme ile replasman çok nadir görülür. Doktor, tendonu genellikle doğrudan hastanın vücudundan alır. Bunun için, işlem başlangıcında önceden belirlenen bir bölgede küçük bir kesi açar.

Özellikle uyluk bölgesindeki çeşitli bağlar, diz bağ replantasyonu için oldukça uygundur.

Bir sonraki adımda cerrah, alınan tendonu diz ekleminin bağ sistemine entegre eder. İç bağ yırtılmasında, bağ dallanmalarının karmaşıklığı nedeniyle genellikle tendonun sadece arka kısmını değiştirir. Bu, genellikle diz eklemini yeterince stabilize etmek için yeterlidir.

Başka önlemlerin alınması gerekiyorsa – örneğin, yerinden çıkmış kemik parçalarının vidalanması gibi – bunlar da aynı anda gerçekleştirilir.

Bazı durumlarda birden fazla müdahale gerekebilir. Bu durumda cerrah, öncelikle artroskopi yoluyla eklemi inceler ve hasarlı bağın kalan parçalarını varsa çıkarır. Menisküs yırtılmışsa, tekrar dikilir veya kısmen çıkarılır.

Ardından hasta, kasları güçlendirmek ve şişlikleri azaltmak için birkaç hafta süren bir fizyoterapi sürecinden geçer. Ancak bundan sonra, başka bir artroskopi ameliyatıyla diz bağ replasmanı gerçekleştirilir.

Diz bağ rekonstrüksiyonu son derece modern bir ameliyat yöntemidir. Kendini kanıtlamış olup ortopedi ve travma cerrahisi kliniklerinde rutin olarak uygulanmaktadır. Dolayısıyla diz bağ rekonstrüksiyonu sonrası prognoz çok iyidir.

Ancak iyileşme süreci birkaç hafta, hatta aylar sürebilir.

Ameliyat sonrası, diz eklemini daha da stabilize etmek ve güçlendirmek için bacak kaslarını güçlendirmek son derece önemlidir. Bu nedenle diz bağ replantasyonu genellikle birkaç haftalık bir rehabilitasyon süreciyle devam eder. Bu süreç ayakta veya yatarak tedavi şeklinde gerçekleştirilebilir.

Bunu, fizyoterapötik önlemler izler. Bunlar, kas geliştirmeye yönelik hedefli egzersizleri ve koordinasyon antrenmanını içerir. Bu önlemler, hastanın uygunsuz hareketleri önlemesine veya telafi etmesine yardımcı olur. Ayrıca hasta, orijinal bağın kaybı nedeniyle ortaya çıkmış olabilecek eksiklikleri telafi etmeyi de öğrenir.

Hastanın spor faaliyetlerini kısıtlama olmaksızın sürdürebilmesi genellikle bir yıl sürer. Ancak doktorun onayı olması koşuluyla, daha hafif spor aktivitelerine birkaç ay sonra başlanabilir.

Her cerrahi müdahale gibi, diz bağ rekonstrüksiyonunda da komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Örneğin, ameliyat sırasında çevredeki yapıların (sinirler, kan damarları) zarar görme riski vardır.

Ameliyatın ardından nadir durumlarda yara veya diz eklemi iltihabı görülebilir. Ayrıca bağ yaralanması nedeniyle eklem aşınması (artroz) riski de artar.

Dizdeki bağ sisteminde bir yaralanma durumunda profesyonel bir tedavi şarttır. Yalnızca hızlı ve uzman elden yapılan bir tedavi, diz ekleminin stabilitesini tam ve kalıcı olarak geri kazanabilir.

Diz ve bağ yaralanmalarının kişiye özel tedavisi için doğru irtibat kişisi, diz bağ rekonstrüksiyonu uzmanıdır. Bu tür uzmanlar birçok ortopedi veya cerrahi kliniğinde görev yapmaktadır.