Kalça protezi komplikasyonları: Bilgiler ve uzmanlar

Her müdahale, ameliyat tekniğine bağlı olarak derecesi değişebilen belirli bir kan kaybıyla birlikte gelir. Normalde sağlıklı bir vücut, yaklaşık 1 litre kan kaybını klinik olarak büyük bir sorun yaşamadan telafi edebilir. Bu nedenle ameliyat sonrası düzenli kan kontrolleri yapılır ve gerekirse demir içeren ilaçlar reçete edilir.

Daha fazla kan kaybı durumunda, kalp-damar sisteminde belirgin bir bozulma meydana gelebilir. Kritik bir sınıra ulaşılırsa, istisnai durumlarda yabancı kan nakli de gerekli olabilir.

Ancak bununla birlikte, aşağıdakiler gibi belirli ameliyat riskleri de söz konusudur:

• Uyumsuzluk riski,
• enfeksiyon ve
• hastalık bulaşması.

Ancak, Almanya’da donör seçimi konusunda uygulanan katı yasal düzenlemeler ve kapsamlı kan saklama testleri sayesinde, bu tür hastalık bulaşma riski neredeyse yok denecek kadar azdır.

Minimal invaziv müdahaleler, büyük kan kaybı riskini önemli ölçüde azaltabildikleri için endoprotez cerrahisinde giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Bir başka, çok düşük risk ise deri kesikleridir. Bu kesikler, ameliyat bölgesine ulaşmak için gereklidir. Kesikler, derinin koruyucu işlevini bozar.

Çevreden ve cildin kendisinden gelen bakteriler vücuda girebilir.

Bunların derhal yok edilmesi için, her hastaya genellikle işlemden hemen önce damar yoluyla bir antibiyotik enjekte edilir. Ayrıca ameliyat sırasında tüm yara yüzeyleri sürekli olarak yüksek basınçlı temizleyiciye benzer bir yara temizleme işlemine (Jet-Lavage) tabi tutulur.

Buna rağmen, bakterilerin yapay kalça eklemine yerleşme riski hâlâ mevcuttur. Vücudun kendi savunma mekanizmalarının yetersiz kalması durumunda bu durum,

• yara akıntısının uzamasına neden olan, tedavisi oldukça kolay bir yüzeysel yara iyileşme bozukluğuna ya da
• eklemde iltihaplı bir iltihaplanmaya

yol açabilir. Sonuç olarak, bu durumda sadece yapay eklem parçalarının tamamen çıkarılmasıyla yapılan yeni bir ameliyat iyileşmeyi sağlayabilir. Ancak bu, her zaman eklemin kaybı anlamına da gelir.

Ameliyat sonrası, yani ameliyattan uzun süre sonra bile, yapay kalça ekleminde iltihaplanma, yani protez enfeksiyonu meydana gelebilir. Her türlü müdahale (örn. diş kökü çekimi) ve vücuttaki her türlü iltihaplanma (örn. safra kesesi, orta kulak) bir risk faktörüdür. Bu durumda bakterilerin eklem protezine ulaşarak yapay eklem enfeksiyonuna yol açma tehlikesi vardır.

Bir müdahale sırasında büyük kan damarları ve çok nadiren de olsa sinirler zarar görebilir. Bu tür nörolojik komplikasyonlar, özellikle yan dolaşım veya doğuştan gelen bir bozukluk gibi anatomik varyantlarda ortaya çıkabilen ameliyat riskleri arasındadır.

Sinir, kalça eklemi ve diz ekleminin oldukça yakınından geçer. Bu nedenle, sadece

• ameliyat kaynaklı şişlik ya da
• ameliyat sırasında gerekli olan bacak germe işlemi

nedeniyle, sinirin beslediği kaslarda geçici bir işlev kaybı, örneğin ayak kaldırma felci şeklinde ortaya çıkabilir. Bu sinir lezyonları genellikle bir yıl içinde düzelir.

Ameliyat nedeniyle bacağın hareketsiz kalması tromboza yol açabilir. Tromboz, bacak damarlarında kan birikmesi anlamına gelir. Bu birikim, damarları tıkayabilen küçük kan pıhtıları tarafından neden olur.

Bu durum, bacakta ağrılı bir şişkinlikle birlikte görülür. Tromboz, bacak damarlarında ve deride kalıcı hasara yol açabilir. Bu durumda, trofik dermatoz eşlik eden posttrombotik sendromdan söz edilir.

Ancak trombozların komplikasyon oranı günümüzde çok büyük ölçüde azalmıştır. Bunun nedeni

• heparin preparatlarının yaygın kullanımı ve
• minimal invaziv müdahalelerden sonra erken mobilizasyon.

Tehlikeli hale gelmesi, bir kan pıhtısının koparak akciğerin ince dallı kan damarlarına ulaşmasıyla olur. Orada, en kötü durumda hayati tehlike arz eden bir pulmoner emboliye neden olabilir. Yine de modern profilaksi önlemleri sayesinde risk çok düşük kalmaktadır.

Yapay eklem parçaları belirli bir alana ihtiyaç duyar. Bu nedenle, özellikle kalça endoprotezlerinde bacak uzunluğunda değişiklikler meydana gelebilir. Özellikle zorlu anatomik durumlarda, ameliyat edilen bacak uzayabilir. Bu durum, örneğin kalça merkezinin rekonstrüksiyonu sırasında veya karşı tarafta eşlik eden bir hastalık olması durumunda ortaya çıkabilir.

Bu durumda 1 ila 2 cm'lik yan farklılıklar sorun teşkil etmez. Hasta,

• ayakkabı tabanlıkları,
• topuk yükselticileri veya
• daha sonra karşı tarafın ameliyatında

bu farkı telafi edebilir.

Elde edilen bacak uzunluğu birçok faktöre bağlıdır ve cerrahın etkisine nadiren girer. Anatomik koşulların yanı sıra, baş uzunlukları, iç tabaka kalınlıkları ve eklem partneri boyutları gibi kullanılan protez bileşenleri de önemli bir rol oynar.

Yapay eklemin eklem eşleri kendi başlarına stabilite sağlamaz. Bu nedenle, iyi bir eklem fonksiyonu için yeterli eklem gerginliği gereklidir. Bu gerginlik, farklı eklem eşi boyutları, iç parça kalınlıkları ve baş uzunluklarının seçilmesiyle ayarlanabilir.

Sadece iyi bir eklem gerginliğine sahip bir yapay kalça eklemi, ileride de sorunsuz bir şekilde çalışacaktır. Dolayısıyla, iyi bir eklem gerginliği sadece bacağın hafifçe uzatılmasıyla sağlanabilir.

Hassas bir konumlandırma, kalça protezinin uzun vadeli stabilitesi ve işlevselliği için belirleyicidir. Küçük sapmalar bile protezin maruz kaldığı yükü olumsuz yönde değiştirebilir ve bu da erken aşınma veya gevşeme riskini artırabilir. Özellikle eklem çanağının konumu bu konuda büyük bir rol oynar, çünkü eklemin hareket açıklığını ve stabilitesini önemli ölçüde etkiler. Her ameliyatın amacı sadece ağrıyı azaltmak değil, aynı zamanda fonksiyon ve hareket kabiliyetini mümkün olan en iyi şekilde geri kazandırmaktır; böylece hastalar uzun vadede güvenli ve dayanıklı bir kalça ekleminden faydalanabilirler.

Vücudun kendi eklemi, ancak çok büyük bir kuvvet uygulandığında yerinden çıkar. Yapay eklemde ise mekanik özellikleri nedeniyle çıkık çok daha kolay meydana gelebilir.

Özellikle eklemde çok şiddetli fleksiyon veya güçlü rotasyon gibi büyük hareket amplitüdlerinde bu durum ortaya çıkabilir. Bu tür bir çıkık her durumda çok ağrılıdır.

Genellikle deneyimli bir ortopedi uzmanı, kısa süreli anestezi altında ameliyata gerek kalmadan eklemi yerine oturtabilir. Ancak istisnai durumlarda cerrahi repozisyon gerekebilir. Ortopedi ve ortopedik cerrahi kliniğinde, cerrahların engin deneyimi sayesinde bu tür bir çıkık olasılığı son derece düşüktür.

Bazı hastalarda yara iyileşmesi sürecinde yapay kalça eklemi çevresinde kemikleşmeler oluşma eğilimi vardır. Bu durum kalça protezinin sertleşmesine yol açabilir.

Ancak bu risk, ameliyat sırasında düzenli jet lavaj uygulanması ve ameliyatın ertesi günü ilaçla profilaksi yapılmasıyla en aza indirilebilir.

Bu tür bir eğilimi olduğu bilinen hastalar, gerekirse perioperatif radyasyon tedavisine tabi tutulabilir.

Yapay kalça eklemleri yerinden çıkabilir. Bunun nedeni genellikle protezin sabitlendiği kemiğin taşıma kapasitesinin azalmasıdır. Buna kalça protezi gevşemesi denir.

Protez gevşerse, uzun yıllar boyunca herhangi bir şikayet yaşanmamasının ardından ağrı başlar. Bu durumda kalça protezinin değiştirilmesi gerekir. Bu işlem, genellikle ilk implantasyona göre daha büyük bir cerrahi müdahale gerektirir. Ayrıca, hastalar ilk implantasyona kıyasla daha yaşlı oldukları için ameliyat riski de artar.

Bir kalça protezinin ortalama ömrü yaklaşık 15 yıldır.

Endoprotezler metalden oluştuğu için, her insan prensipte bunlara alerjik tepki gösterebilir. Bu uyumsuzluklar ağrı ve yapay kalça ekleminin erken gevşemesiyle kendini gösterebilir.

Özellikle metal alerjisi olduğu kesinleşmiş hastalar, bu durumu erkenden doktorlarına bildirmelidir. Bu hastalar için, kişiye özel olarak seçilebilen özel, hipoalerjenik implantlar mevcuttur.

Ancak bunların bazen ameliyattan önce test edilmesi gerekir ve bu da biraz zaman alır.