Vajinal mantar enfeksiyonu: Bilgiler ve vajinal mantar enfeksiyonu uzmanları

Vajinal mantar enfeksiyonu, kadının genital bölgesinde görülen bir mantar hastalığıdır. Bu hastalıkta vajinal mukoza ve vulvada iltihaplanma meydana gelir. Bu mantar hastalığına vajinal mantar veya vajinal mikoz da denir.

Tahminlere göre, kadınların yüzde 75'inden fazlası hayatında en az bir kez vajinal mantar enfeksiyonu geçirir. Bu nedenle vajinal mantar, kadınların genital bölgesinde en sık görülen enfeksiyonlardan biridir.

Çoğu durumda vajinal mantar enfeksiyonunun nedeni bir maya mantarıdır, özellikle de Candida albicans türü. Bu mantar, tüm vajinal mikoz vakalarının yüzde 80 ila 90’unu oluşturur. Vajinal mantar vakalarının geri kalan yüzde 5 ila 10’u ise Candida galbrata adlı maya mantarı enfeksiyonu nedeniyle ortaya çıkar.

Maya mantarları, 37 santigrat derece civarındaki sıcaklıklarda nemli ortamlarda en iyi şekilde çoğalır. Bu nedenle vajinada özellikle kolay bir şekilde çoğalabilirler. 

Vajinal mantar enfeksiyonunda faydalı:

Reklam

Vajinal mantar enfeksiyonunun oluşumu

Normal ve sağlıklı vajinal flora, çeşitli mantarlar ve laktik asit bakterileri gibi diğer mikroorganizmalardan oluşur. pH değeri 4,5'in altında olan asidik vajinal ortam, bu mikroorganizmaların büyümesini engeller. Böylece doğal bir denge sağlanır ve normalde enfeksiyonlar ortaya çıkmaz.

Enfeksiyon, ancak vajinal flora dengesizliğe uğradığında ortaya çıkabilir. Bu durumda patojenler çoğalabilir ve enfeksiyona neden olabilir.

Vajinal mantar enfeksiyonunu tetikleyen faktörler

Mantarların çoğalmasını ve dolayısıyla vajinal mantar enfeksiyonunu tetikleyen faktörler arasında şunlar yer alır

• Zayıflamış bağışıklık sistemi: Enfeksiyonlar veya hastalıklar bağışıklık sistemini zayıflatır ve böylece maya mantarlarının çoğalmasına zemin hazırlar.
• Stres ve psikolojik yükler: Uzun süreli stres, bağışıklık sistemini baskılar. Kandaki bağışıklık hücrelerinin sayısı azalır ve doğal öldürücü hücrelerin aktivitesi düşer. Bu nedenle, uzun süreli stresli dönemlerde ve psikolojik yük altındaki birçok kadın, vajinal mantar enfeksiyonuna daha yatkındır.
• Hormon dalgalanmaları: Hormonal değişiklikler özellikle ergenlik döneminde, hamilelik sırasında veya menopozda görülür. Doğum kontrol hapları da hormonal değişikliklere yol açar.
• Metabolizma bozuklukları: Diyabet ve diğer metabolizma hastalıklarında, maya mantarları yüksek kan şekeri seviyesinden beslenerek hızla çoğalabilir.
• İlaçlar:
  • Mesane iltihabı tedavisinde kullanılan antibiyotikler: Antibiyotik, laktik asit bakterileri gibi mikroorganizmaları da öldürür. Bu da vajinal ortamı alkali hale getirir ve mantarların engelsiz bir şekilde çoğalmasına yol açar.
  • Kortizon: Kortizon preparatları bağışıklık sistemini zayıflatır.
• Aşırı genital hijyen: Genital spreyler ve vajinal duşlar genellikle alkali sabun içerir ve bu da doğal vajinal florayı mantarların lehine değiştirir.
• Dar giysiler ve sentetik iç çamaşırları: Vajinal mantarlar, sıcak ve nemli bir yaşam ortamına ihtiyaç duyar. Hava geçirmez giysiler, ısı birikimine neden olabilir ve mantarlar için ideal bir beslenme ortamı yaratır.
• Maya mantarları, diğer besinlerin yanı sıra şekerden de beslenir. Şeker içeren besinler, mantarların büyümesini hızlandırabilir.

Vajinal mantar enfeksiyonunun tipik belirtileri, üç ana belirti olarak sınıflandırılır:

• Vajina bölgesinde kaşıntı ve yanma hissi
• Artan akıntı
• Kızarıklık ve şişlik

Vajina bölgesinde şiddetli kaşıntı ve ağrılı yanma hissi: Genellikle hem dış genital bölge olan labia (vulva) hem de vajina girişi etkilenir. Yanma hissi idrar yaparken şiddetlenebilir. Etkilenen kadınlar için kaşıntı ve yanma hissi genellikle en rahatsız edici belirtilerdir.

Artan akıntı: Her kadında ergenlik dönemiyle birlikte “beyaz akıntı” başlar. Bu süt beyazı renkli akıntı, vajinal mukoza zarlarını nemli tutmaya ve bakterileri dışarı atmaya yarar. Akıntının

• kırıntılı, pıhtılaşmış süt kıvamına doğru değişirse ve
• rengi beyazdan sarımsı bir renge dönüşürse,

bu, vajinal mantar enfeksiyonunun önemli bir belirtisidir. Akıntı neredeyse kokusuzdur. Akıntı keskin bir balık kokusu yayıyorsa, bu durum vajinal mantardan ziyade bakteriyel bir enfeksiyona işaret eder.

Kızarıklık ve şişlik: Mantar enfeksiyonundan etkilenen cilt kızarır ve şişer. Kızarıklık ve şişlik, enfekte olmuş dokunun patojene karşı gösterdiği doğal bir savunma tepkisidir.

Şikayetler farklı şiddetlerde ortaya çıkabilir ve tüm belirtilerin görülmesi gerekmez. Bazen şikayetler o kadar azdır ki, hasta enfeksiyonu hiç fark etmez.

Enfeksiyonun şiddeti genellikle başlangıcından üç gün sonra en yüksek seviyeye ulaşır.

Vajinal mantar enfeksiyonunda faydalı:

Reklam

Bazı kadınlarda cinsel ilişki sırasında ağrı da görülebilir. Bu durum özellikle enfeksiyonu uzun süre devam eden veya sık sık vajinal mantar enfeksiyonu geçiren kadınlarda görülür.

Belirtisiz vajinal mantar enfeksiyonu

Her zaman tipik şikayetlerle birlikte belirgin vajinal mantar belirtileri görülmez. Bu durumda kadınlar, genellikle tesadüfen vajinal mantar enfeksiyonu geçirdiklerini fark ederler. Vajinal mantar enfeksiyonu sıklıkla jinekolog tarafından yapılan rutin bir muayene sırasında tespit edilir. Vajinal mantar enfeksiyonu, muayene sonrasında vajinadan alınan smear örneğinin mikroskobik incelemesi sırasında da fark edilebilir.

Bu tür semptomsuz vajinal mantar enfeksiyonları genellikle tedaviye gerek duymaz. Yalnızca hamilelik döneminde vajinal mantar enfeksiyonu tedavi edilmelidir: Bu durumda vajinal mantar enfeksiyonu belirli riskler doğurur.

Vajinal mantar enfeksiyonunun kendi kendine tedavisi

Daha önce vajinal mantar enfeksiyonu geçirmiş kadınlar, tipik belirtileri genellikle kendileri fark edebilir. Bu durumda, bir antifungal ilaçla kendi kendine tedavi uygulanabilir. Bu tür ilaçlar eczanelerden reçetesiz olarak temin edilebilir. Enfeksiyonu ortadan kaldırır ve rahatsız edici belirtileri hızla hafifletir.

Ancak aşağıdaki durumlarda bir doktora başvurmak gerekir:

• kaşıntı ve akıntının gerçekten vajinal mantar enfeksiyonundan kaynaklanıp kaynaklanmadığından emin değilseniz,
• Bu belirtilerle ilk kez karşılaşıyorsanız,
• henüz reşit değilseniz,
• hamileyseniz,
• semptomlar olağandışı derecede şiddetliyse,
• antifungal ilaçla tedaviye rağmen belirtiler devam ediyorsa,
• vajinal mantar enfeksiyonu yılda dört kereden fazla tekrarlıyorsa.

Jinekolog, tanı koymak için genellikle önce bir anamnez görüşmesi yapar. Bu görüşmede hastaya şikayetleri ve eşlik eden belirtiler hakkında ayrıntılı sorular sorar.

Ardından genital bölgede jinekolojik muayene yapılır. Bu muayene sırasında doktor, mikroskobik inceleme için vajinal mukozadan bir sürüntü alır.

Çoğu durumda vajinal mantar enfeksiyonu, vajina ve vulva bölgesindeki karakteristik mukoza değişiklikleri sayesinde çıplak gözle bile fark edilebilir.

Sürtü, tanıyı kesinleştirmek için kullanılır. Doku örneği mikroskop altında incelenir. Bu incelemeyle mantar patojenleri tespit edilebilir. Ancak patojenin tam olarak tanımlanması için bir mantar kültürü yetiştirilmesi gerekir. Laboratuvarda, doku örneğinden alınan mantar bir besiyerine ekilir. Birkaç gün veya hafta sonra kültür, patojeni tanımlayabilecek kadar büyür.

Vajinal mantar enfeksiyonunda faydalı bilgiler:

Reklam

Vajinal mikoz tedavisi, antifungal ilaçlar, yani antimikotiklerle yapılır. Bu ilaçlar vajinal mantarın büyümesini engeller ve onu öldürür. Bu ilaçların etken maddeleri arasında şunlar bulunur

• imidazoller (örn. klotrimazol, mikonazol, flukanzol, fentikonazol),
• Nistatin veya
• providon-iyot.

Çoğu zaman

• vajinal fitil veya vajinal tablet şeklinde vajinaya yerleştirilir,
• krem veya merhem olarak etkilenen bölgelere lokal olarak sürülür ya da
• aplikatör yardımıyla vajinaya yerleştirilir.

Bu tedavi, doza ve vajinal mantar enfeksiyonunun şiddetine bağlı olarak bir ila altı gün sürer.

Antimikotikler tablet şeklinde de verilebilir. Bu durumda sistemik olarak, yani vücudun tamamında etki gösterirler. Genellikle mantarı yok etmek için fitil, krem vb. ile yapılan lokal tedavi yeterlidir. Tedavi etkisiz kalırsa veya mantar kısa sürede tekrar ortaya çıkarsa, doktor sistemik bir tedavi reçete eder.

Vajinal mantar enfeksiyonuna karşı ev ilaçları hakkında birçok söylenti dolaşmaktadır, ancak bunlara büyük bir dikkatle yaklaşılmalıdır. Önerilen yöntemlerin çoğu, iyileşmeye yol açmak yerine daha çok zarar verebilir.

Birçok kadın, alternatif tıp ve doğal tedavilerden daha nazik ve daha hafif bir tedavi beklemektedir. Bu nedenle vajinal mantar tedavisinde sıklıkla ev ilaçlarına başvururlar. Bu yöntemler, arkadaşlarından aldıkları geleneksel tavsiyelere veya internette dolaşan söylentilere dayanmaktadır.

Aşağıda, vajinal mantar için ev ilaçları konusunda dolaşan en yaygın söylentileri kısaca sizlere sunuyoruz. Ayrıca, bu ev ilaçlarının gerçekte ne kadar yararlı veya zararlı olduğu konusunda da sizi bilgilendiriyoruz.

Yoğurt vajinal mantar enfeksiyonuna iyi gelir mi?

Vajinal mantar enfeksiyonuna karşı sıklıkla önerilen alternatif bir ev ilacı yoğurttur. Yoğurt, vajinal sünger veya tampon yardımıyla vajinaya uygulanmalıdır. Yoğurtta laktik asit bakterileri bulunur. Bu bakterilerin, vajinal mantar enfeksiyonu nedeniyle bozulan vajinal ortamı dengelemesi ve mantarı ortadan kaldırması beklenir.

Laktik asit bakterileri, vajinal floranın korunması için gerçekten gereklidir. Ancak yoğurtta bulunan laktik asit bakterileri, vajinal mantar enfeksiyonuyla mücadele etmek için yeterli değildir. Mantar patojenleri, vajinal mantar enfeksiyonuna yol açacak kadar çoğaldıktan sonra, laktik asit bakterileri bu duruma karşı hiçbir şey yapamaz.

Bu durumda mantar patojenlerini yok etmek için sadece antimikotikler yardımcı olur.

Ayrıca yoğurt, doğal vajinal ortamda bulunmaması gereken başka bakteri kültürleri de içerir. Ayrıca

• kimyasal katkı maddeleri,
• koruyucular ve
• gerekirse şeker

içerebilir. Bu nedenle yoğurtla tedavi, vajinal mukozada tahrişe ve iltihaplanmaya neden olabilir ve hatta vajinal mantar enfeksiyonunu daha da kötüleştirebilir.

Vajinal mantar enfeksiyonunda faydalı:

Reklam

Sirke veya çay ağacı yağı ile vajinal duş yapmak ne kadar yararlıdır?

Sirke ile yapılan duşlar, vajinanın pH değerini düşürerek vajinanın asidik ortamını yeniden sağlamayı amaçlar. Çay ağacı yağı ise ya suyla iyice seyreltilerek vajinal durulama olarak ya da oturma banyosuna ilave edilerek kullanılmalıdır. Bunun dezenfekte edici ve mikropları öldürücü bir etkisi olduğu düşünülür.

Aslında, bu vajinal mantar ev ilaçlarının etkinliği kanıtlanmamıştır. Aksine: Hem sirke hem de çay ağacı yağı, hassas vajinal mukoza için çok keskin olup, bu bölgeyi daha da tahriş eder. Bu durum, vajinal mantar semptomlarının kötüleşmesine yol açabilir.

Mantar patojenleri, vajinal duşla kolayca yıkanıp atılamaz.

Vajinal duşlar vajinal floraya zarar verir ve dengesini daha da bozar.

Sarımsak dişleri vajinal mantar enfeksiyonunda ev ilacı olarak işe yarar mı?

Bir başka efsane ise, vajinal mantar enfeksiyonunda sarımsak dişlerinin vajinaya yerleştirilmesinin yardımcı olduğu yönündedir. Sarımsak dişlerinin, çay ağacı yağı gibi, dezenfekte edici ve mikropları öldürücü bir etkisi olduğu söylenir. Bu nedenle, sarımsak dişlerinin – gerekirse yoğurtlu bir tamponla birlikte – vajinaya yerleştirilmesi sıklıkla önerilir.

Ancak bu vajinal mantar ev ilacını kullanmaktan kaçınmanız daha iyi olacaktır. Keskin sarımsak, hassas vajinal flora için çok agresiftir. Vajinal mukozyayı kurutabilir ve böylece vajinal mantar enfeksiyonunu iyileştirmek yerine daha da kötüleştirebilir.

Bitkisel katkı maddeleri içeren oturma banyoları yardımcı olur mu?

Aşağıdakiler gibi bitki katkıları içeren oturma banyoları

• papatya,
• adaçayı,
• kekik,
• kadife çiçeği,
• meşe kabuğu özü,
• kırlangıç otu veya
• diğer bitkiler

vajinal mantar enfeksiyonunda sıkça kullanılan ev ilaçlarıdır. Bu yöntemle ilgili yaygın inanış, bitkisel banyoların vajinal mantarı adeta yıkayarak ortadan kaldırabileceğidir.

Bitki özleri eklenmiş oturma banyoları rahatlatıcı bir etki yaratabilir. Bazen semptomlarda kısa süreli bir hafifleme de görülür. Ancak gerçek bir terapötik faydaları yoktur.

Bitkisel katkı maddeleri içeren oturma banyoları, vajinal mantar enfeksiyonlarını ne iyileştirebilir ne de nedenlerini ortadan kaldırabilir. Bitkisel banyolarda uçucu yağlar kullanılırken özellikle dikkatli olunmalıdır. Bu yağlar, bazı durumlarda vajinal mukoza zarını tahriş edebilir.

Homeopati ile vajinal mantar enfeksiyonu tedavi edilebilir mi?

Homeopatik ilaçların etkinliği, bilimsel testlerde şu ana kadar kanıtlanmamıştır. Yine de birçok kişi bu yöntemlere güvenmektedir.

Vajinal mantar enfeksiyonunun tedavisi için de bir dizi homeopatik ilaç bulunmaktadır. Ancak bunlar, vajinal mantar enfeksiyonunun tek başına tedavisi için uygun değildir.

En fazla tamamlayıcı bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilmelidirler.

Sonuç: Vajinal mantar enfeksiyonu için ev ilaçları nasıl değerlendirilmelidir?

Vajinal mantar enfeksiyonunda da geleneksel tıbba güvenmek daha iyidir. Vajinal mantar enfeksiyonuna karşı kullanılan ev ilaçlarının çoğu hiçbir fayda sağlamaz, hatta durumu daha da kötüleştirebilir.

Bu nedenle, vajinal mantar enfeksiyonunu en güncel ve güvenilir bilimsel bulgulara dayalı olarak antimikotik ilaçlarla tedavi etmek daha iyidir.

Vajinal mantar enfeksiyonunda yardımcı olabilecekler:

Reklam

Genellikle, tutarlı bir şekilde tedavi edilen vajinal mantar enfeksiyonu hızlı ve sorunsuz bir seyir izler.

Kronik vajinal mantar enfeksiyonu durumunda – tıp dilinde kronik-nükseden vajinal mikoz olarak adlandırılır – genellikle yeni bir, daha uzun süreli antimikotik tedavi gerekir.

Çeşitli davranışlar ve önlemler, vajinal mantar enfeksiyonunu önlemeye yardımcı olabilir. Bunlar arasında özellikle şunlar yer alır

• genital bölgenin düzenli ve doğru şekilde yıkanması
• adet dönemi sırasında alınacak önleyici tedbirler
• uygun giysiler giyilmesi
• prezervatif kullanımı

Doğru genital ve tuvalet hijyeni

Aşırı genital hijyen, vajinal flora için zararlıdır. Bu nedenle şunlardan kaçının:

• sert veya parfümlü sabunlardan
• kullanmaktan kaçının
• vajinal duşlardan
• sık sık köpük banyoları

Bunlar vajinal floranın doğal dengesini bozar ve böylece vajinal mantar patojenlerinin çoğalmasına zemin hazırlar. Bunun yerine, dış genital bölgenizi düzenli aralıklarla sadece

• temiz su
• pH nötr sabun
• laktik asit içeren özel temizlik losyonu

ile yıkamalısınız.

Tuvalet hijyeni sırasında, önden arkaya doğru silmeye özen gösterin, kesinlikle tersi yönde silmeyin.

Adet döneminde alınacak önleyici tedbirler

Hava geçirmez veya plastik kaplamalı külot pedleri veya adet bezleri, ısı ve nem birikimine neden olabilir. Bu durum, vajinal mantar enfeksiyonuna yol açan mikroorganizmaların çoğalmasını kolaylaştırır. Bu nedenle sadece hava geçirgen külot pedleri kullanın. 

Adet döneminin son günlerinde küçük veya çok küçük tamponlar kullanın. Hassas kadınlarda tamponlar da vajinal mantar enfeksiyonuna yol açabilir.

Vajinal mantar enfeksiyonunda yardımcı olan:

Reklam

Doğru giyim

Dar, sentetik giysiler ve iç çamaşırları giymeyin. Bunun yerine, en iyisi her gün değiştirilmesi gereken hafif pamuklu iç çamaşırları tercih edin. Banyodan sonra ıslak mayolar vücutta kurumaya bırakılmamalı, hemen çıkarılmalıdır.

Zaten vajinal mantar enfeksiyonunuz varsa, havlularınızı ve çamaşırlarınızı da her gün değiştirin. Bunları partnerinizle ortak kullanmayın. Aksi takdirde bulaşma riski vardır.

Giysiler, iç çamaşırları ve havlulardaki patojenleri öldürmek için eczanelerde özel deterjanlar bulunmaktadır.