Aspergilloz: Bilgiler ve Aspergilloz Uzmanları

Bazı kişilerde bu küf, alerjik bir reaksiyona neden olur. Diğerlerinde ise hafif veya ciddi bir akciğer enfeksiyonu gelişir. Aspergillozun en tehlikeli türü, kan damarlarına yayılır ve buradan vücuda yayılır.

Aspergillozun belirtileri ve semptomları, aspergillozun türüne göre değişiklik gösterir.

Alerjik Aspergilloz

Astım ve kistik fibrozis hastaları, Aspergillus'a karşı alerjik bir tepki gösterebilir. Alerjik aspergilloz olarak bilinen bu hastalığın belirtileri ve semptomları şunlardır:

• Ateş
• Balgamlı öksürük
• astımın kötüleşmesi

Mantar benzeri birikim

Bu Aspergilloz türünde, akciğerlerde mantar örgüleri oluşur. Bu hastalık, özellikle aşağıdakiler gibi halihazırda akciğer sorunları olan kişilerde gelişir:

• amfizem,
• tüberküloz veya
• ileri evre sarkoidoz gibi.

Semptomlar aniden ortaya çıkmaz. Ancak zamanla, aspergillozu işaret edebilecek aşağıdaki semptomlar gelişebilir:

• Aşırı balgamlı öksürük
• Hırıltılı solunum
• Nefes darlığı
• İstenmeyen kilo kaybı
• Halsizlik

Pulmoner aspergilloz

Aspergillozun en ağır şekli, invaziv pulmoner aspergillozdur. Bu durumda enfeksiyon, akciğerlerden hızla diğer organlara yayılır.

Özellikle bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler, örneğin kemoterapi gören kanser hastaları, bu hastalığa yakalanma riski altındadır.

İnvaziv aspergilloz aşağıdaki belirtilere neden olabilir:

• Ateş ve titreme
• Balgamlı öksürük
• Akciğer kanaması
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Burun kanaması
• Yüzün bir tarafında şişlik
• Yüzde yaralar

Ne zaman bir doktora başvurmalısınız?

Astım veya mukoviskidoz hastaları, semptomlarda herhangi bir değişiklik fark eder etmez bir doktora başvurmalıdır.

Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler,

• ani ateş,
• nefes darlığı ve
• balgamlı öksürük

durumlarında dikkatli olmalıdır.

İnvaziv aspergillozda zamanında tedaviye başlanması son derece önemlidir. Tedavi genellikle, aspergilloz kesin olarak teşhis edilmeden önce bile önlem amaçlı olarak başlatılır.

Aspergillozun nedeni olan Aspergillus küfü çok yaygındır. Dışarıda, düşen yapraklarda, kompostta, bitkilerde, ağaçlarda ve tahıllarda bulunur.

İç mekanlarda ise havalandırma sistemi aracılığıyla yayılabilir; ısıtma sistemlerinde, yalıtım malzemelerinde, hatta gıda ve baharatlarda da bulunabilir. Aspergillozu tetikleyen küf, evlerde oldukça yaygındır. Yakınlarda bir evin yıkılması durumunda insanlar aspergilloz hastalığına yakalanabilir.

Ancak bağışıklık sistemi normal şekilde çalışan kişiler için bu küf bir sorun teşkil etmez. Bağışıklık sistemi sporları tanır ve yok eder.

Ancak bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler risk altındadır. Bu durumda sporlar vücutta yerleşebilir ve aspergilloz hastalığına yol açabilir.

Aspergilloz, insandan insana bulaşmaz.

Enfeksiyon riski,

• kişinin kendi fiziksel sağlığına ve
• küf ile temas derecesine bağlıdır.

Genel olarak, aspergillozun gelişmesini kolaylaştıran aşağıdaki risk faktörleri vardır:

Zayıf bağışıklık sistemi

Bu, invaziv aspergilloz için en büyük risk faktörüdür. Buna şunlar dahildir:

• örneğin ameliyat sonrası bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar alan kişiler,
• kanser hastaları veya
• AIDS hastaları.

Düşük beyaz kan hücresi sayısı

Beyaz kan hücreleri, enfeksiyonlarla mücadelede, dolayısıyla aspergillozda da önemli bir rol oynar. Beyaz kan hücrelerinin sayısının az olması, vücudu invaziv aspergilloz açısından daha savunmasız hale getirir. Bu durumdan sıklıkla etkilenenler

• kemoterapi görenler,
• organ nakli geçiren veya
• lösemi hastaları sıklıkla bu durumdan etkilenir.

Astım veya mukoviskidoz

Astım ve mukoviskidoz, Aspergillus'a karşı alerjik reaksiyon riskini artırır. Bu nedenle, bu hastalar daha sık aspergilloz geliştirir.

Ankilozan spondilit

Ankilozan spondilit, omurgayı etkileyen çok nadir görülen bir romatizmal akciğer hastalığıdır. Bu hastalığı olan kişiler – özellikle erkek sigara içenler – daha sık aspergilloz geliştirir.

Uzun süreli kortizon tedavileri

Kortizonun uzun süreli kullanımı, aspergilloz da dahil olmak üzere birçok enfeksiyon riskini artırır.

Hastanede yatışlar

Aspergillus, hastanelerde daha sık görülür. Bu nedenle, bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler için burada da aspergilloz enfeksiyonu kapma riski mevcuttur.

Aspergillozun türüne bağlı olarak bir dizi ciddi komplikasyon ortaya çıkabilir.

Sinüslerdeki aspergilloz, yüz kemiklerine yayılabilir ve bu kemikleri tahrip edebilir. Aspergilloz, bu kemiklerin arkasına da yayılabilir ve hayati tehlike oluşturabilir.

Hem alerjik aspergilloz hem de invaziv aspergilloz, akciğerlerde ciddi kanamalara neden olabilir.

İnvaziv aspergillozun en ciddi komplikasyonu, enfeksiyonun diğer vücut bölgelerine, örneğin

• akciğer,
• beyin ve
• diğer organlar gibi.

Hızlı bir tedavi uygulanmazsa, invaziv aspergilloz çok hızlı bir şekilde yayılabilir.

Aspergilloz hastalığına yakalanan çoğu kişi, halihazırda başka hastalıklar nedeniyle tedavi görmektedir. Yeni belirtiler ortaya çıkarsa, derhal tedavi eden doktorunuza başvurun.

Yeni bir doktora danışacaksanız, hastalıklarınızla ilgili gerekli bilgileri yanınızda getirin. Buna, kullandığınız ilaçların listesi de dahildir. Aspergilloz teşhisi acil servise sevk edilmenize yol açabileceğinden, doktora giderken yanınızda birinin olması tavsiye edilir.

Aspergillus tanısı koymak zor olabilir. Aspergillus yaygın olarak bulunur. Bu nedenle, sağlıklı bir kişinin balgamında ve tükürüğünde bile bu mantarın izlerine rastlanabilir.

Ayrıca, Aspergillus'u diğer mantarlardan ayırt etmek zordur. Bunun yanı sıra, aspergillozun belirtileri tüberküloz gibi diğer hastalıkların belirtilerine benzer.

Çeşitli tetkik yöntemleri, Aspergilloz şüphesine işaret edebilir. Bunlar arasında şu yöntemler yer alır:

Röntgen çekimleri veya bilgisayarlı tomografi, akciğerlerdeki küf birikimlerini ortaya çıkarabilir.

Tükürük testi kapsamında tükürük örneği alınır. Laboratuvarda olası bir küf mantarı hızla üreyebilir. Bu şekilde Aspergillus tespit edilebilir.

Alerjik aspergillozun teşhisi genellikle doku ve kan testlerini gerektirir. Deri testinde, cilde az miktarda Aspergillus antijeni enjekte edilir. Vücut küfe karşı halihazırda antikor üretmişse, cilt bu bölgede kızarıklıkla tepki verir.

Kan testi ise kanda, küfün varlığına işaret eden antikorları arar.

Biyopsi sırasında, etkilenen bölgeden küçük bir doku parçası alınır. Bu numune, mikroskop altında küf izleri açısından incelenir.

Aspergillozun türüne bağlı olarak, hastalığın izlenmesi yeterli olabilir. Diğer durumlarda ise antifungal ilaçlar kullanılır. Nadiren de olsa ameliyat yapılması gerekebilir.

Aspergillozun Gözlemlenmesi

Aspergilloz genellikle tedavi gerektirmez. Semptomlar görülmüyorsa veya çok hafifse, küfle mücadele etmeye gerek yoktur. Böylelikle hasta olası yan etkilere maruz kalmaz.

Bunun yerine düzenli kontrol muayeneleri yapılır. Ancak hastalığın ilerlemesi veya kötüleşmesi durumunda doktorlar müdahale eder.

Aspergillozda ağızdan alınan kortizon

Alerjik aspergillozun tedavisinin amacı, mevcut astımı veya mukoviskidozu alevlenmekten korumaktır. Bu, kortizon ile en iyi şekilde sağlanır.

Antifungal ilaçlar tek başına enfeksiyonu ortadan kaldırmaz, ancak kortizonla birlikte kullanıldığında başarılı olabilir.

Antifungal ilaçlar

Bu ilaçlar, invaziv aspergillozun standart tedavisidir. Geçmişte özellikle amfoterisin B kullanılırdı. Günümüzde vorikonazol gibi ilaçlar, daha etkili olmaları ve daha az yan etkiye sahip olmaları nedeniyle daha yaygın olarak kullanılmaktadır.

Bununla birlikte, antifungal ilaçlar ciddi yan etkilere neden olabilir. Bu yan etkiler özellikle diğer ilaçlarla birlikte kullanıldığında ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde ortaya çıkar.

Aspergillozda cerrahi müdahale

Akciğerlerdeki mantar enfeksiyonu şiddetli olduğunda antifungal ilaçlar pek etkili olamaz. Bu nedenle ağır vakalarda, özellikle akciğerde kanama başladığında cerrahi müdahale gerekir.

Ameliyatın riskleri olduğu için, doktor önce embolizasyon önerebilir. Bu işlemde, bir kateter yardımıyla küf kitlesinin bulunduğu akciğer bölgesine ulaşılır.

Ardından, arterleri tıkayarak kanamayı durduran özel bir sıvı verilir.

Bu işlem, aspergilloz için yalnızca kısa vadeli bir çözümdür. Küf bu şekilde yok olmaz.

Aspergillus'tan tamamen kaçınmak neredeyse imkansızdır. Enfeksiyon için risk faktörleriniz varsa, bariz Aspergillus kaynaklarından kaçınmaya çalışın:

• Küf,
• inşaat çukurları,
• kompost yığınları ve
• depolanmış tahıllar.

Ağız maskesi takmak da Aspergilloz enfeksiyonundan korunmanıza yardımcı olabilir.