Spondilit, omurgada görülen ve tam olarak tanımlanmamış bir iltihaplı hastalıktır. Hastalık genellikle omurlarda başlar. Ancak iltihaplanma ilerledikçe omurlararası diskleri de etkileyebilir. Bu durum, spondilodizit olarak bilinir. Enflamasyonlar genellikle birkaç ay sonra teşhis edildiğinden, o zamana kadar omurlar ve omurlararası diskler çoktan etkilenmiş olur. Bu nedenle spondilit ve spondilodizit terimleri sıklıkla eşanlamlı olarak kullanılır.
Burada daha ayrıntılı bilgilerin yanı sıra seçkin spondilit uzmanları ve merkezleri hakkında bilgi bulabilirsiniz.
Spondilitin Görülme Sıklığı
Spondilit, Avrupa’da nadir görülen enflamatuar hastalıklar arasında yer alır. İstatistiklere göre, her 1 milyon kişide yılda 22’den az kişi spondilite yakalanmaktadır.
Çoğu durumda iltihaplanma, omurga bölgesindeki bakteriyel bir enfeksiyona bağlıdır. Özellikle omur gövdeleri etkilenir.
Spondilitin özel türleri
Bazı vakalarda iltihap kemik iliğine kadar yayılır; doktorlar bu duruma osteomiyelit adını verir.
Spondilitin diğer özel türleri şunlardır
- Tüberkülozlu spondilit: Tüberküloza bağlıdır,
- Bruselloz spondilit: brusellozdan kaynaklanır,
- Ankilozan spondilit: kronik enflamatuar omurga hastalığı, Bechterew hastalığı olarak bilinir.
Spondilitin nedenleri
Spondilitin nedeni, omurgaya veya omur gövdelerine giren bakteriler veya mantarlardır. En önemli bulaşma yolları şunlardır
- kan,
- lenf kanalları ve
- enjeksiyonlar ve ponksiyonlardır; örneğin bir yaralanma sonrasında.
Spondilit / spondilodisiti olan kişiler genellikle yaşlıdır. Bu nedenle ileri yaş, bu hastalıkların gelişimi için risk faktörleri arasında yer alır.
Ayrıca çeşitli eşlik eden hastalıklar (komorbiditeler) da spondiliti tetikleyebilir; bunlardan bazıları şunlardır:
- diyabet (şeker hastalığı),
- Obezite (adipozite),
- Böbrek hastalıkları,
- Alkol kötüye kullanımı / tütün kullanımı,
- diğer kronik veya bağışıklık sistemini baskılayan enfeksiyonlar, örneğin HIV enfeksiyonu.
Bechterew hastalığı ise romatizmal hastalıklar grubuna girer. HLA-B27 genine sahip kişilerde bu otoimmün hastalığa yakalanma riski aileden kaynaklanarak daha yüksektir. Ancak Bechterew hastalığının gelişiminin kesin nedeni henüz bilinmemektedir.
Spondilitinde hangi belirtiler görülür?
Başlangıç aşamasında spondilit genellikle belirti göstermez. Hastalığın ilerlemesiyle birlikte, özellikle etkilenen omurga segmentinde lokalize ağrılar ortaya çıkar. Ancak bu ağrılar kollara ve bacaklara da yayılabilir.
Özellikle
- bel omurları,
- sakrum ve
- kısmen boyun omurgası
daha sık etkilenir.
Buna ek olarak, ateş ve titreme ile birlikte genel bir rahatsızlık hissi ortaya çıkabilir. İleri evrelerde duyu bozuklukları ve/veya hareket kısıtlılıkları da görülebilir.
Hastalık uzun süre tedavi edilmezse, omurgada iltihaplı değişiklikler meydana gelir ve bu durum tek tek omur yapılarının tahribatına kadar varabilir.
Spondilit nasıl teşhis edilir?
Tıbbi muayene her zaman bir anamnez görüşmesi ile başlar. Bu görüşmede doktor, hangi semptomların ne zamandan beri ortaya çıktığını belirler. Tanımlanan semptomların ve olası hastalıkların ailede sıklıkla görülüp görülmediği de önemlidir.
Bu anamnez görüşmesi sonucunda doktorlar genellikle bir dizi ayırıcı tanı seçeneğine ulaşır. Ardından doktor, fizik muayene, iltihap parametreleri ve kan tahlili yardımıyla karakteristik semptom ve bulguları değerlendirir.
Bu muayenelerin sonunda bir olası tanı belirlenir.
Ardından yapılacak görüntüleme tetkikleriyle bu şüpheli tanı doğrulanmalıdır. Omurgada nedeni belirsiz ağrılar söz konusu olduğunda ilk olarak röntgen çekilir.
Ancak “spondilit” tanısını kesinleştirmek için manyetik rezonans tomografi (MRG) tercih edilen yöntemdir. MRG yardımıyla çok daha ayrıntılı görüntüler elde edilebilir. Bu görüntüler, omurga boyunca iltihabın yayılma şeklini ve evresini daha kesin bir şekilde tanımlamayı sağlar.
Spondilit tedavi edilebilir mi?
İltihabın evresine bağlı olarak, spondilit konservatif olarak antibiyotiklerle tedavi edilir. Bu süre zarfında omurga, bir korse yardımıyla stabilize edilebilir ve hareketsiz hale getirilebilir.
Hastalığın erken evrelerinde öncelikli olarak enfeksiyonun daha fazla yayılmasının önlenmesi önemlidir. Böylece omurgada ameliyat yapılmasına gerek kalmaz.
Ancak spondilit, omurlararası diskleri de etkilemiş ve burada iltihaplı bir iltihaplanma (spondilodisiti) oluşturmuşsa ameliyat gereklidir. Ameliyatın amacı, iltihap odağını ortadan kaldırmaktır.
Ameliyat sırasında cerrahlar, etkilenen omurlararası diski ve omur gövdesindeki hasarlı kemik dokusunu çıkarır. Ortaya çıkan boşlukları kemik ikame malzemesiyle doldururlar.
Ameliyattan sonra da antibiyotik kullanımı gereklidir.
Önleme yolları var mı?
Spondiliti tetikleyen nedenler bilinmemektedir. Bu nedenle bu iltihaplı hastalığı önlemek kolay değildir.
Bununla birlikte, spondilit riskinin artmasıyla ilişkili birkaç faktör bulunmaktadır. Bu faktörlere karşı önlem alabilirsiniz:
- Diyabet,
- Aşırı kilo / Obezite,
- Kalp-damar hastalıkları,
- Böbrek hastalıkları,
- Alkol kötüye kullanımı nedeniyle oluşan karaciğer hasarı ve
- uyuşturucu kullanımı.
Bu risk faktörlerini ve eşlik eden hastalıkları tutarlı bir şekilde önler veya tedavi ederseniz, spondilit hastalığına yakalanma riski azalır.
Aksi takdirde şunu unutmayın: Ateş belirtisi olsun ya da olmasın, nedeni belirsiz sırt ağrıları durumunda bir uzman hekime danışmalısınız. Erken teşhis ve tedavi edildiğinde, spondilit vakalarının çoğunda prognoz iyidir.
Yazıyı paylaş