Osteomiyelit ve osteit – Kemik enfeksiyonunu teşhis etmek ve kemik iltihabını tedavi etmek

Kemiklere ve hatta kemik iliğine kadar nüfuz eden bakteriler, bu bölgelerde iltihaplanmaya neden olabilir.

Patojenler genellikle açık bir ameliyat veya kemik kırığı yoluyla vücuda girer ve kemik iltihabı (osteit) tetikler. Osteomiyelit için ek bir faktörün daha devreye girmesi gerekir: Bu durumda bakteriler kan yoluyla (hematogen) kemik iliğine taşınır ve orada iltihaplanmaya neden olur.

Hastalık çoğunlukla tipik iltihap belirtileriyle birlikte akut bir şekilde seyreder:

• Kızarıklık,
• ağrı ve
• ısı artışı.

Kronik formda ise bakteriler kemik içinde kapsül haline gelir. Bu durum eklemlerde ağrıya ve hareket kısıtlılığına yol açabilir. Vakaların yüzde 10-30'unda kronikleşme görülür. Bazen bu kapsüller hastalığın ilerlemesiyle yırtılır ve içlerindeki pürülan içeriği dışarıya boşaltır.

Kemik iltihabının (osteit) en sık görülen türü ameliyat sonrası ortaya çıkanıdır; bu durumda erkekler kadınlara göre daha sık etkilenir. Bunun nedeni bilinmemektedir. Öte yandan, çocuklar daha sık kemik iliği iltihabına (osteomiyelit) yakalanır.

Hastalık geç teşhis edilirse, iltihap kemik iliği içinde daha da yayılabilir. Bu durumda kemik iliği ve eklemlerde onarılamaz hasarlar meydana gelebilir.

Başlangıçta bakteriyel enfeksiyonun bir sonucu olarak şunlar görülür:

• ateş,
• halsizlik ve
• aşırı yorgunluk görülür.

Çocuklarda ateş 40°C'ye kadar çıkabilir ve titreme ile birlikte görülebilir.

Birkaç gün içinde buna kemik ve eklem ağrıları da eklenir. Ancak iltihap belirtileri ancak hastalığın ilerlemesiyle ortaya çıkar. Etkilenen bölgeler şiddetli şekilde şişer ve dokunulduğunda sıcak hissedilir. Osteomiyelit en sık diz eklemlerinde veya üst kollarda görülür.

Kemik ve kemik iliği iltihaplanmalarının ana nedeni bakteriyel enfeksiyondur. Patojenler

• ameliyat yaraları,
• açık kırıklar veya
• kan yoluyla

kemiklerin içine girer. Enfeksiyon yoluna göre şu ayrımlar yapılır:

• Hematojenik kemik iltihabı (bakteriler kan yoluyla kemiğe ulaşır),
• Travma Sonrası Kemik Enflamasyonu (bakteriler kırıklar veya ameliyatlar yoluyla kemik içine girer),
• Yayılmış kemik iltihabı (bakteriler implantlardan başlayarak kemik dokusuna yerleşir).

Osteomiyelitin en sık görülen etkenleri şunlardır:

• Stafilokoklar,
• Streptokoklar,
• Mycobacterium tuberculosis ve diğerleri ile
• çok nadiren de virüsler ve mantarlar.

Yukarıda belirtilen enfeksiyon risklerinin yanı sıra, bir dizi başka enfeksiyon risk faktörü de bulunmaktadır. Bunlara örnek olarak şunlar verilebilir:

• yetersiz beslenme,
• ileri yaş,
• aşırı nikotin, alkol veya uyuşturucu kullanımı,
• önceden var olan böbrek yetmezliği,
• karaciğer hasarı,
• solunum fonksiyonlarında kısıtlılık,
• bağışıklık yetersizliği,
• tümörler ve
• diyabet mellitus veya arteriyoskleroz gibi sistemik ve metabolik hastalıklar.

İyi bir şekilde alınan anamnez, doktora ilk ipuçlarını sağlar. Bu süreçte doktor, hastaya tıbbi geçmişi ve şikayetlerinin ayrıntıları hakkında sorular sorar.

Ardından, kanda iltihap proteinleri (örn. C-reaktif protein) açısından inceleme yapılır. Eklem ponksiyonu yoluyla iltihaplanmaya neden olan bakteriler de doğrudan tespit edilebilir.

Erken teşhis aşamasında hem BT hem de MRG ile iltihap saptanabilir. Bu yöntemler modern görüntüleme yöntemleri arasındadır. Osteomiyelit halihazırda kemik hasarına yol açmışsa, bu hasarlar röntgen filminde kolayca tespit edilebilir.

Kemik iliği iltihabını başarılı bir şekilde tedavi edebilmek için, hastalığa neden olan bakterilerin yok edilmesi gerekir. Bu, en kolay şekilde antibiyotik tedavisi ile sağlanır.

Dünya çapında bakteriler antibiyotiklere karşı giderek daha fazla direnç geliştirmektedir. Bu nedenle doktor, antibiyotik tedavisine başlamadan önce patojenin tam suşunu tanımlamalıdır. Ancak bu şekilde patojen hedefli bir şekilde ortadan kaldırılabilir. Bunun için doktor, doku örnekleri alınacak şekilde bir ponksiyon gerçekleştirir. Bu örnekler laboratuvarda patojen açısından incelenebilir.

Osteomiyelit tedavisinde antibiyotikler ağız yoluyla alınır. Etken madde çözünür ve kana geçer. Oradan antibiyotik, hastalığa neden olan bakterilerle aynı yoldan kemik iliğine ulaşır. Bunun üzerine bakteriler ölür ve iltihap geriler.

Prognoz büyük ölçüde

• yaşa,
• enfeksiyonun türüne,
• patojen türüne ve
• hastanın bağışıklık durumuna

bağlıdır. Ancak genellikle akut osteomiyelit komplikasyonsuz seyreder ve bu nedenle iyi bir şekilde tedavi edilebilir.

Yetişkinlerde kronik kemik iliği iltihabı daha sık görülür ve bu da iyileşme şansını zorlaştırabilir.

Bu durum, nadir de olsa özellikle çocuklarda sorun teşkil eder. Çocukların kemik sistemi henüz büyüme aşamasındadır. Geç teşhis edilen kemik veya kemik iliği iltihabının neden olduğu hasarlar, kesinlikle uzun vadeli sonuçlara yol açabilir. Örneğin iskelet deformasyonları veya bacak uzunluk farkları ortaya çıkabilir.

Osteomiyeliti önlemek mümkün değildir. Kendi vücudunuzu gözlemlemek, erken teşhis konulmasına yardımcı olabilir. Bu nedenle, özellikle kemik yaralanmaları (örn. kemik kırıkları) atlattıktan sonra, aşağıdakiler gibi devam eden semptomlara özellikle dikkat edin:

• ağrı ve
• hareket kısıtlılığı gibi devam eden semptomlara özellikle dikkat edin.

Aynı şekilde çocuklara da daha fazla dikkat edilmelidir. Bağışıklık sistemleri henüz tam olarak gelişmemiştir ve bu nedenle daha savunmasızdırlar. Bu nedenle çocuklar bademcik iltihabı veya diğer bakteriyel enfeksiyonlara daha sık yakalanır. Bu durumda mikropların kan yoluyla yayılması da mümkündür.

Osteomiyelit nedir?

Osteomiyelit, bakteriler veya nadiren mantarlar gibi patojenlerin neden olduğu kemik veya kemik iliği enfeksiyonudur. Hastalık akut veya kronik seyredebilir ve hematogen osteomiyelit veya eksojen osteomiyelit olarak ortaya çıkar. Osteomiyelit ve osteit genellikle kemik dokusunu ve çevresindeki dokuları etkiler.

Osteomiyelitin belirtileri nelerdir?

Tipik belirtiler arasında etkilenen kemikte ağrı, şişlik, sıcaklık artışı ve kızarıklık bulunur. Akut osteomiyelit durumunda ayrıca ateş, irin veya apse de görülebilir. Kronik osteomiyelit ise genellikle uzun bir süre boyunca benzer belirtilere neden olur.

Osteomiyelit nasıl teşhis edilir?

Osteomiyelit tanısı, fizik muayene, kan tahlili ve MRG veya röntgen gibi görüntüleme yöntemleri yardımıyla konur. Osteomiyelit şüphesi durumunda, tanılama ve patojenlerin saptanması, uygun tedavinin başlatılmasına yardımcı olur. Komplikasyonları veya sepsisi önlemek için osteomiyelitin erken teşhisi önemlidir.

Osteomiyelit tedavisi nasıldır?

Osteomiyelit tedavisi genellikle antibiyotik tedavisi ve enfekte dokunun çıkarılmasına yönelik cerrahi müdahaleyi içerir. Ağır vakalarda, özellikle travma sonrası osteomiyelit veya hastalığın kronik formunda cerrahi müdahale gerekebilir. Osteomiyelit tedavisi, patojen, hastalığın seyri ve etkilenen kemiğe göre belirlenir.

Osteomiyelitin riskleri ve uzun vadeli sonuçları nelerdir?

Tedavi edilmezse osteomiyelit, enfeksiyonun yayılmasına, kemik kırılmasına veya kronik hastalıklara yol açabilir. Özellikle diabetes mellitus veya diyabet gibi kronik hastalıkları olan kişilerde osteomiyelit riski daha yüksektir. Osteomiyelitin olası uzun vadeli sonuçları arasında kemikte kalıcı hasarlar, hareket kısıtlılığı veya nadir durumlarda uzuv kesilmesi sayılabilir.