Placenta praevia, tıbbi adıyla da Placenta praevia olarak bilinen durum, hamilelik sırasında plasentanın özel bir konumda bulunmasını ifade eder. Bu durumda plasenta, rahim içinde olağandışı derecede derin bir konumda bulunur ve rahim ağzını kısmen veya tamamen kaplayabilir. Plasentanın bu anormal konumu, şiddetine bağlı olarak hamileliğin seyrine ve doğuma farklı etkilerde bulunabilir. Karakteristik bir belirti, özellikle hamileliğin ikinci yarısında görülen ve genellikle ağrısız olan vajinal kanamadır.
Praevia teşhisi konulursa, jinekolog ultrason muayenesi ile plasentanın konumunu kontrol eder. Plasenta'nın rahim ağzına ne kadar yakın olduğuna veya rahim ağzını kaplayıp kaplamadığına bağlı olarak, doğal doğum mümkün olmayabilir ve sezaryen gerekebilir. Özellikle şiddetli kanamalarda hızlı bir tıbbi değerlendirme önemlidir, çünkü plasenta praevia anne ve bebek için ciddi bir komplikasyon oluşturabilir.
Plasenta hakkında temel bilgiler
Plasenta (anne keki olarak da bilinir), rahim içindeki büyümekte olan bebeğe besin sağlamak için önemli bir organdır. Embriyo, göbek kordonu aracılığıyla plasentaya bağlıdır. Plasentanın bir diğer önemli işlevi ise hamileliği sürdürmek için östrojen ve progesteron hormonlarını üretmektir.
Plasentada, anne ve bebeğin kan dolaşımı, çok katmanlı bir filtre membranı olan plasenta bariyeri aracılığıyla birbirine bağlanır.
Burada, hangi maddelerin ve bileşiklerin bebeğin kanına geçeceği hassas bir şekilde kontrol edilir; örneğin:
- Oksijen
- Glikoz veya
- Bağışıklık sistemi maddeleri
Tamamen olgunlaştığında plasenta, yaklaşık 15 ila 20 santimetre çapında ve 500 gram ağırlığındadır. Normalde plasenta, rahmin üst kısmında yer alır.
Hamilelik sırasında plasenta yukarı doğru hareket eder ve böylece doğmamış çocuk için doğum yolu açılır.
Plasenta malpozisyonunda ise plasenta yukarı doğru hareket etmez. Plasenta, rahmin alt kısmında kalır. Bu durumda doğal doğum yolu tamamen veya kısmen tıkanabilir.
Plasenta praevia: Plasenta (anne kütlesi) rahimde yanlış konumda olduğunda
Plasenta praevia, plasentanın rahim ağzının iç ucunda (iç serviks) yanlış konumda bulunmasıdır.
Üç farklı şekilde ortaya çıkar:
- Total plasenta previa: Plasenta, iç rahim ağzını (Ostium uteri internum) tamamen kaplar
- Kısmi plasenta previa: İç serviks, plasenta dokusu tarafından sadece kısmen örtülür
- Marjinal plasenta previa: Plasenta sadece rahim ağzına temas eder
Tüm formların ortak özelliği, plasentanın iç serviks ağzında çok aşağıda yer almasıdır. Rahmin büyümesi ilerledikçe, plasentanın rahim gövdesine doğru kayması mümkündür. Doğum yolu plasenta dokusu tarafından tıkanmış durumda kalırsa, doğum sezaryen ile gerçekleştirilmelidir.
Plazenta praevia'nın tipik belirtileri
Tipik belirti ve çoğu zaman tek ipucu, vajinadan ani, ağrısız ve açık kırmızı renkli kanama (vajinal kanama)dır. Bu durum genellikle 20. gebelik haftasından itibaren (gebeliğin ikinci yarısı) ortaya çıkar.
Vajinal kanamanın nedeni mutlaka plasenta prevyası olmak zorunda değildir. Plasenta prevyası ancak ultrason muayenesi ile tespit edilebilir.
Tıbbi gebelik takibi, doktorların plasenta anomalilerini tespit etmelerine olanak tanıyan iki ultrason muayenesini de içerir. Bu nedenle, hamilelik sırasında düzenli kontrol muayeneleri çok önemlidir.
Nedenleri, riskleri ve gebeliğin seyri
Plasenta previa durumunda, blastosist rahim ağzının yakınında yerleşir. Normalde bu, rahim duvarının arka veya ön kısmında gerçekleşmelidir.
Blastozist, yumurta hücresi ile sperm hücresinin birleşerek zigot oluşturmasıyla ortaya çıkar. Zigot birkaç kez bölünür ve morula (hücre kümesi) olarak fallop tüpünden geçerek rahme ulaşır. Orada, blastosist olarak rahim zarına (endometrium) yerleşir. Rahim ağzının iç kısmında yerleşimin bozulmasına neden olan faktörler bilinmemektedir.
Plasenta previa oluşumunu kolaylaştıran risk faktörleri şunlardır:
- Sigara içmek
- Rahim zarının iltihabı (endometrit)
- Annenin ileri yaşı
- Düşükler
- Daha önce geçirilmiş sezaryen (Sectio)
- Endometriyumun kazınması (küretaj)
Plasenta previa durumunda kanama görülmezse, hamilelik sorunsuz bir şekilde ilerler. Ancak, işbirliği yapan hastalar için alınması gereken önlemler vardır.
Kaçınılması gerekenler:
- Ağır yük taşımak
- Cinsel ilişki ve vajinal müdahaleler
- Uzun mesafeli seyahatler
Kanama ve plasenta previa şüphesi durumunda tanı yöntemleri
Hamile kadınların rutin kontrol muayenelerine zamanında gitmeleri ve vajinal kanama durumunda derhal kliniğe başvurarak tetkik yaptırmaları gerekmektedir.
20. gebelik haftasından önce, kanamanın yerini, nedenini ve şiddetini belirlemek amacıyla vajina ve dış serviks muayenesi yapılır. 20. gebelik haftasından itibaren ilk ve en önemli yöntem, karın ve pelvik bölgenin ultrason muayenesi (sonografi)dir.
Doktor, daha ayrıntılı teşhis için vajinal sonografi veya renkli Doppler sonografi (kan akışının renkli görüntülenmesi) kullanabilir. Yüksek kanama riski nedeniyle, doktor vajinayı ve rahim ağzını elle muayene etmemelidir.
Hangi tedaviler söz konusu olabilir?
20. gebelik haftasından itibaren vajinal kanama ortaya çıktığında, klinik ve konservatif bir tedavi önerilir.
Bu tedavi hastanede yapılır ve öncelikle gebeliğin en az 34. haftasına kadar devam etmesini amaçlar. Bunun için kanamanın kontrol altında tutulması gerekir.
Tedavi kapsamında aşağıdakiler verilir:
- Fetüsün akciğer olgunluğunu hızlandırmak için kortikosteroidler, örneğin betametazon
- Kasılmaları engellemek ve erken doğum riskini azaltmak için tokolitik ilaçlar
- Enfeksiyonları önlemek için antibiyotikler
- Kan kaybını telafi etmek ve annenin dolaşımını stabilize etmek için kan nakli
Hamilelik süresince yeniden kanama riski azalırsa, 37. gebelik haftasına ulaşılması hedeflenir. Placenta praevia totalis durumunda, hesaplanan doğum tarihinden bir ila iki hafta önce sezaryen ile doğum gerçekleştirilir. Placenta praevia'nın aktif tedavisinde, doktorlar gebelik haftasından bağımsız olarak sezaryen yaparlar.
Plasenta praevia'lı hamile kadınların bakımında uzman olanlar, kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarıdır. Bu uzmanlar, çeşitli kliniklerin anne-çocuk ve perinatal merkezlerinde hizmet vermektedir. Bu uzmanlar, hamile kadınların bakımının yanı sıra obstetrik acil durumlarda da uzmanlaşmıştır. Hamilelik sırasında kanama olursa, derhal ve doğrudan kliniğe başvurun. Acil servisi aramaktan çekinmeyin.
Çeşitli tedavi yöntemlerinin etkinliği ne kadardır?
Tedavi yöntemleri, anne ölüm oranını yüzde birin altında tutmaktadır.
Doğumdan sonraki ilk 7 gün içinde bebek ölüm oranı yaklaşık yüzde 3’tür. Bu oran, normal plasenta yerleşiminde görülen oranın yaklaşık üç katıdır. Plasenta previa tanısı konulan hastalara, çok az istisna dışında sezaryen uygulanır.
Özet
Tüm plasenta previa türlerinin ortak özelliği, plasentanın iç serviksde çok aşağıda yer almasıdır. Doğum yolu plasenta dokusu tarafından tıkanırsa, doğum sezaryen ile gerçekleştirilmelidir. Tipik belirti ve çoğu zaman tek ipucu, vajinadan ani, ağrısız ve açık kırmızı renkli kanamadır.
Plasenta praevia durumunda kanama görülmezse, gebelik sorunsuz bir şekilde ilerler. Düzenli kontrol muayeneleri, gebeliğin seyri açısından önemlidir. Vajinal kanama durumunda, teşhis için derhal kliniğe başvurmalısınız.
Klinik ve konservatif tedavinin amacı, bebeğin akciğerlerinin olgunlaşmasına kadar gebeliği sürdürmektir. Akciğer olgunlaşması genellikle 34. gebelik haftasının tamamlanmasının ardından gerçekleşir.
Placenta praevia’nın aktif tedavisinde, gebeliğin kaç haftasında olduğuna bakılmaksızın, hamile kadının dolaşımının stabil hale getirilmesinden hemen sonra doğum gerçekleştirilir. Çok az istisna dışında, placenta praevia’sı olan hastalara sezaryen uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
Plasenta praevia nedir?
Plasenta praevia, plasentanın yanlış konumlanmasıdır. Normalde plasenta rahmin üst kısmında bulunur. Praevia durumunda ise plasenta rahmin derinliklerinde yer alır ve iç serviksi kısmen veya tamamen kaplar. Plasenta, hamilelik süresince doğmamış çocuğa besin ve oksijen sağlar.
Placenta praevia'nın hangi türleri vardır?
Geleneksel olarak, diğerlerinin yanı sıra total placenta praevia ve parsiyel placenta praevia arasında ayrım yapılır. Total placenta praevia durumunda iç serviks plasenta tarafından tamamen, parsiyel placenta praevia durumunda ise kısmen örtülür. Bunun yanı sıra, marjinal plasenta önü (praevia marginalis) ve derin yerleşimli plasenta gibi terimler de kullanılmaktadır. Kesin tanı ve doğum planlaması için, plasenta kenarının rahim ağzına göre nerede bulunduğu belirleyicidir.
Plasenta praevia hangi semptomlara neden olur?
Önemli bir semptom, özellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilen vajinal kanamadır. Bu tür kanamalar ağrısız olabilir ve şiddeti değişkenlik gösterebilir. Şiddetli kanamalar anne ve bebek için tehlike oluşturabilir ve derhal tıbbi değerlendirme gerektirir. Daha önce praevia teşhisi konulmuş olsa bile, yeni bir kanama oluşmasını beklememek gerekir.
Plasenta praevia durumunda doğal doğum mümkün müdür?
Doğal doğumun veya vajinal doğumun mümkün olup olmadığı, öncelikle plasentanın tam konumuna bağlıdır. Plasenta iç serviksi kaplıyorsa, doğum kanalını tıkayabilir. Kısmi veya tam plasenta previa vakalarında, ilgili Alman sezaryen kılavuzu birincil doğumun sezaryen ile yapılmasını önermektedir. Bireysel planlama, bulgular, gebeliğin seyri ve olası kanamalara bağlı olarak yapılır.
Plasenta praevia için hangi risk faktörleri vardır?
Plasenta praevia riski, diğer faktörlerin yanı sıra, daha önce geçirilmiş sezaryenler ve rahimde yapılan diğer müdahaleler nedeniyle artabilir. Bir kadın daha önce rahim kazıntısı veya başka rahim müdahaleleri geçirmişse, bu durum olası risk faktörlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınır. Ancak plasenta previa tanısı için belirleyici olan, görüntüleme yöntemleriyle tespit edilen plasentanın konumudur. Bu nedenle, plasenta previa şüphesi durumunda hedefli jinekolojik ultrason tanısı yapılır.
Yazıyı paylaş