“Lösemi” terimi, lenfatik sistem veya kan oluşturucu sistemdeki tüm kötü huylu hastalıkları kapsar. Çocuklarda lösemi, en sık görülen kanser türleri arasında yer alır. Almanya’da her yıl yaklaşık 600 çocuk lösemiye yakalanmaktadır. Hastalığın seyrine göre tıp uzmanları, akut ve kronik lösemi arasında ayrım yaparlar.
Aşağıda, çocuklarda lösemi hakkında daha fazla bilgi ve bu alanda uzmanlaşmış seçkin hekimlerin listesini bulabilirsiniz.
Lösemi, lenfatik ve kan yapıcı sistemin kötü huylu bir kanser hastalığıdır. Bu hastalığın karakteristik özelliği, kanda işlevsiz beyaz kan hücreleri (lökosit) öncüllerinin ortaya çıkmasıdır.
Bu lösemi hücreleri kemik iliğinde ve dalak, karaciğer ve lenf düğümleri gibi diğer organlarda yayılır. Kemik iliğindeki kan oluşumundaki bozukluk nedeniyle beyaz kan hücrelerinin sayısı artarken, kırmızı kan hücrelerinin sayısı azalır.
En önemli lösemi türleri şunlardır:
- akut miyeloid lösemi (AML)
- kronik miyeloid lösemi (KML)
- akut lenfatik lösemi (ALL)
- kronik lenfatik lösemi (CLL)
Lösemi türleri genellikle farklı yaş gruplarında görülür:
- Akut lenfatik lösemi, çocuklarda en sık görülen türdür. Yetişkinlerde ise çok daha nadir görülür.
- Çocukluk çağında en sık görülen ikinci lösemi türü, akut miyeloid lösemidir. CML ve CLL gibi kronik hastalıklar, çocuklardan çok yetişkinleri etkiler.
Çocukların ve gençlerin çoğu akut lenfatik lösemiye (ALL) yakalanır @ ratatosk /AdobeStockÇocuklarda löseminin nedenleri
Bu kötü huylu hastalığın kesin nedenleri şu ana kadar büyük ölçüde bilinmemektedir. Genetik faktörlerin bir rol oynadığı düşünülmektedir. Örneğin, trizomi 21 (Down sendromu) hastalarında hastalık riski yirmi katına kadar artmaktadır.
Çevresel faktörler de çocuklarda löseminin ortaya çıkmasını etkileyebilir. Hem iyonlaştırıcı hem de iyonlaştırıcı olmayan radyasyona sık maruz kalma, bir risk faktörü olarak tartışılmaktadır.
Sıvı organik bileşik olan benzen de olası bir tetikleyici olabilir. Buna karşın, virüs enfeksiyonlarının hastalığı tetikleyici bir faktör olduğu konusu tartışmalıdır.
Çocuklarda löseminin belirtileri
Löseminin belirtileri, türüne bağlı olarak çok farklılık gösterebilir.
Akut miyeloid löseminin temelinde kan yapıcı sistemin bir bozulması yatar. Etkilenen kısım, beyaz ve kırmızı kan hücrelerini üreten sistemdir.
Olgunlaşmamış hücre öncüllerinde aşırı çoğalma meydana gelir ve birçok durumda beyaz kan hücrelerinde artış (lökositoz) görülür.
Bu durum, normal kan oluşumunu imkansız hale getirir. Dolayısıyla kırmızı kan hücreleri, kan pıhtılaşma hücreleri (trombositler) ve işlevsel granülositlerde eksiklik ortaya çıkar.
Granülositler, patojenleri içine alıp yok edebilen fagositler olan lökositlerdir.
Etkilenen çocuklar, eritrosit eksikliği nedeniyle tipik anemi belirtilerinden muzdariptir:
- Solukluk
- Halsizlik
- Efor sırasında nefes darlığı
Trombosit eksikliği nedeniyle kanama eğilimi artar. Bu durum şu belirtilerle kendini gösterir:
- Hematomlar
- Diş eti veya burun kanamaları
- Peteşiler (deride noktasal kanamalar)
Lösemi hastası çocuklar, kan pıhtılaşmasının artık düzgün çalışmaması nedeniyle kolayca morluklar veya burun kanamaları yaşarlar @ KMPZZZ /AdobeStockAyrıca hastalarda işlevsel beyaz kan hücreleri de eksiktir. Bu nedenle enfeksiyonla mücadele yeteneği büyük ölçüde kısıtlanır. Sonuç olarak zatürre veya bademcik iltihabı gibi ciddi enfeksiyonlar ortaya çıkar.
Ağız mukozasında iltihaplanma ve ağızda mantar enfeksiyonları da sıklıkla görülür. Dalak ve lenf düğümleri genellikle orta derecede şişmiştir.
Akut lenfatik lösemi, lenfositlerin kötü huylu bir şekilde değişime uğramış öncü hücrelerinden gelişir. Hastaların kemik iliği fonksiyonu çok hızlı bir şekilde azalır (kemik iliği yetmezliği).
Bu durum, kırmızı kan hücreleri ve trombosit eksikliğine yol açar.
AML’de olduğu gibi, çocuklar şu şikayetlerden muzdariptir:
- Konsantrasyon bozukluğuna eşlik eden anemi
- Yorgunluk ve solgunluk.
- Spontan kanamalarla birlikte artmış kanama eğilimi
İşlevsel lökositlerin göreceli eksikliği, bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olur. Bu da hayati tehlike arz eden enfeksiyonlara yol açar.
ALL'de karaciğer, dalak ve lenf düğümleri sıklıkla şişer. Hastaların yarısından fazlasında ateş görülür.
Çocuklarda kemik ağrıları genellikle hastalığın ilk belirtisidir. Ancak bu ağrılar sıklıkla büyüme ağrıları olarak yanlış teşhis edilir. Çocuklarda yalnızca istisnai durumlarda görülen kronik lösemiler, çok daha yavaş seyreder.
Çocuklarda lösemi tedavisi
Tedavi, öncelikle löseminin türüne göre belirlenir. ALL'li çocuklar genellikle tanı konulduktan hemen sonra kemoterapi ile tedavi edilir.
Bu tedavide hücre büyümesini engelleyen ilaçlar (sitostatikler) kullanılır. Genellikle tedavide mümkün olan en yüksek etkiyi elde etmek için farklı sitostatikler birbiriyle kombine edilir.
Lösemi hücrelerinin merkezi sinir sistemine yayıldığı hastalara ek olarak merkezi sinir sistemi radyoterapisi uygulanır. Bu, daha sonra löseminin nüksetmesini önlemek içindir.
Geleneksel kemoterapi ilaçları, kan-beyin bariyerinin filtreleme işlevi nedeniyle bu hücrelere ulaşamaz.
Bazı durumlarda ayrıca kemik iliği veya kök hücre nakli gerekebilir. Bu işlemde, hastalığın seyrine bağlı olarak kök hücreler hastanın kendisinden veya bir kök hücre donöründen alınabilir.
Akut miyeloid lösemide de hastalara yoğun kemoterapi uygulanır.
Tedavinin amacı şudur:
- Hastalık belirtilerinin ortadan kaldırılması
- Kan tablosunun normale dönmesi
- Kemik iliğinin patolojik hücrelerden arındırılması
Bu tedavi sonucunda beyaz kan hücrelerinin sayısı o kadar azalır ki, hastalar için enfeksiyon riski artar. Bu nedenle hastalarla temas ederken maske takılması zorunludur.
Yazıyı paylaş