MDS | Hastalıkla ilgili uzmanlar ve bilgiler

Miyelodisplastik Sendrom (MDS), kan oluşumunu etkileyen bir grup hastalıktır. Kemik iliğinde, vücutta farklı görevler üstlenen çeşitli kan hücreleri gelişir:

• Beyaz kan hücreleri (lökositler) bağışıklık sistemi ile ilgilidir. Patojenlerle savaşırlar ve vücudun sağlık polisi görevi görürler.
• Kırmızı kan hücreleri (eritrositler) kandaki oksijen taşınımını düzenler.
• Trombositler ise kanın pıhtılaşmasından sorumludur.

Lökositler, eritrositler veya trombositler yeterli miktarda bulunmuyorsa veya şekil bozuklukları gösteriyorsa, miyelodisplastik sendrom söz konusudur.

Uzmanlar, miyelodisplastik sendromu şu şekilde sınıflandırır:

1. Üç hücreden ikisi etkilenmişse, buna bizitopeni denir.
2. Üç hücrenin tamamı etkilenmişse, buna pansitopeni denir.

Miyelodisplastik sendromdan çoğunlukla 60 yaş ve üzeri yaşlı kişiler etkilenir. İstatistiksel olarak, hastalık erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık görülür.

MDS bir kan hastalığı olduğu için çeşitli belirtiler (hatta lösemiye kadar varan) ortaya çıkar:

• Anemi: Bunun nedeni, kırmızı kan hücrelerinin yetersiz üretilmesidir. Anemi, hastaların büyük bir kısmında görülen eşlik eden belirtilerden biridir. Anemi çok ilerlemişse, kan nakli bile gerekebilir.
• Enfeksiyona karşı artan yatkınlık: Beyaz kan hücrelerinin üretimi düzgün bir şekilde gerçekleşmediğinde (lökopeni) ortaya çıkar. Bağışıklık sistemi sınırlı bir şekilde çalışır ve enfeksiyonları önleyemez.
• Kanama eğilimi: Trombosit oluşumunda bozukluk varsa, hastalar daha kolay kanayabilir.
• Kan pıhtılaşmasında yetersizlik: Bir başka eşlik eden belirti de yaralarda kan pıhtılaşmasının yetersiz olmasıdır. Deri altında küçük, gözle görülür kanamalar gelişir.
• Dalak veya karaciğer büyümesi: Bunlar, daha önce bahsedilen semptomların yanı sıra ortaya çıkabilir.
• Lösemi gelişimi

Aneminin (kan eksikliği) tipik belirtileri halsizlik, yorgunluk ve solgunluktur @ agenturfotografin /AdobeStock

Daha önce de belirtildiği gibi, MDS'de kemik iliğinde tek tek kan hücrelerinin oluşumunda bir bozukluk meydana gelir. Hastaların büyük bir kısmında uzmanlar, bu kan oluşum bozukluğunun nedenini bilememektedir.

Açıklanabilir bir bağlantı bulunmadığında, uzmanlar birincil miyelodisplastik sendromdan söz ederler. İkincil miyelodisplastik sendrom ise belirli faktörlere bağlanabilir:

Örneğin, radyasyon tedavisi, kemoterapi, tiroid sorunlarında uygulanan iyot tedavisi ve belirli kimyasallarla temas MDS'yi tetikleyebilir.

MDS tanısı birkaç aşamada konur:

1. Tarih alma görüşmesinde, tedavi eden hekim hastaya şikayetlerini ve daha önce geçirdiği hastalıkları sorar.
2. Kan hastalığı olup olmadığını belirlemek için kan tahlili ister.
3. Dalak veya karaciğerin büyümüş olup olmadığını tespit etmek için fizik muayene de yararlı olabilir.
4. Kemik iliği ponksiyonu sırasında doktor, kemik iliğinden doku örneği alır ve bunu laboratuvarda inceletir. Bu sayede olası tedavi yöntemleri hakkında da bilgi edinir.

En uygun tedaviyi belirlemek için doktorlar iki hastalık türü arasında ayrım yapar: Düşük riskli MDS ve yüksek riskli MDS.

Düşük riskli MDS tedavisi

Düşük riskli MDS'de kan nakli, aşılar ve antibiyotikler kullanılır. Ayrıca, kandaki demiri bağlayan ilaçlar da önemli bir rol oynar. Zira kan nakli sırasında kan demir konsantrasyonu aşırı derecede yükselebilir. Ayrıca doktorlar, belirli kan hücrelerinin büyümesini teşvik eden ilaçlara da başvururlar.

MDS hastalarının üçte ikisi düzenli olarak kan nakline ihtiyaç duyar @ somchai20162516 /AdobeStock

Yüksek Riskli MDS Tedavisi

Yüksek riskli MDS tedavisinde de çeşitli yöntemler söz konusudur. Örneğin, doktor ilaçlarla DNA metabolizmasını etkileyebilir. Alternatif olarak kök hücre tedavisi de uygulanabilir. Kök hücre tedavisi sayesinde tam bir iyileşme bile mümkündür. Ancak hastaların, kendileriyle genetik olarak benzerlik gösteren uygun bir donöre ihtiyacı vardır.

Olası tedavi yöntemleri şunlardır:

• Kan nakli
• Aşılar
• Demir şelatlayıcıların verilmesi
• DANN metabolizmasına müdahale
• Kök hücre tedavisi

Prognoz koymak doktorlar için oldukça zordur, çünkü bu çeşitli faktörlere bağlıdır. Örneğin, hastanın genel sağlık durumu önemlidir. Ortalama yaşam süresi büyük ölçüde değişebilir. Bu süre, birkaç ay (yüksek riskli MDS) ile birkaç yıl (düşük riskli MDS) arasında değişmektedir.