Νεφροσκλήρυνση – Ειδικοί και πληροφορίες

Γενικά, διακρίνουμε μεταξύ:

• Την καλοήθη (benign)
• Της κακοήθους νεφροσκλήρυνσης

Στην καλοήθη νεφροσκλήρωση παρατηρείται μια αργή αλλά συνεχής εξέλιξη της βλάβης του νεφρικού ιστού. Ταυτόχρονα, παράγεται ανεξέλεγκτος συνδετικός ιστός, ο οποίος με τη σειρά του οδηγεί σε σκλήρυνση του ιστού (σκλήρωση) στο νεφρό. Μια επιπλέον συνοδευτική εκδήλωση είναι οι υαλινώσεις (αποθέσεις διαφανών ουσιών). Η πορεία της καλοήθους νεφροσκλήρυνσης μπορεί να εκτείνεται σε διάστημα αρκετών ετών.

Αντίθετα, η πορεία της νόσου στην κακοήθη νεφροσκλήρωση είναι συντομότερη και πιο έντονη: παρατηρείται ξαφνική επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας και η αρτηριακή πίεση αυξάνεται σημαντικά. Αυτή την πορεία οι ειδικοί την αποκαλούν επίσης υπερτασική κρίση.

Υπάρχουν τρία στάδια της νόσου:

1. Μικροαλβουμινουρία: έκκριση αυξημένων ποσοτήτων της πρωτεΐνης αλβουμίνης μέσω των ούρων. (30 - 300 mg/d)
2. Καλοήθης υπερτασική νεφροσκλήρωση: Οι τιμές είναι > 300 mg/d
3. Αρτηριο-αρτηριολοσκληρωτική: Συρρικνωμένος νεφρός με νεφρική ανεπάρκεια

Επιπλέον, οι ειδικοί διακρίνουν μεταξύ νεφροσκλήρυνσης με και χωρίς νεφρική ανεπάρκεια.

Η αλβουμινουρία (πρωτεΐνη) αποτελεί το κύριο σύμπτωμα των νεφρικών παθήσεων @ Saiful52 /AdobeStock

Τόσο στην καλοήθη όσο και στην κακοήθη νεφροσκλήρωση, αρχικά εμφανίζονται τα συμπτώματα της αρτηριακής υπέρτασης (υψηλή αρτηριακή πίεση).

Συχνά, τα συμπτώματα είναι αρκετά ασαφή και περιλαμβάνουν ζάλη, διαταραχές της όρασης ή αίσθημα σφίξιμου στο στήθος.

Στην καλοήθη μορφή της νεφροσκλήρυνσης προστίθενται σταδιακά συμπτώματα νεφρικής ανεπάρκειας, ενώ στην κακοήθη μορφή εμφανίζονται οξέως.

Αυτά περιλαμβάνουν:

• Μείωση της παραγωγής ούρων
• Συγκέντρωση υγρού στους πνεύμονες (πνευμονικό οίδημα)
• Μυϊκή αδυναμία
• Καρδιακές αρρυθμίες
• Πλήρης απώλεια της νεφρικής λειτουργίας

Η πιθανότητα εμφάνισης νεφροσκλήρυνσης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες:

• Έτσι, τα άτομα αφρικανικής καταγωγής προσβάλλονται από τη νόσο περίπου τέσσερις φορές συχνότερα από ό,τι τα άτομα λευκής φυλής.
• Άλλες ομάδες κινδύνου είναι οι άνδρες, τα άτομα άνω των 50 ετών, οι καπνιστές, καθώς και τα άτομα με χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, δηλαδή, μεταξύ άλλων, με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης.
• Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως για παράδειγμα διαταραχή του λιπιδικού μεταβολισμού ή μειωμένος αριθμός νεφρώνων.
• Επιπλέον, μπορεί να υπάρχει και γενετική προδιάθεση για τη νεφροσκλήρωση.

• Στην περίπτωση της καλοήθους νεφροσκλήρυνσης, συχνά πρόκειται αρχικά για μια υποθετική διάγνωση, η οποία προκύπτει κατά τη διάρκεια μιας ρουτίνας εξέτασης αίματος.
• Εάν ο γιατρός διαπιστώσει βλάβες στα νεφρά, ακολουθεί εξέταση ούρων. Χαρακτηριστική είναι η αυξημένη συγκέντρωση πρωτεϊνών.
• Εξίσου σημαντικές είναι οι ολοκληρωμένες σωματικές εξετάσεις καθώς και ένα λεπτομερές ιστορικό (συλλογή του ιατρικού ιστορικού του ασθενούς). Κατά τη λήψη του ιστορικού, ο ασθενής περιγράφει λεπτομερώς τα υπάρχοντα συμπτώματα, ενώ ο γιατρός εντοπίζει συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου.
• Η απόλυτη βεβαιότητα για την ύπαρξη νεφροσκλήρυνσης επιτυγχάνεται μόνο με τη λήψη δείγματος ιστού. Ωστόσο, η νεφρική βιοψία συνεπάγεται πολυάριθμες επιπλοκές, γι’ αυτό και οι ειδικοί συχνά αποφεύγουν να την πραγματοποιούν στην πράξη. Μια θεραπεία που έχει ως πρωταρχικό στόχο την αποκατάσταση και τη διατήρηση της νεφρικής λειτουργίας είναι εφικτή και χωρίς βιοψία.

Στην καλοήθη μορφή, η πρόγνωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν υπάρχει ήδη ανεπανόρθωτη βλάβη στα νεφρά. Γι' αυτό, η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι εξαιρετικά σημαντικές.

Στην κακοήθη μορφή της νόσου, η οποία εμφανίζεται σπανιότερα, η έμφαση δίνεται στην ομαλοποίηση της αρτηριακής πίεσης. Με αυτόν τον τρόπο, οι ειδικοί μπορούν να αποτρέψουν μόνιμες βλάβες και νεφρική ανεπάρκεια.

Η μείωση της υπέρτασης, ως αιτία της νεφρικής νόσου, βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε θεραπείας. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται αντιυπερτασικά φάρμακα – αναστολείς του ACE ή, εναλλακτικά, ανταγωνιστές των AT1.

Η νεφροσκλήρωση εμφανίζεται πάντα σε συνδυασμό με αυξημένη αρτηριακή πίεση @ stivog /AdobeStock

Το βαθμό μείωσης της αρτηριακής πίεσης εξαρτάται από την απώλεια πρωτεϊνών: σε περίπτωση αυξημένης απώλειας πρωτεϊνών, ο στόχος είναι <130/80 mmHg, διαφορετικά 140/90 mmHg.

Εκτός από τη λήψη φαρμάκων και τον αυστηρό, τακτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, ο υγιεινός τρόπος ζωής έχει μεγάλη σημασία. 

Έτσι, η σωματική άσκηση και η απώλεια βάρους μπορούν επίσης να επηρεάσουν θετικά την κατάσταση της υγείας. 

Για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, υπάρχουν και άλλα μέτρα:

• Μείωση του στρες (π.χ. μέσω ασκήσεων χαλάρωσης)
• Περιορισμός της πρόσληψης αλατιού στα γεύματα 
• Αποφυγή αλκοολούχων ποτών
• Η υγιεινή διατροφή είναι πολύ σημαντική, ώστε ο νεφρικός ιστός να μπορεί να αναγεννηθεί. Ευεργετικά είναι, μεταξύ άλλων, τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα αμινοξέα, τα αντιοξειδωτικά, καθώς και τα τρόφιμα που συμβάλλουν με φυσικό τρόπο στη μείωση της χοληστερόλης.