Toczeń rumieniowaty układowy, w skrócie SLE, jest chorobą autoimmunologiczną. W niektórych przypadkach SLE ogranicza się do zmian skórnych, częściej jednak atakuje również narządy wewnętrzne. Prawdopodobnie to współdziałanie różnych czynników wywołuje toczeń rumieniowaty układowy. Leczenie odbywa się farmakologicznie.
Tutaj znajdziesz więcej informacji, a także listę wybranych specjalistów i ośrodków zajmujących się toczniem rumieniowatym układowym.
Toczeń rumieniowaty układowy (SLE) należy do chorób autoimmunologicznych. Są to choroby, w których układ odpornościowy zwraca się przeciwko własnemu organizmowi. Do układu odpornościowego organizmu należą limfocyty i przeciwciała. Te skierowane przeciwko sobie przeciwciała (auto-przeciwciała) reagują głównie z jądrami komórek narządów. Dlatego nazywa się je również przeciwciałami przeciwjądrowymi (ANA).
Autoprzeciwciała przedostają się wraz z krwią do wszystkich obszarów ciała. W ten sposób mogą powodować stany zapalne i uszkodzenia praktycznie we wszystkich narządach. W niektórych przypadkach SLE ogranicza się do zmian skórnych. Częściej jednak atakuje również narządy wewnętrzne (SLE układowy lub trzewny).
SLE może wystąpić w każdym wieku. Szczególnie narażone są jednak młode kobiety w wieku od 16 do 40 lat. W tym wieku organizm kobiety wytwarza szczególnie dużo hormonów płciowych. Najwyraźniej hormony te sprzyjają rozwojowi SLE.
Ostatecznie nie wiadomo, co powoduje SLE. Prawdopodobnie ma na to wpływ kilka czynników.
Za czynniki sprzyjające uważa się predyspozycje genetyczne i hormony żeńskie. Za czynniki wywołujące uważa się
Zapalenie zachodzące w organizmie prowadzi do ogólnych objawów chorobowych, takich jak
Do tego dochodzą objawy spowodowane zajęciem konkretnych narządów. Znajdziesz je poniżej.
Skóra:
Stawy:
Mięśnie:
Nerki:
Lekki ból nerek, zazwyczaj pacjent nie odczuwa zapalenia nerek! Ważne jest badanie moczu pod kątem obecności czerwonych krwinek (erytrocytów) i białka
Płuca:
zapalenie opłucnej (ból podczas oddychania)
Serce:
Ośrodkowy układ nerwowy (OUN):
Naczynia krwionośne:
Krew: zmniejszenie
Pacjent często nie zauważa tych zmian. Ujawniają się one jednak podczas badania morfologii krwi w postaci zaburzeń krzepnięcia krwi i zwiększonej liczby zakrzepów.
Czasami występuje również zapalenie gruczołów ślinowych i łzowych (zespół Sjögrena).
Zazwyczaj u pacjenta występuje tylko część z tych możliwych objawów choroby (np. zmiany skórne i stawowe).
Toczeń rumieniowaty układowy często objawia się reakcjami zapalnymi skóry © velimir | AdobeStock
SLE przebiega zazwyczaj w postaci nawrótów, przy czym jeden nawrót może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. W okresach między nawrotami niektórzy pacjenci nie odczuwają żadnych dolegliwości. Inni mają jeszcze niewielkie objawy choroby, takie jak obniżona wydajność i bóle stawów. Tylko u nielicznych pacjentów SLE jest stale aktywny.
Niektórzy chorzy mają silniejsze objawy. Zapalenia skóry i bóle stawów są wprawdzie bardzo nieprzyjemne, ale nie zagrażają życiu.
Inni mają wprawdzie niewielkie objawy, ale mogą być narażeni na poważne zagrożenie. Dotyczy to na przykład pacjentów z zapaleniem nerek. Nerki są organami niezbędnymi do życia, dlatego w rzadkich przypadkach SLE może przebiegać w sposób zagrażający życiu.
W większości przypadków SLE przebiega tak, jak odczuwa to konkretny pacjent. Może on spodziewać się, że w przypadku kolejnego nawrotu choroba dotknie te same narządy.
Z biegiem lat intensywność choroby słabnie, a nawroty stają się rzadsze i mniej dotkliwe.
Rozróżnia się dwie formy leczenia:
Terapia farmakologiczna ma na celu
W bardzo łagodnych przypadkach wystarczy leczenie lekiem przeciwreumatycznym. Często jednak konieczne jest zastosowanie kortyzonu. Podczas nawrotu dawka jest wyższa, a po jego ustąpieniu można ją zmniejszyć. Jeśli to możliwe, w pewnym momencie całkowicie odstawia się kortyzon. Jeśli pacjent odnosi z tego korzyści, często otrzymuje również niewielką dawkę podtrzymującą.
Jako dodatkowe leki stosuje się:
Najbardziej znane to Imurek® i Endoxan®. To, czy zostaną zastosowane, zależy od aktywności zapalnej SLE i stopnia zajęcia narządów. Złota i Azulfidine®, które są skuteczne w przewlekłym zapaleniu wielostawowym, nie mogą być przyjmowane w przypadku SLE.
Odpowiednie zachowania mogą korzystnie wpłynąć na przebieg choroby.
1. Obciążenia fizyczne i psychiczne
Pacjenci z SLE mają bardzo niestabilny układ odpornościowy, który nie jest w stanie poradzić sobie z ekstremalnym obciążeniem. Może to wywołać nowe nawroty choroby. Dlatego najważniejsze jest prowadzenie umiarkowanego trybu życia.
Dotyczy to zarówno obciążeń fizycznych, jak i psychicznych. Dozwolona jest lekka aktywność fizyczna. Sport, który prowadzi do wyczerpania, jest szkodliwy. Należy unikać niepotrzebnych konfliktów i nie dać się pochłonąć ambicjom zawodowym. We wszystkim należy znaleźć złoty środek.
2. Odżywianie
„Złoty środek” dotyczy również odżywiania. Należy jeść jak najmniej. Nadwaga jest bardzo niekorzystna. Należy unikać wszelkich jednostronnych form odżywiania, a zamiast tego stosować dietę jak najbardziej urozmaiconą.
Zbyt duża ilość owoców i sałatek również może zaszkodzić – jedz z umiarem! Spożywaj tylko tyle białka, ile potrzebuje organizm. Nie ma jednak specjalnej diety, która leczyłaby tę chorobę.
3. Choroby zakaźne
Infekcje wirusowe lub bakteryjne są najczęstszą przyczyną nawrotu SLE. W miarę możliwości unikaj wszystkich sytuacji związanych ze zwiększonym ryzykiem infekcji. W przypadku choroby szybko udaj się do lekarza, aby można było przeciwdziałać rozwijającej się infekcji.
Niektóre antybiotyki mogą wywołać nawrót SLE, na przykład nie wolno podawać sulfonamidów. Dlatego nie wolno ich przyjmować. Jeśli przyjmujesz kortyzon, nie wolno zmniejszać dawki podczas choroby zakaźnej. Często wskazane jest nawet zwiększenie dawki.
4. Światło słoneczne
Światło słoneczne, a dokładniej promieniowanie ultrafioletowe, może wywołać nawrót SLE. Osoby o skórze wrażliwej na słońce są na to szczególnie podatne. Dlatego należy unikać światła słonecznego i chronić skórę specjalnymi kremami z filtrem przeciwsłonecznym. Lekarz może udzielić w tej sprawie porad.
W związku z tym nie należy również korzystać z solarium.
5. Ciąża
W czasie ciąży SLE może się pogorszyć. Kobiety z SLE częściej niż zdrowe kobiety doświadczają poronień i przedwczesnych porodów. Ryzyko wystąpienia wad wrodzonych nie jest jednak większe.
Ciążę należy planować dopiero wtedy, gdy choroba pozostawała w stanie nieaktywności przez co najmniej 6 miesięcy. Należy również przyjmować jedynie niewielkie dawki kortyzonu. W przypadku pacjentek, które przeszły ciężką fazę zajęcia narządów, np. nerek, SLE powinien pozostawać w stanie remisji przez co najmniej 1–2 lata.
6. Antykoncepcja
Niektóre żeńskie hormony płciowe (estrogeny) mogą nasilać SLE. Dlatego w przypadku tabletek antykoncepcyjnych należy stosować preparaty zawierające wyłącznie progestageny, bez estrogenów (tzw. „minipigułka”).
Można również stosować inne metody antykoncepcyjne. Jednak w przypadku wkładki domacicznej należy pamiętać, że mogą częściej występować stany zapalne.
7. Operacje
Jeśli planowana jest operacja, należy poinformować chirurga o swojej chorobie i prowadzonym leczeniu. Skontaktuje się on z internistą w celu omówienia terapii farmakologicznej.
