Spondilopati, çeşitli klinik tabloları kapsayan bir omurga hastalığıdır. Omurgayı etkiler ve hem enflamatuar hem de dejeneratif süreçleri içerebilir. Genellikle omur gövdelerinde, omurlararası disklerde ve komşu eklem yapılarında meydana gelen değişiklikler ön plandadır.
Spondilopatiler genellikle Bechterew hastalığı, spondilit veya spondiloartropati ile bağlantılı olarak ortaya çıkar.
Omurganın hangi bölümünden kaynaklandığına bağlı olarak, lokal sırt ağrılarından nöropatik şikayetlere kadar uzanan çeşitli semptomlar ortaya çıkabilir. Spondilopati hastalığı, özellikle hareket kısıtlılıkları ve aşınma belirtileri ilerledikçe yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.
Omurganın aşınması: Spondilopati
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), spondilopatileri ICD-10 kodları M45 ila M49 arasında listelemektedir. M48 kodu, özellikle daha ayrıntılı olarak tanımlanmamış tüm spondilopatileri kapsamaktadır.
Temelde dört farklı spondilopati türü ayırt edilir:
- Farklılaşmamış spondilopatiler: Bu grupta, hastalığı tetikleyen neden bilinmemektedir. Ayrıca, hastalığa özgü belirgin semptomlar da görülmez.
- Enflamatuar spondilopatiler: Omur gövdelerindeki değişiklikler sıklıkla enflamatuar süreçler tarafından neden olur. Hastalığın tetikleyicileri arasında akut iltihaplanmalar, enfeksiyonlar, bağışıklık reaksiyonları ve otoimmün hastalıklar yer alır. Geç dönem sonuçları olarak genellikle iskelet sisteminde değişiklikler görülür; örneğin, Bechterew hastalığında kemikleşmeler ve hareket kısıtlılıkları.
- Nöropatik spondilopatiler çoğunlukla enfeksiyonların bir sonucu olarak, ağır kaza yaralanmalarından (travmalar) sonra ve kanser hastalıklarında ortaya çıkar. Bunlar duyu bozukluklarıyla ilişkilidir.
- Eksenel spondilopatiler: Bu aşınma hastalıkları çoğunlukla bel bölgesi, örneğin lomber omurga gibi alt sırt bölgesini etkiler ve kronik enflamatuar süreçlerin bir sonucudur. Aksiyal spondiloartrit, aksiyal spondilopatiler arasında yer alır. Kronik iltihaplanma sonucu omurlarda kemik değişikliklerine yol açar. Özellikle 20 ile 30 yaş arasındaki genç hastalar bu hastalıktan etkilenir.
Spondilopatilerin nedenleri nelerdir?
Eksenel spondilopatilerden öncelikle genç insanlar etkilenir. Ancak diğer spondilopatilerin çoğu, “klasik” yaşa bağlı hastalıklar arasında yer alır. 50 ile 70 yaşları arasında eklemlerde aşınma belirtileri görülme riski artar
- eklemlerde,
- omurgada ve
- aralarındaki omurga disklerinde artar.
Yaşlandıkça omurlararası disklerin doğal esnekliği giderek azalır. Bu nedenle diskler daha düz hale gelir ve daha hızlı aşınır. Sonunda omur gövdeleri birbirine sürtünür ve bu da ağrıya neden olur. Omurlararası disk hernisi de daha sık görülür.
Bu dönemde kemikleşmeler, sertleşmeler ve dolayısıyla ciddi hareket kısıtlılıkları da daha sık görülür. Omurga değişir ve yeniden yapılanma yoluyla değişen yüklemelere uyum sağlamaya çalışır. Bu süreçte omurilik ve ondan dallanan sinir lifleri zarar görebilir. Bu da
- duyu bozukluklarına,
- felç belirtileri ve
- kronik ağrılara yol açar.
Spondilopatiler prensip olarak omurganın her bölümünde ortaya çıkabilir. Ancak özellikle aşırı yükün olduğu bölgelerde, örneğin
- boyun omurgası,
- torasik omurga veya
- bel omurgası bölgelerinde.
Spondilopatilerin Teşhisi
Günümüzün ofis toplumunda sırt ağrıları yaygın bir sorun haline gelmiştir. Bu nedenle, bunun arkasında ciddi bir dejeneratif omurga hastalığının yatıyor olabileceği hemen fark edilmez. Spondilopatiler genellikle nispeten geç bir aşamada ve röntgen filminde tesadüfen saptanır.
Hedefe yönelik bir teşhis sürecinin ilk adımı, hastanın tıbbi geçmişinin (anamnez) alınmasıdır. Bu süreçte doktor, spondilopatiler için bazı risk faktörlerini sıklıkla fark eder; örneğin:
- Aşırı kilo,
- enfeksiyonlar,
- kronik enflamatuar hastalıklar,
- veya daha önce geçirilmiş omurga yaralanmaları (travmalar).
Ardından yapılan fizik muayenede doktor, sırtı ve omurganın seyrini inceler. Hasta duyu bozuklukları veya felçten şikayet ederse, nörolojik testler de yapılır.
Uzman doktorlar, görüntüleme yöntemleri yardımıyla “spondilopati” tanısını koyarlar. Omurga teşhisinde röntgenin önemi büyüktür. Ancak omur gövdelerindeki tüm değişiklikler röntgen görüntüsünde net bir şekilde değerlendirilemez. Bu nedenle, daha ayrıntılı bilgi gerektiğinde manyetik rezonans tomografi (MRG) de kullanılır.
Ayrıca laboratuvar testleri ile kandaki romatizma faktörleri ve iltihap belirteçleri tespit edilebilir. Bunlar özellikle
- enfeksiyonlar,
- kronik iltihaplanmalarda ve
- otoimmün hastalıklar
önemli bir rol oynar.
Spondilopatiler nasıl tedavi edilebilir?
Spondilopatilerin nedenleri çok çeşitlidir ve tedavisi de bu nedenlere göre şekillenmelidir. Doğru tedavi yöntemlerini uygulayabilmek için altta yatan temel hastalığın bilinmesi gerekir.
Kronik enflamatuar veya enfeksiyon kaynaklı nedenlerde ağrı kesici ve antienflamatuar tedavi uygulanır. Destekleyici olarak doktorlar, duruşu iyileştirmek ve kasları güçlendirmek amacıyla fizyoterapi uygulamaları ve sırt egzersizleri reçete ederler.
Spondilopatilerde ameliyat her zaman son çaredir. Ameliyat, ancak tüm geleneksel tedavi seçenekleri tükenmişse bir seçenek haline gelir. Ortopedistler ve beyin cerrahları, endoskop yardımıyla minimal invaziv teknik kullanarak birlikte ameliyat gerçekleştirir. Amaç, omur gövdelerini düzeltmek ve sinir uçlarını lazerle yok etmektir.
Buna ek olarak, sırt kaslarını yeniden güçlendirmek için fizyoterapistler de devreye girer. Tedavi sonrası bakım – örneğin gerekli bir ameliyatın ardından – sertifikalı rehabilitasyon merkezleri tarafından üstlenilir.
Spondilopati ile ilgili SSS
Spondilopati nedir?
Spondilopati, iltihaplı veya dejeneratif nedenlere sahip olabilecek omurga hastalıkları için kullanılan bir terimdir. Bunlar arasında spondilit, spondiloz ve aksiyal spondilopatiler sayılabilir.
Spondilopatiyi tetikleyen nedenler nelerdir?
Sık görülen risk faktörleri arasında omur gövdelerinin aşınması, iltihaplı süreçler, Bechterew hastalığında olduğu gibi genetik faktörler ile enfeksiyon veya altta yatan hastalıklar sayılabilir. Omurgaya yanlış yük binmesi de spondilopatiyi tetikleyebilir.
Spondilopatilerde hangi belirtiler görülür?
Tipik belirtiler arasında sırt ağrısı, hareket kısıtlılığı ve iltihaplı şikayetler yer alır. İleri vakalarda, omurilik veya sinirler etkilenmişse nöropatik belirtiler ortaya çıkabilir.
Spondilopati nasıl teşhis edilir?
Tanı, klinik muayene, röntgen ve MRG (manyetik rezonans tomografi) taramalarını içerir. Bu yöntemler omurga, omur gövdeleri ve omurlararası disklerdeki değişiklikleri gösterir. Sınıflandırmada, diğerlerinin yanı sıra M45 ila M49 kodları kullanılır.
Spondilopati nasıl tedavi edilir?
Tedavi, hastalığın türüne ve şiddetine göre belirlenir. Tedavi, konservatif önlemler, ilaç tedavisi ve egzersiz terapisini içerebilir. Ağır vakalarda tedavi, bir ortopedi uzmanı tarafından veya spondilopatiye özel rehabilitasyon kliniklerinde gerçekleştirilir.
Yazıyı paylaş