Çene kırığı: Kırık teşhisi ve çene kırığı tedavisi

Bazı durumlarda çeneye, çene ucuna ve dişlere bir bakış bile yeterli olabilir. Aşağıdaki durumlarda çene kırığı şüphesi güçlenir:

• hasta ısırırken dişlerini düzgün bir şekilde birbirine getiremiyorsa,
• ısırdığında çenede belirgin bir eğrilik ortaya çıkarsa,
• dişler gevşemişse veya
• hasta şiddetli ağrı çekiyorsa.

Çene kırığı şüphesi varsa, hasta genellikle röntgen çektirmeye gönderilir. Genel olarak kemik kırıklarında röntgen, günümüzde de hâlâ ilk tercih edilen yöntemdir: Bu sayede kırıklar çoğunlukla iyi bir şekilde tespit edilebilir. Doktor, bu görüntülere dayanarak çene kemiğinin ne kadar hasar gördüğünü belirleyebilir

Karmaşık yaralanmalarda veya çene ekleminin etkilenmesi durumunda ek olarak bilgisayarlı tomografi veya MRG çekilebilir. MRG'de, travmatik yaralanmalarda kemik hasarıyla birlikte ortaya çıkabilecek diğer bozukluklar da tespit edilebilir.

Röntgen görüntüsü
sayesinde köprü, örneğin bir çene kırığı, çoğu zaman çok iyi bir şekilde tespit edilebilir © Popova Olga | AdobeStock

Tedavi, hasarın derecesine bağlıdır. Her halükarda, kazadan en geç 48 saat sonra ilk müdahale yapılmalıdır. İlk müdahale sırasında ağrı giderilir ve doktor geçici bir atel takar.

Üst ve/veya alt çenedeki kemikler ciddi şekilde hasar görmüşse, çoğu durumda ardından bir ameliyat yapılır. Ameliyat sırasında cerrah kırık bölgesini tedavi eder ve çenenin anatomik şeklinin ve işlevinin yeniden sağlanmasını sağlar. Bu işlem sırasında dişler de düzeltilir.

Kemiklerde çatlak olması durumunda konservatif tedavi önerilebilir. Buradaki amaç, atel ile sabitleyerek çeneyi hareketsiz hale getirmektir.

Daha ciddi hasarlarda ameliyat kaçınılmazdır. Yaygın ameliyat yöntemleri arasında kırık bölgesinin tedavisi yer alır. Bu durumda sıklıkla bir redüksiyon (yerine oturtma) işlemi gerçekleştirilmesi gerekir.

Ardından kemikler, örneğin bir atel veya mini plakalarla sabitlenir. Günümüzde de kısmen sabitleme amacıyla, telden yapılmış ve görünüş olarak tel iskelete benzeyen Schuchardt ateli kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemin bazı dezavantajları vardır:

• Hasta birkaç hafta boyunca ne çiğneyebilir ne de katı gıdalar tüketebilir.
• Normal diş ve ağız hijyeni sağlanamadığından diş boynu çürükleri veya diş eti hastalıkları ortaya çıkabilir.

Günümüzde daha modern olan yöntem, mini plak osteosentezi ile fonksiyonel olarak stabil bir tedavi sağlamaktır. Artık mini plak osteosentezi kullanılmaktadır; bu işlemde plaklar vidalanır ve birkaç ay sonra tekrar çıkarılır. İşlem genel anestezi altında gerçekleştirilir. Bu yöntem, ameliyattan hemen sonra normal ağız açılmasını sağlar.

Ameliyattan birkaç ay sonra, bu plaklar lokal anestezi altında yapılan başka bir işlemle tekrar çıkarılır. Diğer kemik kırıklarında olduğu gibi, kırık üzerindeki basınç da iyileşme açısından önemlidir.

Planlanan bir müdahale öncesinde, uzman bir tedavi ve maliyet planı hazırlar; böylece hastalar ve sağlık sigortaları tedavinin kapsamı hakkında bilgilendirilir.

İyileşme süresi çeşitli faktörlere bağlıdır. Ameliyatta herhangi bir komplikasyon yaşandı mı? Hasta, tedavi eden hekimin talimatlarına tam olarak uydu mu? Bunlar, iyileşme süresini etkileyen sadece iki unsurdur.

Genellikle çene kırığı dört ila altı hafta içinde iyileşir. Bu sürenin sonunda normal koşullar altında çeneye tam yük bindirmek tekrar mümkün hale gelir. Ancak burada da – örneğin bir ameliyat sonrasında – yara iyileşme bozuklukları veya enfeksiyonlar ortaya çıkabilir ve bu durum iyileşme süresini uzatabilir.

Tedavi masrafları genellikle sağlık sigortası tarafından karşılanır; spor yaralanmaları durumunda kaza sigortası da sorumluluk alabilir.

Çene kırığı durumunda hasta, ağız, çene ve yüz cerrahisi (MKG) alanından bir uzmana başvurmalıdır. Bu tür bir uzman, sadece hasar görmüş kemik dokusunun tedavisinde yardımcı olmakla kalmaz. Çoğu zaman dişler gevşek veya ciddi şekilde hasar görmüş olur; diş kaybını önlemek için bunların da tedavisi yapılmalıdır.