Eklem sertliği sonrası artroliz: Artroskopik artroliz ve açık cerrahi yöntemler, ameliyat öncesi tanı ve ameliyat sonrası tedavi

Eklemlerin sorunsuz çalışması, ancak tüm eklem bileşenlerinin birbiriyle mükemmel bir uyum içinde çalışmasıyla mümkündür. Bu bileşenler birbirine takılırsa veya birbirini engellerse, hareket özgürlüğünde kısıtlamalar ortaya çıkar.

Bu tür eklem fonksiyon bozukluklarının nedenleri genellikle

• yara dokusu yapışıklıkları,
• yapışıklıklar ve
• osteofitlerdir (zamanla oluşabilen kemik çıkıntıları).

Bu durumda artroliz, bir dereceye kadar çözüm sağlayabilir. Bu, doktorların hareket kabiliyeti kısıtlanmış bir eklemi yeniden hareket ettirebilmelerini sağlayan cerrahi bir işlemdir.

“Artroliz” kelimesi Yunanca kökenli yeni bir terimdir ve

• "eklem" anlamına gelen "arthron" ve
• "lisis" (çözülme) anlamına gelen bir terimdir.

Artroliz genellikle artroskopi yoluyla minimal invaziv olarak gerçekleştirilebilir. Bu işlemde gerekli doku kesikleri çok küçüktür ve çok daha az kuvvet uygulanması gerekir. Bu, eklemi ve çevresindeki yapıları korur ve daha hızlı iyileşmeye yol açar.

Açık eklemde yapılan müdahaleler, artroliz yoluyla mobilizasyon kapsamında oldukça nadirdir ve çok seyrek olarak görülür.

Artroliz, aşağıdaki durumlarda kullanılır:

• konservatif,
• fizyoterapötik ve
• ilaçlı

tedavilerle iyileşme sağlanamadığında kullanılır.

Artroliz, artroplastikten ayrılmalıdır. Artroplastikte mevcut eklem onarılmaz, bunun yerine yapay bir eklemle değiştirilir.

Bazı durumlarda veya belirli koşullar altında artroliz yapılamaz; örneğin

• yeniden onarılacak eklem bölgesinde akut iltihaplanma,

• kan pıhtılaşma bozuklukları

  ve
• genel anestezi kontrendikasyonları (örneğin, anestezik maddelere karşı alerjiler).

Artroskopik işlemler özellikle büyük eklemlerde gerçekleştirilir.

• dizler,
• omuzlarda veya
• kalçalarda

bu yöntemin en sık uygulandığı alanlardır. Bu eklemler günlük yaşamda en fazla yük altında kalır.

Dirsek ve ayak bileği de sıklıkla artroskopik olarak tedavi edilir.

Tıptaki teknik ilerlemeler sayesinde, cerrahlar giderek daha küçük eklemleri de artroskopik olarak hareket kabiliyetine kavuşturabiliyor. Bu durum örneğin

• el bileği ve
• alt ayak bileği gibi eklemler de bu kapsamdadır.

İşlem genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilir. Dolayısıyla hasta, ameliyat süresince bilinci kapalıdır.

Bazen lokal anestezi de uygulanabilir. Bu durumda doktor, sadece ameliyat edilecek eklem bölgesini uyuşturur. Ancak bu durumda, hastanın dikkatsiz bir hareket yapması riski vardır ve bu da ameliyatın seyrini ve dolayısıyla başarısını olumsuz etkileyebilir. Sorumlu hekim tarafından işlem sırasında nasıl davranılması gerektiğine dair verilen talimatlar, bu riski en aza indirmelidir.

Anestezi öncesinde ayrıca anestezi uzmanı ile bir görüşme yapılır. Anestezi uzmanı, hastaya anestezinin riskleri ve prosedürü hakkında bilgi verir. İki tür artroliz vardır.

Basit artroliz, kısalmış veya birbirine yapışmış kapsül bölümlerinin kesilmesi veya ayrılmasından oluşur. Ardından cerrah, örneğin yara dokusu nedeniyle oluşmuş yapışıklıkları giderir. Genişletilmiş artrolizde ise ek olarak olası kemik çıkıntıları da çıkarılır.

Ameliyat sırasında, hareket kabiliyetinin geri kazanılması açısından işlemin başarısı kontrol edilir. Şüphe durumunda, burada kısa sürede düzeltmeler yapılabilir.

Açık cerrahiye kıyasla, artroskopik müdahalenin riskleri nispeten düşüktür. Yine de her müdahale gibi, bazı olası komplikasyonlar mevcuttur. Bunlar arasında şunlar yer alır

• eklem içi sıvı birikimi,
• yara iyileşmesi sırasında tahrişler ve
• eklem enfeksiyonları; ancak bunlar çok nadirdir.

Ayrıca bu işlem kıkırdak hasarına yol açabilir ve artroz gelişimini hızlandırabilir.

Diz eklemi artroskopisinde, müdahalenin bir sonucu olarak

• tromboz (1:400 olasılık) veya
• akciğer embolisi (1:588 olasılık)

görülebilir. Bu nedenle, ekleminizin cerrahi olarak mobilize edilmesine karar vermeden önce riskleri ve kesin prosedürü bir uzman hekimle görüşün.

Hastanede kalış süresi, işlemin yoğunluğuna göre değişir. Minimal invaziv ve komplikasyonsuz bir artroliz durumunda hasta, ameliyatın yapıldığı gün hastaneden taburcu edilebilir. Bu durumda genellikle tam yatış gerekmez.

Ancak, komplikasyonlar ortaya çıkarsa veya işlem başarılı olmazsa hastanede kalmak gerekir. Bu durumda doktor, hastanede gözlem altında tutulmanızı önerir.

İyileşme sürecinde odak noktası

• eklemin stabilizasyonu ve
• eklem yapısında yapılan değişikliklerin sabitlenmesine.

İyileşme süreci nispeten uzun sürer. Bu nedenle hastalar, daha uzun ve kapsamlı bir tedavi sürecine (genellikle birkaç ay) hazırlıklı olmalıdır. Ancak bu şekilde eklemin gelecekte de güvenilir bir şekilde çalışması garanti altına alınabilir.

Ameliyatın ilk döneminde sıklıkla ağrı görülür. Bu nedenle çoğu zaman ağrı tedavisi gerekir.

Ameliyattan sonra eklemi zorlamamalı ve üzerine en az yük bindirmelisiniz. Ancak bu, bazı durumlarda kas kaybına da yol açabilir. Bu nedenle, hedef odaklı bir fizyoterapi programı kapsamında kaslar dikkatli ve uygun bir şekilde güçlendirilir.

Artroliz nedir?

Artroliz, bir eklemin hareket kabiliyetini geri kazandırmak amacıyla cerrahi olarak gerçekleştirilen bir işlemdir. Bu işlemde, hareket kısıtlılığına neden olan yapışıklıklar, adhezyonlar, skarlar veya skar dokusu giderilir. Bu yöntem, konservatif tedavi yaklaşımlarının yeterince etkili olmadığı durumlarda ortopedide sıklıkla kullanılır. Amaç, etkilenen eklemin hareket kabiliyetini ve işlevini belirgin şekilde iyileştirmektir.

Artroskopik artroliz ne zaman uygulanır?

Artroskopik artroliz, özellikle dizde eklem sertliği, fibroz veya artrofibroz durumlarında kullanılır. Genellikle kırık, ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu veya diz ekleminde yapılan diğer ameliyatların ardından uygulanır. Artroskopik artrolizde, küçük kesilerden özel aletler ve bir shaver sokulur. Bu sayede yapışıklıklar nazik bir şekilde giderilebilir.

Artroskopik artroliz ile açık artroliz arasındaki fark nedir?

Artroskopik artroliz, küçük deri kesileri yoluyla artroskopik olarak gerçekleştirilir ve daha az invazivdir. Açık artroliz, artroskopik artrolizin sınırlarına ulaşıldığında veya belirgin yapışıklıklar söz konusu olduğunda tercih edilir. Her iki yöntem de hareket kabiliyetini iyileştirmek ve fonksiyonel kısıtlamaları azaltmak amacıyla uygulanır. Karar, bulgular, lokalizasyon ve eklem değişikliklerinin derecesine bağlıdır.

İşlem nasıl gerçekleştirilir?

İşlem anestezi altında gerçekleştirilir ve duruma göre sinir bloğu ile birleştirilebilir. Müdahale sırasında yapışıklıklar, posterior veya medial adhezyonlar ve diğer hareket engelleri giderilir. Gerekirse lateral veya anterior yapılar da tedavi edilir. Artroliz tamamlandıktan sonra, hareket açıklığını iyileştirmek için sıklıkla bir CPM hareket ateli takılır.

Artroliz sonrası tedavi ne kadar önemlidir?

Tedavi sonrası süreç, artrolizin uzun vadeli başarısı için belirleyicidir. Fizyoterapi, manuel destekli mobilizasyon ve tutarlı bir ağrı tedavisi, yeterli hareket açıklığının korunmasına yardımcı olur. Özellikle cerrahi artroliz veya artroskopik artroliz sonrasında yeni yapışıklıkların önlenmesi önemlidir. Erken mobilizasyon, hareket kabiliyetinde kalıcı bir iyileşme elde etme şansını artırır.