HPV Aşısı: HPV Enfeksiyonu ve Genital Siğiller Hakkında Bilgiler, İnsan Papilloma Virüsüne Karşı Aşı ve Doktorlar

İnsan papilloma virüsü (HPV), deri ve mukoza zarındaki hücreleri etkileyen bir patojendir. Şu anda 100'den fazla farklı insan papilloma virüsü türü bilinmektedir.

İnsan papilloma virüsünün bazı tipleri, ayaklarda, ellerde veya yüzde sıradan cilt siğillerine yol açar. Bu tür siğiller, tüm çocukların yüzde 5 ila 20’sinde ve tüm yetişkinlerin yüzde 3 ila 5’inde görülür.

İnsan papilloma virüsünün yaklaşık 40 türü cinsel yolla bulaşır. Bu genital HPV türleri arasında düşük riskli ve yüksek riskli tipler ayrılır.

Düşük riskli tipler, rahatsız edici ancak zararsız genital siğillerin (genital papillomlar) oluşmasına neden olur.

Yüksek riskli tipler ise

• ağız-boğaz bölgesinde,
• kasık bölgesinde,
• rahim ağzında,
• vajinada,
• peniste veya
• anüsta

ortaya çıkabilir ve kötü huylu bir tümör hastalığına yol açabilir. İnsan papilloma virüsünün neden olduğu en yaygın kanser türü rahim ağzı kanseridir (serviks karsinomu).

İnsan papilloma virüsü enfeksiyonu, enfekte olmuş cilt bölgeleriyle doğrudan temas yoluyla gerçekleşir. Enfekte hücreler, mikroskobik boyutlardaki cilt yaraları yoluyla bulaşır.

Kurumaya karşı dirençli olması nedeniyle, kontamine yüzeyler yoluyla bulaşma da mümkündür. Bu, örneğin genital bölge için havluların ortak kullanımı yoluyla gerçekleşebilir.

Son derece nadir olmakla birlikte, HP virüsü doğum sırasında yenidoğana bulaşabilir.

İnsan papilloma virüsünün genital tipleri, öncelikle vajinal, anal ve oral cinsel ilişki yoluyla bulaşır. Bunun için vücut sıvılarının değiş tokuşu gerekli değildir.

Yaşamları boyunca cinsel olarak aktif kişilerin yaklaşık yüzde 70'i bir HPV virüsü ile enfekte olur. Enfeksiyon vakaları özellikle 15 ile 24 yaşları arasında yoğunlaşır. İnsan papilloma virüsü ile enfeksiyonun başlıca risk faktörü, cinsel partnerlerin sık sık değişmesidir.

İnsan papilloma virüsü, belirtiler ortaya çıkmadan önce yıllarca vücutta fark edilmeden kalabilir. Bu nedenle, bulaşma anı bazı durumlarda yıllar öncesine dayanabilir. Bir kişi genital HPV tiplerinden biriyle enfekte olursa, bu durum büyük olasılıkla partnerini de etkiler.

Vakaların yüzde 80’inden fazlasında enfeksiyon herhangi bir hastalık belirtisi göstermeden seyreder. Enfeksiyon, iki yıla kadar bir süre içinde kendiliğinden iyileşir. Enfekte olan kişilerin büyük bir kısmında bağışıklık sistemi virüsü başarıyla ortadan kaldırabilir. Bu nedenle, etkilenen kişiler genellikle insan papilloma virüsü taşıyıcısı olduklarını veya olmuş olduklarını bilmezler.

Yüksek riskli bir HPV virüsü türüyle uzun süreli enfeksiyon, rahim ağzı kanseri gelişme riskini artırır. Bu nedenle, uzun süre enfekte kalan kadınların yaklaşık yüzde 1 ila 3’ünde rahim ağzında tümör gelişir. Rahim ağzı tümörlerinin yüzde 70’inde tip 16 veya 18 HPV virüsleri tespit edilmiştir.

İnsan papilloma virüsü ile kalıcı enfeksiyona,

• zayıflamış bağışıklık sistemi,
• kronik nikotin tüketimi,
• klamidya gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar,
• uzun süreli doğum kontrol hapı kullanımı veya
• yüksek doğum sayısı

da eklenirse, rahim ağzı kanseri riski daha da artar.

Dünya çapında her yıl 440.000 kadın rahim ağzı kanserine yakalanmaktadır; bu durum özellikle Üçüncü Dünya ülkelerinde daha yaygındır. Almanya’da yeni vaka sayısı yılda 5.500’dür ve 1.500 kadın bu hastalıktan hayatını kaybetmektedir. 15 ile 49 yaş arasındaki kadınlarda rahim ağzı kanseri, meme kanserinden sonra en sık görülen kanser türüdür. Tüm kanser vakalarının yüzde 9’unu oluşturur.

Rahim ağzı kanseri, intraepitelyal neoplaziler olarak adlandırılan çeşitli ön aşamalardan geçerek gelişir. “İntraepitelyal” terimi, hücre değişikliklerinin yalnızca epitelde, yani derinin en üst katmanlarında meydana geldiği anlamına gelir.

Tedavi uygulanmazsa, hücre çoğalmaları daha derin deri katmanlarına da yayılır. Kan ve lenf yollarına ulaştıklarında, bu durum artık bir kanser ön aşaması değil, tam anlamıyla bir kanser hastalığıdır. İnsan papilloma virüsü ile enfekte olmaktan kanserin ortaya çıkmasına kadar geçen süre ortalama 10 ila 15 yıldır.

Çoğu vakada, rahim ağzı kanseri veya ön aşamaları mevcut olsa bile hiçbir belirti görülmez. Ancak olası işaretler şunlardır:

• düzensiz kanamalar,
• cinsel ilişki sırasında kanama veya
• olağandışı akıntı.

Kanser taraması kapsamında jinekolog, kanser ön aşamalarının olup olmadığını kontrol eder. Erken teşhis sayesinde kanser hastalığının ortaya çıkması önceden önlenebilir.

Kız çocukları ve kadınlar için, son birkaç yıldır çocukluk ve ergenlik döneminde HPV aşısı önerilmektedir. Bu aşı, HPV tip 16 ve 18 ile bulaşmayı önler. Böylece rahim ağzı kanserine karşı etkili bir koruma sağlar.

Anal karsinom, 100.000 kadında 0,7 ve 100.000 erkekte 0,4 görülme sıklığıyla nadir görülen bir tümördür. Tüm anal karsinom vakalarının yüzde 80’inde insan papilloma virüsü enfeksiyonu saptanmaktadır.

Zayıf bir bağışıklık sistemi ve sık sık değişen pasif anal cinsel ilişki, anal kanser için risk faktörleridir. Bu nedenle, HIV pozitif eşcinsel erkekler ve anal seks yapan HIV pozitif kadınlar bu hastalıktan belirgin şekilde daha sık etkilenmektedir. Dolayısıyla bu risk grupları, her yıl rektal muayene ve anal sürüntü testi yaptırmalıdır.

Önleyici muayenede anal karsinomun ön aşamaları tespit edilirse, imikimod ile lokal tedavi uygulanır. Krem, haftada üç kez etkilenen bölgelere sürülür ve bu sayede lokal bir iltihaplanma reaksiyonu tetiklenir.

Bu, uzun vadede insan papilloma virüslerinin sayısını azaltır ve hücre değişikliklerinin ilerlemesini engeller. Böylece kanser gelişemez.

İnsan papilloma virüsü 16, anal kanserin en yaygın nedeni olarak kabul edilir. Kadınlar için HPV aşısı bu tip virüsü kapsar. Bu nedenle, erken aşılamanın erkekleri de anal kansere yakalanmaktan koruyacağı düşünülmektedir. Bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.

İnsan papilloma virüsü bulaşmasına karşı en etkili koruma, cinsel perhizdir. Prezervatifler, enfekte olmuş cilt bölgelerini her zaman tam olarak örtmez. Sadece insan papilloma virüsü ile enfeksiyon riskini azaltırlar. Tam bir koruma sağlamazlar.

Aşılama, insan papilloma virüsüne karşı koruma sağlayabilir. Ancak mevcut hastalıkların veya hücre değişikliklerinin tedavisi için uygun değildir.

Jeller, kremler veya köpük fitiller, insan papilloma virüsüne karşı koruma sağlamaz.

Almanya’da insan papilloma virüsüne karşı korunmak için iki aşı mevcuttur: Cervarix® ve Gardasil®. Her ikisi de insan papilloma virüsleri 16 ve 18’e karşı koruma sağlar.

Gardasil® ayrıca insan papilloma virüsleri 6 ve 11'e karşı da koruma sağlar. Bu virüsler, genital siğillerin oluşumundan sorumludur.

Sürekli Aşı Komisyonu, Mart 2007'den bu yana 12 ile 17 yaş arasındaki kız çocuklarına insan papilloma virüsüne karşı aşı yapılmasını önermektedir. 2009 yılında bu aşı önerisi yeniden gözden geçirilmiş ve geçerliliğinin devam ettiği kararlaştırılmıştır. Yasal sağlık sigortaları, HPV aşısının masraflarını karşılamaktadır.

Her iki aşıda da insan papilloma virüsüne karşı aşılama üç doz halinde yapılır. Aşılama, ilk cinsel ilişkiden önce tamamlanmalıdır.

Çalışmalara göre, her iki aşının da HPV aşısının enfekte olmayan kadınlarda etkinliği yüzde 99'dur. Gardasil® en az sekiz yıl, Cervarix® ise en az beş yıl boyunca enfeksiyondan korur. Halihazırda insan papilloma virüsü ile enfekte olan kadınlarda ise etkinliği belirgin şekilde daha düşüktür.

Rahim ağzında mevcut hücresel değişiklikler açısından aşıların herhangi bir etkinliği kanıtlanamamıştır.

Hem Gardasil® hem de Cervarix® iyi tolere edilen aşılar olarak kabul edilmektedir. Aşı ile ilişkili yan etkiler arasında enjeksiyon yerinde cilt reaksiyonları, yorgunluk veya geçici ateş yükselmesi sayılabilir.

Almanya’da erkek çocuklara yönelik insan papilloma virüsüne karşı resmi bir aşı önerisi bulunmamaktadır. Ancak araştırmalar, erkek çocukların da insan papilloma virüsüne karşı aşı olmaktan fayda sağladığını göstermektedir.

İnsan papilloma virüsüne karşı aşılanan erkek çocuklarda, aşılanmamış erkek çocuklara kıyasla

• anal kanser ve
• siğiller ve
• perine, penis ve anüs bölgesinde kanser öncülleri

önemli ölçüde daha seyrek görülmüştür. Erkek çocuklara aşı yapılması, partnerin enfekte olmasını önlemek açısından da yararlı kabul edilmektedir. Bu, insan papilloma virüsünün yayılmasını sınırlamaya yardımcı olur.

Cinsel yaşamın başlamasıyla birlikte, HPV virüsüne karşı aşılamanın yararı belirgin şekilde azalır. Bununla birlikte, bireysel fayda-risk değerlendirmesi sonucunda, kız ve erkek çocuklara insan papilloma virüsüne karşı HPV aşısı yapılması bu durumda da yararlı olabilir.

HPV aşısı için, “virüs benzeri partiküller” (VLP’ler) içeren aşılar mevcuttur. Bu aşılar virüslerin kendisinden geliştirilir ve çok küçük bir virüs bileşeni içerir. Bu bileşen, L1 olarak adlandırılan ana kapsid proteinidir; ancak bu protein kanserojen değildir.

Şu anda Almanya’da HPV aşısı için iki aşı onaylanmış durumda ve eczanelerde temin edilebilir.

Gardasil ©: Bu aşı preparatı ile yapılan HPV aşısı, HPV 16 ve 18 tiplerinin yanı sıra 6 ve 11 tiplerine karşı etkilidir. Son iki tip, genital siğillere neden olabilir. Dolayısıyla aşı, bu dört farklı HPV tipinin VLP’lerini içerir. Gardasil © ile

• rahim ağzı kanserinin ileri evre öncülleri,
• rahim ağzı kanseri,
• pubis kanserinin yüksek dereceli ön aşamaları ve
• dış genital siğiller

önlenir.

Cervarix ©: Bu aşı ile yapılan HPV aşılaması, HPV tip 16 ve 18 ile enfeksiyonu önler. Aşı,

• rahim ağzı kanserinin yüksek dereceli ön aşamaları,
• rahim ağzı kanserinin kendisi ve
• labia kanserinin yüksek dereceli ön aşamalarına karşıdır.

Cervarix©, HPV 16 ve HPV 18 tiplerinin VPL'lerinden oluşur.

İki aşıdan biriyle yapılan HPV aşısı, kas içine enjeksiyon yoluyla uygulanır. Bu aşı, kanda ilgili HPV tiplerine karşı antikor konsantrasyonunun artmasını sağlar. Aşılama sonrası antikor konsantrasyonu, doğal enfeksiyona kıyasla 100 ila 1000 kat daha yüksektir.

HPV tip 16 ve 18 enfeksiyonlarının önlenmesi için, tamamlanmış bir temel aşılama (3 doz) etkili kabul edilir. Ancak bu, yalnızca ilk cinsel ilişkiden önce kız çocukları ve genç kadınlar için geçerlidir.

Bazı durumlarda, daha önce enfekte olmuş cinsel olarak aktif kadınlar da HPV aşısından fayda görebilir. Bu durumda HPV aşısı, genital siğillerin tekrar ortaya çıkmasını önleyebilir.

Yeni aşı preparatları, HPV virüslerinin çeşitli bileşenlerini bir aşıda birleştirir. Bu aşı preparatları, düşük ve yüksek riskli tiplere karşı şimdiye kadar kullanılan aşılarınkinden daha geniş bir etki gösterir. Genital siğilleri ve cilt siğillerini önlerler.

Aşının daha kapsamlı çalışmalarla test edilmesi ve Federal İlaç ve Tıbbi Ürünler Enstitüsü (BfArM) tarafından onaylanması gerekmektedir. Ancak bilim insanları, HPV aşılaması için bu yeni aşının piyasaya sürülmesi konusunda iyimser. Aşı, Gardasil ve Cervarix'te temel aşı bileşeni olarak halihazırda mevcut olup, çok iyi bir güvenlik profiline sahiptir.

Ayrıca, tek başına bir aşı olarak, halihazırda piyasada bulunan HPV aşılarına kıyasla ekonomik bir avantaj sunmaktadır.

HPV aşısı, HPV 16 ve 18 tiplerindeki enfeksiyonları etkili bir şekilde önler. Bu hastalık, rahim ağzı kanseri ve öncülleri için başlıca nedendir. Dolayısıyla aşı, bu kanser türünün gelişmesine karşı etkili bir koruma sağlar ve en iyi önleme yöntemidir. Ancak bu koruma, yalnızca genç kadınlar ve kız çocuklarında etkili bir şekilde ortaya çıkar.

Bununla birlikte, Almanya’daki aşılama oranı, aşı uygulanan diğer ülkelere kıyasla daha düşüktür.

Yeni bir HPV aşısı, HPV enfeksiyonlarını önlemek için umut vaat eden bir önlem olabilir. Ne yazık ki, yeni HPV aşısı da aşılama sırasında tüm HPV tiplerini kapsamamaktadır. Yüksek riskli tipler olan 16 ve 18’in yanı sıra, aynı şekilde kanserojen etkiye sahip başka tipler de bulunmaktadır.

HPV aşısı %100 koruma sağlamaz. Aşı başarısızlığı ve dolayısıyla yetersiz bağışıklık nadiren görülür, ancak mümkündür. Uzmanlar HPV aşısını önermektedir; ancak aşılanmış kadınlar da kanser erken teşhisi için taramalara katılmalıdır.

Yeni HPV aşısı yaygınlaşırsa, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler de cilt siğillerine karşı koruyucu etkisinden faydalanacaktır.

Bu durumda sağlık sigortaları, 9 ila 14 yaş arası erkek çocukların HPV aşısı masraflarını da karşılayabilir. Her iki cinsiyete de HPV aşısı yapıldığında, rahim ağzı kanseri vakalarında daha da büyük bir azalma beklenmektedir.

HPV enfeksiyonlarıyla ilişkili diğer kanser türlerinin görülme sıklığı da azaltılabilir. Bunlar arasında penis kanseri ve gırtlak kanseri de yer almaktadır.