Η πολυνευροπάθεια είναι μια πολύ συχνή νόσος των νεύρων. Ο όρος «πολυνευροπάθεια» προέρχεται από τα ελληνικά και σημαίνει: «νόσος πολλών νεύρων».
Συνήθως προσβάλλονται οι νευρικές οδοί στα πόδια και στα χέρια. Η νόσος εκδηλώνεται με
- μυρμήγκιασμα, αίσθηση «μυρμηγκιών», κάψιμο και τσιμπήματα, καθώς και
- μούδιασμα μεμονωμένων δακτύλων των ποδιών ή των χεριών.
Ο νευρολόγος μιλάει τότε για «αισθητική προσβολή». Μπορεί να εμφανιστούν παραλύσεις, ακόμη και στο πρόσωπο. Η προσβολή είναι τότε κινητική.
Όταν και τα δύο άκρα προσβάλλονται από πολυνευροπάθεια, η προσβολή είναι συμμετρική. Αυτό συμβαίνει συχνά στο προχωρημένο στάδιο. Στην αρχή, όμως, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται μόνο σε μεμονωμένες περιοχές, όπως στο μπροστινό μέρος του ποδιού ή σε ένα από τα δύο μικρά δάχτυλα.
Συχνές αιτίες της πολυνευροπάθειας είναι
- ο διαβήτης (Diabetes mellitus),
- η κατάχρηση αλκοόλ,
- νεφρικές παθήσεις,
- μεταβολικές διαταραχές,
- φλεγμονές και
- ουσίες που εκκρίνονται από όγκους και περιβαλλοντικές τοξίνες, μεταξύ άλλων βαρέα μέταλλα και χημικές ουσίες.
Επίσης, η χημειοθεραπεία και τα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες στα νεύρα. Σε αυτή την περίπτωση, απαιτείται λεπτομερής ανάλυση των φαρμάκων που λαμβάνονται, προκειμένου να σταθμιστούν τα οφέλη και οι κίνδυνοι.
Η αποχή από το αλκοόλ αποτελεί ένα πρώτο απαραίτητο μέτρο, καθώς το αλκοόλ είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία πολυνευροπάθειας μετά τον διαβήτη. Και σε αυτή την περίπτωση ισχύει φυσικά ο κανόνας: «Η δόση κάνει το δηλητήριο».
Οι κληρονομικές αιτίες της πολυνευροπάθειας μπορούν να περιοριστούν μέσω εξετάσεων αίματος και ιστών.
Η πολυνευροπάθεια προκαλεί συχνά αστάθεια στην όρθια στάση και στο βάδισμα, ιδίως στο σκοτάδι. Οι πάσχοντες συγχέουν συχνά αυτή την αίσθηση με ζάλη. Συχνά, οι ασθενείς παραπέμπονται σε νευρολόγο για τη διερεύνηση της ζάλης, ο οποίος στη συνέχεια διαπιστώνει ότι στην πραγματικότητα πάσχουν από πολυνευροπάθεια των ποδιών με διαταραχή της αίσθησης της ισορροπίας.
Ωστόσο, σε περίπτωση της λεγόμενης αυτόνομης πολυνευροπάθειας, μπορεί να εμπλέκονται και τα νεύρα που συνδέονται με τα εσωτερικά όργανα. Με τον όρο «αυτόνομες νευρικές ίνες» εννοούνται τα νεύρα που δεν υπόκεινται στη θέληση και λειτουργούν «αυτόνομα». Οι διαταραχές των αυτόνομων νευρικών ινών επηρεάζουν
- την πέψη,
- την εφίδρωση,
- την αρτηριακή πίεση και
- τον καρδιακό ρυθμό
.
Αν, για παράδειγμα, η καρδιά χάσει τον φυσιολογικό της ρυθμό, υπάρχει κίνδυνος αιφνίδιου καρδιακού θανάτου.
Οι αυτόνομες νευρικές ίνες μπορούν να μετρηθούν έμμεσα. Ο νευρολόγος εξετάζει αρχικά, με ειδικά όργανα, τα αντανακλαστικά και την αίσθηση της δόνησης.
Η εξασθένιση ή ακόμη και η απώλεια των αντανακλαστικών αποτελεί προειδοποιητικό σήμα και οδηγεί τον νευρολόγο στη διενέργεια περαιτέρω μετρήσεων με τη χρήση συσκευών. Οι ταχύτητες των ερεθισμάτων εντός των νευρικών οδών μπορούν να ελεγχθούν με ηλεκτρικά και μαγνητικά ερεθίσματα. Αυτές οι ταχύτητες νευρικής αγωγής είναι τυποποιημένες ανάλογα με την ηλικία και το ύψος.
Επίσης, οι νευρικές ρίζες μπορεί να είναι προσβεβλημένες σε περίπτωση πολυνευροπάθειας και να προκαλούν πόνο που μοιάζει με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. Οι νευρολόγοι εξετάζουν τις νευρικές ρίζες με ηλεκτρικά ερεθίσματα και καταγραφή των λεγόμενων κυμάτων F.
Πρέπει να εντοπιστούν οι αποκλεισμοί των νευρικών οδών κατά μήκος της διαδρομής από το νωτιαίο μυελό έως τα χέρια και τα πόδια, από το ένα τμήμα στο άλλο.
Η αδυναμία μεμονωμένων μυϊκών ινών δεν γίνεται αντιληπτή από τους ασθενείς στο αρχικό στάδιο της πολυνευροπάθειας. Γι’ αυτό, ο γιατρός ελέγχει τη μυϊκή δύναμη με τη χρήση βελόνων. Οι διαταραχές πρέπει οπωσδήποτε να εντοπιστούν πριν εμφανιστούν, ακόμη και για τον μη ειδικό, ένα βηματικό βάδισμα ή η πτώση του χεριού.
Ένας γιατρός εξετάζει τα μυϊκά αντανακλαστικά κατά τη διάγνωση της πολυνευροπάθειας © Bernhard Schmerl | AdobeStock
Η θεραπεία της πολυνευροπάθειας βασίζεται
- την εξάλειψη των αιτιών,
- μια ισορροπημένη διατροφή, μεταξύ άλλων μέσω ειδικών συμπληρωμάτων διατροφής,
- σε φάρμακα που ανακουφίζουν από τον πόνο,
- αντιφλεγμονώδεις ουσίες και
- σε μεμονωμένες περιπτώσεις στην αιμοκάθαρση.
Η θεραπεία υψηλών συχνοτήτων προσφέρεται μέχρι στιγμής μόνο σε λίγα εξειδικευμένα ιατρικά κέντρα. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η θεραπεία αυτή έχει ποσοστό επιτυχίας 80% στη θεραπεία της πολυνευροπάθειας, ιδίως σε διαβητικούς.
Ο ασθενής αντιλαμβάνεται τη θεραπεία υψηλών συχνοτήτων σαν ένα βαθύ μασάζ των μυών. Μπορεί να εφαρμόζεται καθημερινά, χωρίς να προκαλεί παρενέργειες. Ο ασθενής μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει τη συσκευή στο σπίτι, αφού λάβει τις απαραίτητες οδηγίες.
Μια επιπλέον θεραπευτική επιλογή, εκτός από τα από του στόματος φάρμακα, είναι οι αλοιφές που εφαρμόζονται τοπικά στο δέρμα και περιέχουν δραστική ουσία που μοιάζει με πιπέρι.
Σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση, ο ειδικός γιατρός πρέπει να αποφασίσει από κοινού με τον ασθενή ποια θεραπεία, μεμονωμένη ή συνδυαστική, είναι η κατάλληλη. Η παροχή βοηθητικών μέσων, π.χ. ορθωτικών, και θεραπειών, π.χ. φυσιοθεραπεία και εργοθεραπεία, θα πρέπει να εξαρτάται από το στάδιο της πολυνευροπάθειας.
Οι νευρολόγοι είναι οι ειδικοί για τη θεραπεία της πολυνευροπάθειας. Εφόσον διαπιστωθεί η ύπαρξή της, οι ειδικοί για την πολυνευροπάθεια θεραπεύουν πάντα πρώτα την υποκείμενη νόσο. Δεδομένου ότι οι αυτοάνοσες παθήσεις μπορούν επίσης να βλάψουν τα νεύρα, ενδέχεται να χρειαστεί να εμπλακούν και αλλεργιολόγοι καθώς και αγγειοχειρουργοί.
