Κατά κανόνα, οι αρθροσικές-φλεγμονώδεις αλλοιώσεις στην άνω κνήμη αποτελούν την αφετηρία για μια προοδευτική καταστροφή της άρθρωσης (αρθρίτιδα της κνήμης). Τελικά, η κινητικότητα περιορίζεται συχνά σε τέτοιο βαθμό, ώστε να καθίσταται απαραίτητη η αντικατάσταση της άρθρωσης – οι γιατροί αναφέρονται σε αυτό ως «ενδοπροθετική της ποδοκνημικής άρθρωσης». Η επέμβαση αυτή πραγματοποιείται σε εξειδικευμένα κέντρα.
Πιστοποίηση ως Κέντρο Ενδοπροθετικής (EPZ)
Οι γιατροί που διαθέτουν το σήμα είναι ιατρικές μονάδες που έχουν πιστοποιηθεί μέσω του endocert ως Κέντρα Ενδοπροθετικής (EPZ) ή ως Κέντρα Ενδοπροθετικής Μέγιστης Φροντίδας (EPZmax) και, ως εκ τούτου, έχουν αποδείξει μέσω ελέγχου ότι πληρούν τις καθορισμένες απαιτήσεις. Κάθε τρία χρόνια απαιτείται επαναπιστοποίηση.
Τα κριτήρια, τις απαιτήσεις και τις διαφορές μεταξύ EPZ και EPZmax μπορείτε να τα βρείτε εδώ.
Τι ακριβώς είναι η αρθρίτιδα της ποδοκνημικής άρθρωσης;
Η αρθρίτιδα της ποδοκνημικής άρθρωσης δεν εμφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Συνήθως οφείλεται σε δεκαετίες λανθασμένης καταπόνησης της άρθρωσης. Ως αποτέλεσμα, αυξάνεται η τριβή της άρθρωσης και οι αρθρικές επιφάνειες καταστρέφονται λόγω φλεγμονής.
Όταν οι οστικές επιφάνειες που σχηματίζουν την άρθρωση τρίβονται απευθείας μεταξύ τους, αυτό συνοδεύεται από έντονο πόνο. Στην άρθρωση της ποδοκνημικής, αυτό έχει ως αποτέλεσμα σημαντική περιορισμό της κίνησης ήδη από νωρίς.
Τα ακόλουθα ευρήματα στην άρθρωση της ποδοκνημικής συμβάλλουν στην αρθρόζη:
- Τραύμα οστών-χόνδρων, δηλαδή χτυπήματα ή κρούσεις στην άρθρωση, π.χ. λόγω αγωνιστικών αθλημάτων,
- αστάθεια των συνδέσμων, με αποτέλεσμα η άρθρωση να έχει υπερβολική ελευθερία κίνησης,
- παραμορφώσεις των ποδιών, όπως τα «X» ή τα «O» πόδια,
- ασυμμετρία στη θέση της κνήμης σε σχέση με τη διακλάδωση της ποδοκνημικής άρθρωσης,
- μεταβολές στο τόξο του ποδιού, όπως πλατυποδία και πεσμένο πόδι,
- ρευματισμοί,
- αιμορραγίες στις αρθρώσεις που σχετίζονται με την αιμοφιλία
- μεταβολικές διαταραχές, όπως π.χ. ο σακχαρώδης διαβήτης ή η ουρική αρθρίτιδα,
- Κατάγματα και σχετικές κακώσεις των συνδέσμων.
Η αρθρίτιδα είναι μια μη αναστρέψιμη καταστροφή των αρθρώσεων. Ανάλογα με την έκτασή της, η βλάβη μπορεί να επιβραδυνθεί ή, στο τέλος μιας συνήθως μακράς πορείας πόνου, να καταστεί απαραίτητη η τοποθέτηση ενδοπροθέσεως αστραγάλου.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ενδοπροθετικής επέμβασης στον αστράγαλο;
Η πρόθεση αποτελείται συνήθως από τιτάνιο με κινητό πυρήνα από πολυαιθυλένιο. Με αυτόν τον τρόπο διατηρείται συνήθως η κινητικότητα της ποδοκνημικής άρθρωσης. Αντίθετα, η ακαμψία της άρθρωσης στην περιοχή της ποδοκνημικής άρθρωσης (= αρθροδέση ποδοκνημικής) δεν αποτελεί επιλογή, καθώς επηρεάζει όχι μόνο την κίνηση του ποδιού κατά το βάδισμα, αλλά και τη στάση του σώματος. Αυτό με τη σειρά του προκαλεί, στη χειρότερη περίπτωση, περαιτέρω αρθριτικές παθήσεις και λανθασμένες καταπονήσεις.
Συχνά, ο αφόρητος πόνος στην άρθρωση της ποδοκνημικής αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για την τοποθέτηση ενός ενθετικού ποδοκνημικής άρθρωσης. Και πράγματι, ο πόνος θα βελτιωθεί γρήγορα μετά την επέμβαση και μια κατάλληλη αποκατάσταση. Επιπλέον, η αντικατάσταση της άρθρωσης βοηθά στη διατήρηση ενός φυσιολογικού τρόπου βάδισης, γεγονός που μειώνει περαιτέρω την πίεση στην ίδια την άρθρωση.
Οι ασθενείς με πρόθεση αστραγάλου έχουν γενικά πολύ καλύτερη κινητικότητα σε σχέση με πριν από την επέμβαση και συμμετέχουν και πάλι πιο ενεργά στη ζωή.
Παρότι η τεχνητή άρθρωση δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να φτάσει την κινητικότητα μιας φυσικής άρθρωσης του αστραγάλου, ο βαθμός διευκόλυνσης της κίνησης αρκεί απόλυτα για το φυσιολογικό περπάτημα στην καθημερινότητα. Από έρευνες προκύπτει επίσης ότι, χάρη στις νέες τεχνικές και τα νέα υλικά αντικατάστασης, έως και το 90% των ασθενών με πρόθεση αστραγάλου είναι ικανοποιημένοι.
Πώς προχωρούν χειρουργικά οι ειδικοί στις ενδοπροθέσεις αστραγάλου;
Η ενδοπρόθεση αστραγάλου τοποθετείται χειρουργικά υπό γενική ή τοπική αναισθησία. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ο ασθενής βρίσκεται σε ύπτια θέση. Συνήθως, η ροή του αίματος στο προσβεβλημένο πόδι περιορίζεται με τη βοήθεια ενός περιχειρίσματος στο μηρό, ώστε να είναι δυνατή η διεξαγωγή της επέμβασης με «μειωμένη αιμάτωση».
Πότε η πρόθεση αστραγάλου δεν αποτελεί επιλογή;
Ωστόσο, στις ακόλουθες περιπτώσεις δεν επιτρέπεται η τοποθέτηση νέου τεχνητού αστραγάλου, π.χ.:
- σε περίπτωση ανοσοκαταστολής,
- σε περίπτωση ενεργών λοιμώξεων
- σε περίπτωση νέκρωσης των αρθρώσεων,
- σε προβλήματα σωματικής αντίληψης,
- σε περίπτωση υψηλής καταπόνησης της άρθρωσης, π.χ. λόγω υπερβολικού βάρους ή υπερβολικής αθλητικής δραστηριότητας.
Πόσο διαρκούν οι ενδοπροθέσεις;
Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό για τους ασθενείς να γνωρίζουν πόσο καιρό θα διαρκέσουν αυτές οι ενδοπροθέσεις αρθρώσεων. Σύμφωνα με το σουηδικό μητρώο ενδοπροθέσεων, ο παράγοντας που φαίνεται να παίζει τον σημαντικότερο ρόλο είναι ο χρόνος εμφύτευσης. Οι ενδοπροθέσεις που εμφυτεύτηκαν μεταξύ 1993 και 2005 άντεξαν για τουλάχιστον πέντε χρόνια στο 78% των ασθενών, ενώ στο 62% άντεξαν ακόμη και έως και δέκα χρόνια. Εντός των πρώτων πέντε ετών, το 19% των τεχνητών αρθρώσεων χρειάστηκε να υποβληθεί σε νέα χειρουργική επέμβαση και να αντικατασταθεί.
Σήμερα, ο σχεδιασμός των προθέσεων στην αρθροπλαστική της ποδοκνημικής άρθρωσης είναι ήδη σημαντικά πιο προηγμένος σε σχέση με πριν από 20 χρόνια, οπότε αναμένεται σημαντικά μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Επιπλέον, ο βαθμός εμπειρίας του χειρουργού έχει σημαντική σημασία για την επιτυχία της επέμβασης. Για έναν έμπειρο ειδικό στην ορθοπεδική και τη χειρουργική τραυμάτων, οι 30 επεμβάσεις θεωρούνται ένα ελάχιστο όριο που δεν πρέπει να υπολείπεται.