Spondilodizit – Omurga iltihabı, bakteriyel enfeksiyon, tanı ve tedavi

İnsan omurgası, omurlararası diskler aracılığıyla birbirine bağlanan yaklaşık 33 omurdan oluşur. Her insanın sakat omurları birbirine farklı derecelerde kaynaşmış olduğundan, omurların toplam sayısı kişiden kişiye değişiklik gösterir.

Omurlararası diskler, birbirine sabit olan omurlar arasında tampon görevi görür. Omurganın hareketliliğini korurlar ve yürüme sırasında darbeleri sönümlerler.

Birçok kişi, bel fıtığı veya lumbago gibi omurga hastalıklarını bilir. Spondilodizit ise daha az bilinir. Bu terim Latince kökenlidir ve şu hecelerden oluşur:

• "Spondyl" (omur),
• "disc/dis" (omurga diski) ve
• "itis" (iltihaplı hastalık anlamına gelen son ek) hecelerinden oluşur.

Dolayısıyla spondilodizit, omurların ve omurlararası disklerin iltihaplanmasıdır; yani hem omurlar hem de omurlararası diskler etkilenir. Yalnızca omur iltihabı varsa buna spondilit denir. Yalnızca omurlararası disk iltihabı varsa buna dizit denir.

Spondilodizit, şiddetli sırt ağrıları ile kendini gösterir. Hastalık, hareketle şiddetlenen efor ağrıları ile birlikte görülür. Etkilenen sırt bölgesinde ağrı, vurma veya baskı hissi şeklinde kendini gösterir.

Çoğu zaman ağrının nedeni, hastaların uzun bir acı çekme sürecinden sonra tespit edilir.

Sırt ağrılarının yanı sıra, bazı hastalarda genel iltihap belirtileri de görülür. Ateş ve gece terlemesi yaşarlar ve kendilerini rahatsız hissederler. Çoğu zaman buna fiziksel zayıflama eşlik eder ve bu da

• halsizlik,
• iştahsızlık ve
• kilo kaybı

ile sonuçlanır. 

İleri evrelerde uyuşma veya felç gibi nörolojik bozukluklar da ortaya çıkabilir.

Spondilodizit genellikle bakteriyel bir enfeksiyon sonucu ortaya çıkar. Çoğu durumda, Staphylococcus aureus bakterisi sorumlu patojendir. Ancak mantarlar ve virüsler de spondilodizitin nedeni olabilir.

Temel olarak, spesifik spondilodizit ile nonspesifik spondilodizit arasında ayrım yapılır.

Spesifik spondilodizit (iskelet tüberkülozu olarak da bilinir), tüberküloz bakterileri tarafından ortaya çıkar. Bu hastalık, nonspesifik spondilodizite göre daha az akut seyreder ve daha yavaş ilerleyen bir seyir gösterir. Enfeksiyon kan yoluyla bulaşır. Ancak günümüzde bu hastalık ülkemizde nadir hale gelmiştir.

Bahsedilen bakterinin yanı sıra, diğer tüm piyondan sorumlu patojenler de nonspesifik spondilodiziti tetikleyebilir. Hastalık, akut ağrılarla seyreder. İltihabın nedeni açık kemik kırıkları olabilir. Yara yoluyla bakteriler vücuda ve dolayısıyla kemiğe ulaşabilir.

Ancak patojenler, vücudun herhangi bir yerindeki iltihap odaklarından kan yoluyla omurgaya da ulaşabilir.

Spondilodizit gelişimi için risk faktörleri şunlardır:

• diyabet,
• aşırı alkol tüketimi,
• düzenli kortizol kullanımı ve
• birçok başka hastalık.

Erken teşhis, spondilodizitin seyrini önemli ölçüde iyileştirebilir ve süresini kısaltabilir. Hastalık tedavi edilmezse, ciddi semptomlara ve hatta hayati tehlike arz eden bir seyir izlemesine neden olabilir.

Ancak çoğu zaman antibiyotik tedavisi yeterlidir. Vücut bu sayede iltihabı kontrol altına alabilir. Yine de sıklıkla kalıcı hasarlar ortaya çıkar: Birçok kişide omurlararası diskler hasar görür ve zamanla omurlar sertleşir.

Spondilodizit tedavisi ilk etapta ağrının hafifletilmesine odaklanır.

Asıl tedaviden önce, mikroorganizmanın veya patojen spektrumunun belirlenmesi gerekir. Bunun için bir biyopsi (doku örneği) veya ameliyat gereklidir. Ameliyat yapılmasa bile biyopsi, BT destekli olarak gerçekleştirilir. Spondilodizitin tedavisi için ameliyatın gerekli olup olmadığı,

• hasarın boyutuna,
• ağrı düzeyine ve
• nörolojik bozukluklara

.

Ameliyat yapılırsa, cerrah iltihaplı bölgeyi temizler ve stabilize eder. Bu, hastanın hızlı bir şekilde hareket kabiliyetini kazanmasını ve ağrının azalmasını sağlar.

Ameliyat yapılmazsa, ağrılar kontrol altına alınana kadar hastaya öncelikle yatak istirahati önerilir. Antibiyotiklerle ilaç tedavisi genellikle 6 ila en fazla 12 hafta sürer. Bu sayede iltihap odağı ortadan kaldırılır ve vücudun diğer bölgelerine yayılması önlenir.

Bakteriyel değil de mantar veya diğer patojenlerin neden olduğu bir iltihap söz konusuysa, antimikotik veya antiparaziter tedavi uygulanmalıdır.

İlaç tedavisine ek olarak, etkilenen omurga bölgesi sabitlenir. Bu amaçla yatak istirahati ve alçı yatak kabı etkili yöntemler olarak kabul edilmektedir.

Yaklaşık 10 hafta sonra, omurganın stabilizasyonunu sağlamak amacıyla hareket tedavisine dikkatli bir şekilde başlanır.

Spondilodizit nedir?

Spondilodizit, hem omurlararası disk hem de komşu omur gövdelerinin etkilendiği bir omurga iltihabıdır. Çoğunlukla bakteriyel bir enfeksiyondur; daha nadiren tüberkülozda olduğu gibi spesifik bir spondilodizit söz konusudur.

Spondilodizitte hangi belirtiler görülür?

Tipik belirtiler arasında, genellikle bel omurgası bölgesinde görülen sürekli sırt ağrıları ve genel hastalık belirtileri yer alır. Ağır vakalarda, omuriliğe baskı nedeniyle nörolojik bozukluklar ortaya çıkabilir.

Spondilodizit nasıl teşhis edilir?

Tanı süreci, ayrıntılı bir öykü alma, fizik muayene ve görüntüleme yöntemlerini içerir. MRG en önemli yöntemdir; buna ek olarak BT, kan kültürleri ve ponksiyon yoluyla patojen tespiti de yapılır.

Spondilodizit nasıl tedavi edilir?

Spondilodizitin tedavisi genellikle hedefli antibiyotik tedavisi ve istirahat ile konservatif olarak yapılır. Apse, omurga instabilitesi veya nörolojik bozukluklar söz konusu olduğunda cerrahi tedavi gereklidir.

Hangi komplikasyonlar ortaya çıkabilir?

Tedavi edilmezse enfeksiyonun yayılması, sepsis veya omurga instabilitesi ortaya çıkabilir. Ayrıca apseler, nörolojik hasarlar ve omurga hareketliliğinde kısıtlanma da olası komplikasyonlardır.