Gırtlak iltihabı (Laringit): Akut gırtlak iltihabının nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Gırtlak iltihabına larenjit denir. Tıp uzmanları, öncelikle akut ve kronik larenjit arasında ayrım yaparlar.

Akut Laringit

Bu gırtlak hastalığı, çoğunlukla viral bir enfeksiyonun neden olduğu ses tellerinde iltihaplanmadır.

Klinik belirtiler soğuk algınlığına benzer; öksürük dürtüsüyle birlikte ses kısıklığı, boğaz ağrısı ve boğazda kuruluk hissi görülür.

Enfeksiyonun tedavisi için hastaların inhalasyon yapması gerekir; ağır vakalarda spreyler de kullanılır. Bu sayede belirtiler hafifletilir. Ayrıca, hastalar ses tellerini dinlendirmeli ve sigara içmekten kaçınmalıdır.

Hastalar içgüdüsel olarak fısıldamaya başlarlar, ancak özellikle gırtlak iltihabında bu durum sese ek bir yük getirir.

Bakteriyel bir enfeksiyon söz konusu olduğunda, gırtlak iltihabının tedavisine ek olarak antibiyotik de kullanılmalıdır. Bu durumda Sefuroksim, alerji varsa Klindamisin tercih edilebilir.

Larenjit genellikle 7-10 gün içinde iyileşir ve nedenine bağlı olarak bulaşıcı da olabilir. 

Kronik gırtlak iltihabı (larenjit)

Kronik gırtlak iltihabı, çok kuru hava (klima) veya zararlı maddeler (toz, sigara dumanı ve diğer kirleticiler) nedeniyle oluşan viral enfeksiyon sonucu ortaya çıkar. Özellikle ses telleri bu duruma karşı hassas tepki gösterir ve iltihaplanmaya yatkın hale gelir.

Laringit belirtileri üç haftadan uzun sürerse de kronik laringit söz konusudur. Bu durumun mutlaka bir doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Ağızdan nefes almakta zorluk çeken kişilerde (burun solunum bozukluğu) hava nemi de yetersiz kalır. Bu durum kronik larenjite yol açabilir.

Belirtiler akut larenjitinkine benzerdir:

• Boğazda bir yumru hissi
• Ses kısıklığı ve ses kaybı
• Öksürük ve
• sık sık boğazı temizleme ve boğazı temizleme dürtüsü

Tedavi olarak aşağıdakiler önerilir:

• zararlı maddelerden kaçınmak
• gerekirse burun solunumunun kalıcı olarak yeniden sağlanması ve
• kısa vadede inhalasyon tedavisi ile ses kordlarını dinlendirmek

Laringitin diğer türleri

Psödokrup (akut subglottik larenjit): Psödokrup da öncelikle viral bir hastalıktır. Buna bakteriyel bir enfeksiyon da eklenirse, tıp uzmanları süperenfeksiyon terimini kullanır.

Çocukluk çağında görülen bu hastalıkta, ses telinin altındaki mukoza şişer. Çocuk, grip benzeri bir enfeksiyon, havlayan öksürük ve daralmış solunum yollarından muzdariptir; bu durum, açıkça duyulabilir solunum sesleriyle kendini gösterir.

Şişliği azaltan inhalasyonlar ve gerekirse Sefuroksim ile antibiyotik tedavisi, alerji durumunda ise Klindamisin önemlidir. Nadir durumlarda entübasyon gerekebilir (acil durum). Sesi aşırı zorlamaktan kaçınılması ve mukoza zarlarının nemli tutulması önerilir. 

Tüberküloz larenjit: M. tuberculosis enfeksiyonu, gırtlak bölgesinde monokordite yol açabilir. Bu durum, granülomatöz değişiklikler (granül benzeri doku oluşumları) ile karakterizedir.

Şikayet tablosu, burada sıralanan diğer kronik gırtlak hastalıklarıyla aynıdır. Tanı, biyopsi (doku örneği) ile konur. Tedavide tüberkülositik yöntem (üçlü tedavi) kullanılır.

Posterior larenjit: Bu tip, reflü hastalığı nedeniyle gelişir. Bu durumda mide asidi tekrar tekrar yemek borusuna kaçar. Mide asidi, özellikle arikıkemik ve interarikül bölgede olmak üzere gırtlak mukozasına zarar verir.

Kızarıklık ve şişlik durumunda, semptomlar arasında ses kısıklığı, öksürük dürtüsü ve gırtlak mukozasında iltihaplanma yer alır.

Tedavi, aşağıdakiler yoluyla reflüün azaltılması/önlenmesinden oluşur:

• beslenme düzeninin değiştirilmesi ve
• anti-reflü tedavisi (proton pompa inhibitörleri)

Larenks papillomatozu genellikle çocukluk çağında ortaya çıkar. İnsan papilloma virüsleri (HPV 6/11/16/18) tarafından neden olur. Sonuç olarak ses tellerinde papillomatoz gelişir. Papillomatozlar, virüslerin neden olduğu siğillerdir.

Çocuklarda bunlar genellikle vücudun çeşitli yerlerinde görülürken, yetişkinlerde genellikle tek bir yerde görülür.

Tedavi olarak doktorlar papillomları lazerle çıkarır. Lazerle çıkarma işlemi için iki günlük yatış gereklidir. Ayrıca doktorlar, bağışıklık sistemini harekete geçirerek patojenlerle kendi başına mücadele etmesini sağlayan aktif maddeler enjekte edebilir.

Bu hastalığın en büyük sorunu, nüksetme eğilimi ve aşağı doğru yayılma eğilimidir.

Bu gırtlak hastalığı, çoğunlukla doğuştan gelen, gırtlağın patolojik yumuşamasından kaynaklanır. Yapıların çok yumuşak olması durumunda, nefes alırken bir emme etkisi oluşur ve bu da yeterli miktarda havanın geçmesini engeller.

Laringomalazi hastaları, nefes verirken tipik solunum sesleri çıkarırlar. Bu şikayetler doğuştan olabilir.

İlk yıllarda şikayetler genellikle kendiliğinden düzelir. Bu nedenle cerrahi müdahale nadiren gereklidir. Lazer tedavisi yanı sıra, gerekirse geçici trakeotomi (nefes borusu kesilmesi) de düşünülebilir.

Laringozel, gırtlak bölgesinde fıtık benzeri çıkıntılardır. Konumuna bağlı olarak, tıp uzmanları iç ve dış laringozel ayrımı yaparlar.

Sık görülen belirtiler şunlardır:

• boğazda yumru hissi
• Yutma güçlüğü (disfaji) veya
• Nefes almada zorluk (dispne)

Tedavi cerrahi olarak, çoğunlukla endoskopik lazerle yapılır. Daha nadiren dışarıdan açık cerrahi müdahale gerekebilir.

Gırtlak kanseri, boyun bölgesinde en sık görülen kanser türüdür. Erkekler, kadınlara göre yaklaşık on kat daha sık etkilenir. Gırtlakta görülen kötü huylu tümörlerin en sık nedenleri arasında sigara ve alkol kötüye kullanımı sayılır.

Gırtlak kanseri, skuamöz karsinom, yani bir tür cilt kanseridir. 

Konumuna göre tıp uzmanları dört tür ayırt eder:

1. Ses telleri – Glottis karsinomu: Tümör, ses telleri ve gırtlak arka duvarı bölgesinde bulunur
2. Ses tellerinin altında – Subglottik larenks karsinomu: Tümör, ses tellerinin altında yer alır
3. Epiglot – Supraglottik larenks karsinomu: Tümör, epiglot bölgesinde bulunur
4. Tüm gırtlak – Transglottik larenks karsinomu: Tümör, gırtlağın tamamına yayılmıştır

Tedavi genellikle tümörün cerrahi olarak çıkarılmasıyla (tümör rezeksiyonu) gerçekleştirilir. Bunun için hem lazer-endoskopik hem de açık cerrahi yöntemler mevcuttur.

Daha büyük tümörlerde ameliyat sonrası radyoterapi uygulanmalıdır. Tümör ameliyat edilemez durumdaysa veya ciddi eşlik eden hastalıklar varsa, kombine radyokemoterapi de bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Gerekirse buna ek olarak antikor tedavisi de uygulanabilir.

Yutulan balık kılçıkları ve diğer yabancı cisimler, gırtlak bölgesinde takıldıklarında nadiren sorun yaratır. Ancak komplikasyonlar ortaya çıkarsa, yutulan cismin çıkarılması gerekir.

Çoğu durumda, örneğin bir araba kazası veya motosiklet kaskı nedeniyle gırtlakta künt travma meydana gelir. Bıçak gibi keskin bir cisimden kaynaklanan travma nadirdir.

Gırtlak kırıklarından trakea yırtılmasına kadar uzanan durumlarda, tıkanma veya kanama nedeniyle aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:

• Nefes darlığı
• Yutma güçlüğü ve
• Ses değişiklikleri

Öncelikle, cerrahi rekonstrüksiyon yoluyla solunum yollarının güvence altına alınması önemlidir. Genel anestezi altında yapılan entübasyon işlemi sırasında, bir veya her iki aritrumda çıkık (yaralanma) meydana gelebilir.

Uzun süreli entübasyon durumunda entübasyon granülomları oluşabilir. Uzun süre entübe kalan hastalarda sıklıkla subglottik trakeal stenoz veya manşet bölgesinde trakeomalazi gelişir.

Bu şikayetleri önlemek için zamanında geçici trakeotomi (trakea kesisi) yapılmalıdır.

Reinke ödemi, ses tellerinin Reinke boşluğunda sıvı birikmesidir. Sesin aşırı kullanılması ve/veya sigara içme, hatta pasif içicilik nedeniyle ortaya çıkar. Sonuç olarak ses kısıklığı ve bazen de öksürük hissi görülür.

Tedavi yaklaşımı olarak, hasta öncelikle ses hijyenini iyileştirmeli ve zararlı etkenlerden kaçınmalıdır. Ses hijyeni, sesi korumak ve dinlendirmek için yaşam tarzını uyarlama anlamına gelir.

Bu önlemlerle düzelme görülmezse, fono-cerrahi yoluyla doku çıkarılması uygulanabilir. Doku çıkarılması, mikrolaringoskopi kapsamında genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Olası komplikasyonlar arasında kalıcı ses kısıklığı ve ameliyat sonrası yeniden ödem oluşumu sayılabilir.