Safra kesesi kanseri, safra kesesinde görülen nadir ancak ciddiye alınması gereken bir kanser türüdür. Erken dönem belirtileri genellikle görülmediği için hastalık uzun süre fark edilmeden kalır. Safra kesesi kanseri ve safra kanalı kanseri çoğunlukla yavaş yavaş gelişir ve genellikle ilerlemiş aşamada teşhis edilir. Teşhis, görüntüleme yöntemleri, ultrason ve diğer tanısal tetkikler yardımıyla konur.
Risk faktörleri arasında kronik iltihaplanma, safra taşları ve safra yollarının belirli hastalıkları sayılabilir. Tedavi, tümör dokusunun yayılma derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Safra kesesi kanseri ne kadar erken teşhis edilirse, iyileşme şansı o kadar artar. Kişiye özel tedavi, ameliyat, kemoterapi veya diğer modern tedavi yöntemlerini içerebilir.
Safra kesesi kanserinin oluşumu
Safra kesesinin görevi, safrayı depolamaktır. Bu sıvı, komşu organ olan karaciğerde üretilir. Çeşitli faktörler nedeniyle tümör gelişimi meydana gelebilir. Safra kesesi karsinomunda, anormal hücreler kontrolsüz bir şekilde bölünür ve sağlıklı dokuyu yerinden eder. Bu durumda kötü huylu tümörden söz edilir. Bu tümör, safra kesesinden karaciğere doğru büyüyebilir. Ayrıca kan dolaşımı veya lenf yolları yoluyla tüm vücuda yayılabilir.
Safra kesesi kanserinin görülme sıklığı
Safra kesesi kanseri nispeten nadir görülür. Her yıl yaklaşık 100.000 kişiden üçü safra kesesi kanserine yakalanmaktadır; hastaların çoğu 70 yaşın üzerindedir. Kadınlar, erkeklere göre safra kesesi kanserinden daha sık etkilenmektedir. Almanya’da her yıl yaklaşık 2.300 erkek ve 3.000’e yakın kadın bu kanser türüne yakalanmaktadır.
Kadınlar, safra kesesi kanserinin gelişimi için risk faktörü oluşturan safra taşlarından daha sık muzdariptir. Bunun, kadınların erkeklere göre safra kesesi kanserine daha sık yakalanmasının bir nedeni olduğu düşünülmektedir.
Ancak safra taşları tek başına safra kesesi kanserinin nedeni değildir. Bununla birlikte safra taşları, safra kesesinde kalıcı bir iltihaplanmaya yol açabilir. Bu tür kalıcı bir tahriş, yıllar içinde safra kesesi kanserine yol açabilir. Bu nedenle, safra kesesi kanserinden muzdarip kişilerin yaklaşık yüzde 80’inde safra taşları da saptanmaktadır.
Safra kesesi kanseri ve safra kanalı kanserinin nedenleri
Safra kesesi kronik olarak iltihaplıysa, “porselen safra kesesi” oluşabilir ve bu da safra kesesi kanserini tetikleyebilir. Safra kanalı kanserinde ise aşağıdaki faktörler tümörün oluşumunda rol oynayabilir:
- Parazitler
- Sigara dumanı
- Kronik iltihaplı bağırsak hastalığı olan ülseratif kolit
Safra kesesi kanserinin belirtileri
Safra kesesi kanserinden muzdarip kişiler, erken belirtileri nadiren fark ederler. Hastalar, tümör zaten oldukça büyüdükten sonra şikayetlerini dile getirirler. Bu durumda sıklıkla üst karın bölgesinde ağrı veya kilo kaybı görülür. Ayrıca belirgin bir yorgunluk hissi veya kaşıntı da ortaya çıkabilir.
Ancak oldukça ilerlemiş bir tümör, safranın ince bağırsağa akışını engeller. Bu nedenle safra kesesi kanseri, genellikle ilerlemiş bir aşamada sarılıkta görülen türden şikayetlere yol açar. Bunlar arasında açık renkli dışkı, idrarda koyu renk değişimi ile gözbebeklerinde ve ciltte sararma sayılabilir.
Safra kesesi kanserinin teşhisi
Hastada safra kesesi kanseri şüphesi varsa, doktor öncelikle hastanın tıbbi geçmişini sorgular. Bu sorgulama sırasında, hastanın geçmişte safra kesesi taşlarından muzdarip olup olmadığı da değerlendirilir. Ardından fizik muayene yapılır. Bu muayenede doktor, özellikle safra kesesinde büyüme olup olmadığını hissetmek için karnı eller.
Ardından, safra ve karaciğer değerlerindeki değişiklikleri tespit etmek amacıyla hastadan kan alınır. Buna ek olarak, karın bölgesinin ultrason muayenesi gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılır. Bu sayede safra yolları ve safra kesesi görüntülenebilir. Doktor, bu tetkikler sayesinde safra kesesi kanserini safra taşları gibi diğer hastalıklardan ayırt edebilir ve kesin bir tanı koyabilir. Durum belirsizse, genellikle bir BT veya MRG çekilir. Böylece doktor, tümörün boyutunu ve tam konumunu belirleyebilir.
MRG ile tümörün boyutu ve konumu belirlenebilir.
Safra kesesi kanseri tedavisi
Temel olarak, safra kesesi kanserinde tedavi seçimi tümörün yayılma derecesine bağlıdır. Tümörün büyümesi henüz sınırlıysa, safra kesesi ameliyatla çıkarılır. Bu, özellikle safra kesesi kanserinin erken evrelerinde olasıdır. Ancak, tümör sıklıkla karaciğere yayıldığından, karaciğerin komşu kısımlarının da çıkarılması gerekir.
Tümör vücutta halihazırda metastaz yapmışsa veya hayati önem taşıyan damarları sarmışsa, safra kesesi kanseri artık tedavi edilemez. Bu durumda tedavinin amacı öncelikle hastanın yaşam kalitesini iyileştirmektir. Şikayetlerin hafifletilmesi ve yaşam süresinin uzatılması hedeflenir. Bu amaç genellikle kemoterapi ile gerçekleştirilir.
Ameliyat edilemeyen ancak yine de safra akış bozukluğundan muzdarip olan hastalar, girişimsel yöntemlerle tedavi edilebilir. Endoskopik teknikler kullanılarak genellikle bir dren yerleştirilebilir. Bu küçük tüpler, safra sıvısının akışını sağlayarak safra kesesindeki basıncı azaltmaya yardımcı olur.
Genel durumu iyi olan hastalar için radyoterapi veya sistemik kemoterapi gibi ek tedavi seçenekleri mevcuttur.
Safra kesesi kanserinde yaşam beklentisi
Safra kesesi kanserinde prognoz, tümörün agresifliğine ve yayılma derecesine büyük ölçüde bağlıdır. Bu nedenle, safra kesesi kanserinde yaşam beklentisi konusunda genel bir yargıya varmak o kadar kolay değildir. Safra kesesi kanseri genellikle geç teşhis edildiğinden, birçok hastada prognoz oldukça kötüdür.
Safra kesesi kanseri konusunda hangi doktorlar uzmandır?
Safra kesesi kanseri tanısı çoğunlukla gastroenterologlar veya cerrahlar tarafından konur. Safra kanalına endoskopik drenaj yerleştirilmesi gibi müdahaleler gastroenterologlar tarafından gerçekleştirilir. Cerrahi müdahaleler ise viseral cerrahlar tarafından yapılır. Almanya’da safra kanalları veya safra kesesi hastalıkları için birkaç uzmanlaşmış merkez bulunmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Safra kesesi kanserinde hangi belirtiler görülebilir?
Safra kesesi kanserinin belirtileri genellikle belirsizdir. Sık görülen şikayetler arasında mide bulantısı, sağ üst karın bölgesinde ağrı, sarılık, kilo kaybı ve ciltte sararma yer alır. Safra kesesi kanseri nadir görüldüğünden, bu belirtiler genellikle ilk başta safra kesesi veya karaciğerin diğer hastalıklarına atfedilir.
Safra kesesi kanseri teşhisi nasıl konur?
Teşhis, fizik muayene, kan tahlilleri, ultrason, BT, MRG ve diğer görüntüleme yöntemleri ile konur. Safra kesesi kanseri veya safra kanalı kanseri şüphesi durumunda, teşhisi kesinleştirmek için ek olarak ERCP, doku örneği ve biyopsi de kullanılabilir. Tanı ve tedavi genellikle disiplinler arası bir yaklaşımla gerçekleştirilir.
Safra kesesi kanseri riskini artıran risk faktörleri nelerdir?
En önemli nedenler ve risk faktörleri arasında safra kesesinin kronik iltihabı, safra taşları, safra kanallarındaki değişiklikler ve belirli kronik hastalıklar sayılabilir. Safra taşlarının uzun süreli tahrişi de safra kesesi kanserine yakalanma riskini artırabilir.
Safra kesesi kanseri nasıl tedavi edilir?
Tedavi, kanserin evresine ve yayılma derecesine göre belirlenir. Erken evrelerde safra kesesinin alınması ameliyatı gerekebilir. Tümör oldukça ilerlemişse veya yayılmışsa kemoterapi, hedefe yönelik tedavi veya palyatif tedavi uygulanır. Amaç, kanseri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.
Safra kesesi kanserinde iyileşme şansı nedir?
Prognoz, safra kesesi kanserinin ne zaman teşhis edildiğine bağlıdır. Safra kesesi tümörü erken evrelerde tespit edilip cerrahi olarak çıkarılırsa, hastalık tedavi edilebilir. İleri evre, metastaz veya karaciğer, pankreas, ince bağırsak veya duodenum gibi komşu organların tutulumu durumunda prognoz önemli ölçüde kötüleşir. Bununla birlikte, modern tedavi yöntemleri şikayetleri hafifletebilir ve yaşam kalitesini artırabilir.
Yazıyı paylaş