Kılınç düşmesi ve rahim sarkması | Belirtiler ve Tedavi

Dik yürüme nedeniyle doğum kanalı, açıklığı aşağıya bakacak şekilde pelvis içinde yer alır. Kemik pelvis, pelvik taban kasları (başlıca levator grubu) ve bağ dokusundan oluşan destek yapıları (bağlar ve fasya) tarafından kapatılır. Vajina ise bir açıklık olarak kalır. Doğum sırasında, bebeğin geçişini sağlamak için bu açıklık büyük ölçüde gerilir. Doğum sürecinde bile destek yapıları ve kaslarda hasar meydana gelebilir. Kaslarda ve bağ dokusunda yırtılmalar ve sinirlerde aşırı gerilme söz konusu olabilir.

Karın boşluğundaki organların baskısı ve yıllar boyunca süren kronik yük, pelvik tabanı ciddi şekilde zorlar. Uygun bir yatkınlık varsa, pelvik taban hasar görür. Bunun sonucu vajinal sarkma ve/veya rahim sarkmasıdır. İdrar yolu ve mesane vajinanın ön duvarına doğrudan bitişik olduğundan, bunlar da birlikte sarkar. Rektum, vajinanın arka duvarı tarafından yerinde tutulur. Bu duvar zayıfladığında, rektum da aşağıya doğru sarkar. Aşırı kilo ve sigara içmek de vajinal sarkmaya yol açan diğer faktörlerdir. Birçok kadın, ek şikayetler ortaya çıktığında ilk değişiklikleri fark eder.

Vajinal sarkma, komşu organların konumunda meydana gelen değişiklikler nedeniyle çeşitli işlev bozukluklarına neden olabilir:

• Vajinal sarkmada sıklıkla eforla idrar kaçırma ve artan idrar sıkışması gibi mesane fonksiyon bozuklukları görülür.
• Ancak idrar yolunun kıvrılması nedeniyle mesane boşaltma bozuklukları da görülebilir.
• Arka vajina duvarının rektuma doğru sarkması, dışkı boşaltma bozukluklarına, dışkı sızıntısına ve dışkı kaçırmaya neden olabilir.
• Cinsel yaşam da vajinal sarkma nedeniyle sıklıkla olumsuz etkilenir.

Belirgin sarkma durumlarında, vajinanın ön ve arka kısmı veya rahim vajina girişinin önüne doğru sarkar. Vajinal sarkmanın uzun süre devam etmesi durumunda ülserasyonlar (açık yara alanları) oluşur ve bunlar hafif kanamaya da neden olabilir.

Aşağıdaki önlemleri alarak vajinal sarkmayı önleyebilirsiniz:

• Pelvik taban kaslarını düzenli olarak çalıştırmak
• Gereksiz yüklerden kaçınmak
• Yükleri doğru şekilde taşımak

Ne yazık ki doğuştan gelen bağ dokusu zayıflığı düzeltilemez. Menopozdan sonra vajinaya düşük dozda estriol verilmesi dokuya olumlu etki edebilir.

Genellikle ilk başvurulacak kişi jinekologdur. Jinekolog, rutin ön muayene sırasında bile vajinal sarkmayı tespit edebilir. Mesane fonksiyon bozuklukları olan hastalar genellikle üroloğa da başvururlar.

Konservatif tedavi, yani başlangıçta ameliyat yapılmaması, genellikle muayenehanede başlatılır. Vajinal sarkma veya fonksiyon bozuklukları çok belirginse, ameliyat gerekebilir. Bu durumda bir ürojinekoloji kliniğine veya pelvik taban merkezine başvurunuz.

Zararsız bir ultrason muayenesi ile idrar yolu, mesane, vajina, rahim ve bağırsağın konumundaki değişiklikler daha kesin olarak değerlendirilebilir. Bazen ürodinamik inceleme de gerekebilir. Bu incelemeyle mesanenin depolama fonksiyonu ve idrar kaçırma durumu değerlendirilebilir. Karmaşık vakalarda bağırsak veya mesanenin röntgeni ya da pelvisin manyetik rezonans görüntülemesi de kullanılır.

Pelvik taban egzersizleri veya peserler

Fizyoterapist gözetiminde, sırt ve karın kaslarını da içeren pelvik taban egzersizleri ile bazen vajinal sarkmayı stabilize etmek mümkündür. Bu, özellikle henüz bir sarkma oluşmamışsa geçerlidir. Mümkünse, buna ek olarak vajinaya östrojen uygulaması yapılır.

Pessarlar (silikondan yapılmış halkalar, küpler veya kaseler) ile vajinal sarkma geri itilebilir ve vajinanın konumu stabilize edilebilir. Bunlar, ameliyatın henüz gerekli olmadığı veya istenmediği durumlarda kullanılır. Amaç, kadının bunları düzenli olarak değiştirmesidir. Tıbbi nedenlerle ameliyatın riskli görünmesi durumunda bile peser kullanımı mümkündür.

Pelvik tabanın plastik rekonstrüksiyonu

Ciddi sarkma durumlarında, mesane ve bağırsak fonksiyon bozuklukları nedeniyle yaşam kalitesi ciddi şekilde etkilenir. Ameliyatla vajinanın mesane ve bağırsakla birlikte orijinal konumu yeniden sağlanabilir.

Pelvik tabanın plastik rekonstrüksiyonu için çeşitli cerrahi yöntemler bulunmaktadır. Ameliyat genellikle vajinadan yapılır (vajinal plastik cerrahi). Bağ dokusunun sıkılaştırılması ve mevcut bağ yapılarının kullanılmasıyla vajinal sarkma giderilir. Bazı durumlarda, küçük bir karın kesisi veya laparoskopi (karın içi inceleme) yoluyla yapılan bir yöntem tercih edilir.

Plastik ağ

Eskiden vajinal sarkma ameliyatı her zaman rahmin alınmasını da içerirdi. Günümüzde ise birçok durumda rahim yerinde bırakılabilmektedir. Bağ dokusunun zayıf olması veya ameliyat sonrası vajinal sarkmanın tekrarlaması durumunda, dokuyu plastik ağ ile güçlendirmek mümkündür. Bu, daha iyi bir stabilite sağlar.

Kesin ameliyat yöntemi, vajinal sarkma ve fonksiyon bozukluğuna ilişkin bireysel bulgulara göre seçilir. Böylece doktor, mümkün olduğunca stabil bir sonuç elde etmeyi ve mesane ile bağırsak fonksiyonlarının iyi bir şekilde geri kazanılmasını amaçlar. Pelvik taban fonksiyon bozukluklarının tanı ve tedavisi ile bu bozuklukların düzeltici cerrahisi konusunda uzmanlaşmış klinikler bulunmaktadır.

Vajinal sarkmanın tedavisi için yapılan bir ameliyat, yalnızca organların konumunu yeniden düzenleyebilir. Ancak pelvik kasların, mesane ve bağırsak fonksiyonlarının düzeltilmesi için sürekli bir özen gösterilmesi gerekir. Kalıcı bir başarı için şu önlemler önemlidir:

• Kasların çalıştırılması
  
• Östrojenlerin
  lokal olarak uygulanması
• Doğru beslenme ve sıvı alımı
  
• Fiziksel eforla doğru başa çıkma

Destek dokusundaki temel zayıflığı değiştirmek mümkün olmadığından, ileride vajinal sarkma tekrar ortaya çıkabilir.

Pelvik taban, kadın vücudunun zayıf bir noktasıdır. Doğumlardan hemen sonra pelvik taban kaslarını çalıştırmak, vajinal sarkmanın ortaya çıkmasını en azından geciktirebilir. Şikayetler ortaya çıktığında, ilk olarak jinekoloğa başvurulmalıdır. Ameliyat kaçınılmazsa, ürojinekoloji alanında uzmanlaşmış bir kliniğe başvurmak akıllıca olacaktır. Günümüzde vajinal sarkmanın tedavisi için çeşitli ameliyat yöntemleri mevcuttur ve bunlar bulgular ile şikayetlere göre kişiye özel olarak uygulanır.

Sarkma, mesaneyi boşaltmayı zorlaştırabilir veya kabızlığa neden olabilir. Bazı hastalar ayrıca cinsel ilişki sırasında ağrı veya rektuma doğru bir baskı hissi yaşadıklarını bildirir.

Tanı genellikle rutin muayene sırasında konur; jinekolog bu muayene sırasında pelvik organların konumunu değerlendirir. Sistosel, vajinal sarkma veya rahim sarkması şüphesi varsa, ultrason veya daha ileri tetkikler gerekebilir.

Semptomları hafifletmek için, pelvik organları desteklemek amacıyla pelvik taban kaslarını düzenli olarak çalıştırmak yararlıdır. Ayrıca, lokal östrojenler yardımcı olabilir ve cerrahi müdahale gerekmeden önce vajinayı stabilize eden çeşitli peserler mevcuttur. Bu yöntemler genellikle şikayetleri önemli ölçüde hafifletebilir.

Cerrahi tedavi, özellikle günlük yaşamın ciddi şekilde kısıtlandığı veya konservatif önlemlere rağmen şikayetlerin kötüleştiği durumlarda gündeme gelir. Ağır kaldırma, kronik öksürük veya enfeksiyonların durumu kalıcı olarak kötüleştirdiği ve diğer önlemlerin sarkmayı yeterince önleyemediği durumlarda da ameliyat mantıklıdır.