Mastit (meme bezi iltihabı): Uzmanlar ve Bilgiler

Genel olarak tıp uzmanları, mastit terimiyle meme bezinin (mama) iltihaplanmasını kasteder. Çoğu zaman bakteriler tarafından neden olur.

Tetikleyici faktöre göre iki farklı mastit türü ayırt edilir:

1. Puerperal mastitis (doğumdan kısa süre sonra annelerde görülür)
2. Non-puerperal mastitis (gebelikle ilişkili değildir)

Bu hastalık genellikle erkeklere göre kadınlarda daha sık görülür. Özellikle emziren kadınları etkiler. Puerperal mastitis, çoğu zaman anne ile bebek arasındaki emzirme ilişkisinin erken sonlanmasına yol açar. Buna kıyasla, başka nedenlere bağlı mastitler oldukça nadirdir ve bu nedenle tümör şüphesi doğurur.

Çoğu durumda mastit, cilt veya mukoza zarındaki bakteriyel mikroplardan kaynaklanır. Bu mikroplar ciltte yerleşir ve örneğin çok küçük cilt yaraları yoluyla meme bezine girer. En sık görülen patojenler şunlardır:

• Staphylococcus aureus,
• Streptokoklar ve
• Pseudomonas sp.

Bu bakteriler genellikle emzirme sırasında tahriş olmuş meme uçlarına bulaşır. Oradan süt kanalları yoluyla süt bezlerine ulaşırlar. Burada iltihaplanmaya ve hatta apseye yol açarlar.

Emzirme sırasında meydana gelen küçük yaralanmalar ve süt bezlerinde süt tıkanıklığı, hastalığın gelişmesini kolaylaştırır. Süt tıkanıklığı, bakteriler için ideal bir beslenme ortamı oluşturur.

Bunun yanı sıra hormonlar, ilaçlar veya stres de süt bezlerinde salgı üretiminin artmasına neden olabilir. Bu da iltihaplanmanın ortaya çıktığı bir bağışıklık tepkisine yol açar.

Klasik bir meme bezi iltihabı öncelikle grip benzeri belirtilere neden olur, yani 

• ateş,
• baş ağrısı ve
• eklem ağrısı

ve göğüsteki iltihabın şiddetine bağlı olarak tipik iltihap belirtileri de görülür:

• Isı (calor),
• kızarıklık (rubor),
• ağrı (dolor) ve
• şişlik (tumor).

Ayrıca meme ucundan akıntı da görülebilir. Bazı durumlarda koltuk altlarındaki lenf düğümlerinde elle hissedilebilen bir şişlik de ortaya çıkabilir.

Bu belirtiler görüldüğünde bir doktora başvurun. Lenf düğümlerinde şişlik ve göğüste ağrı, başka hastalıkların da belirtisi olabilir; örneğin meme kanseri (mammakarzinom).

Bu nedenle, bulgular genellikle ultrason veya mamografi ile ayırt edici tanı yöntemleri kullanılarak ve bir biyopsi ile tıbbi olarak değerlendirilmelidir.

Ayrıca, mastit tedavi edilmezse apseye (= iltihaplı şişlik) dönüşebilir.

Anamnez, memede bir iltihaplanma süreci olduğuna dair ilk ipuçlarını verir. Bu süreçte doktor, hastaya şikayetlerini sorar. Ardından doktor genellikle etkilenen memeyi muayene eder.

Meme bezi iltihabı tanısı, görüntüleme yöntemleriyle kesinleştirilir. Bu özellikle aşağıdaki durumlarda gereklidir

• görünür bir nedeni olmayan meme bezi iltihabında veya
• tedaviye rağmen iltihaplanmanın uzun sürmesi durumunda.

Bu durumlarda, başka bir nedenin veya kanser olasılığının dışlanması gerekir.

Teşhis sürecine göğsün elle muayenesi de dahildir © romaset | AdobeStock

Mastit tedavisinde ilk tercih, etkilenen bölgeyi soğutmak ve bir süre dinlendirmektir.

Bakteriyel meme iltihabı antibiyotikle tedavi edilir. Antibiyotik tedavisi genellikle sistemik olarak uygulanır; yani, etkilenen kadınlar ilacı tablet şeklinde alırlar. Antibiyotik olarak özellikle

• sefalosporinler,
• klindamisin,
• alternatif olarak flukloksasilin artı metronidazol veya
• oksasilin

kullanılır. 

Tedavi edilmezse, bu tür bakteriyel iltihaplanmalar komplikasyonlara yol açabilir, örneğin apse oluşumuna neden olabilir. Eğer bu tür ağrılı bir irin birikimi zaten meydana gelmişse, bu birikim cerrahi olarak açılır ve irin daha sonra boşaltılır. Buna tıpta drenaj denir.

Abakteriyel meme bezi iltihabı genellikle prolaktin inhibitörleri ile tedavi edilir. Bu ilaçların amacı süt tıkanıklığını durdurmak veya gidermektir. Bu başarılı olursa, kadınların çoğu durumda tedavinin başlamasından sadece birkaç gün sonra şikayetlerinden kurtulur.

Emzirme döneminde iltihaplı meme hastalıklarının tedavisine ilişkin S3 kılavuzu da şu anda güncel araştırma bulgularına göre güncellenmektedir. Bu kılavuzda, geleneksel tıp tedavisini tamamlayıcı nitelikteki alternatif yöntemlerin etkinliğine ilişkin öneriler de yer almaktadır. Ancak bu konuda genellikle çok az bilimsel kanıt bulunmakta ya da hiç bulunmamaktadır. 

Günlük yaşamdaki bazı faktörler meme iltihabını tetikleyebilir. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• Sigara içmek,
• Göğüs derisinde yaralanmalar, örneğin piercing nedeniyle,
• İlaçlar, örneğin yüksek östrojen içeriğine sahip ovülasyon engelleyiciler,
• tiroid bozuklukları,
• Stres, gerginlik ve
• emzirme hataları.

En iyi önleme yöntemi, doğru emzirme tekniğidir. Meme uçlarında yaralanma ve tahrişi önlemek için bebeğin memeye tutturulması ve emme tekniği uygun şekilde ayarlanmalıdır. Aksi takdirde, bu yaralanmalar genellikle mastitise neden olan bakteriler için ilk giriş kapısı görevi görür.

Ayrıca, süt pompaları ve emzirme başlıkları gibi emzirme yardımcılarının kullanımını da öğrenmelisiniz. Ağrılı meme uçlarını tedavi edin.

Erken bir aşamada doktora başvurmak ve ardından tedavinin zamanında başlatılması, prognozu önemli ölçüde iyileştirir. Çok uzun süre beklemek, iltihabın tedavi edilmeden kalmasına ve tam olarak gelişmesine yol açar.

Tedavi edilmezse, ağrılı apseler gibi ciddi komplikasyonlar hızla ortaya çıkabilir. Bunlar da cerrahi müdahaleleri gerektirebilir. Ayrıca, her ameliyat enfeksiyon ve yara izi oluşumu gibi yeni riskler de barındırır. Bu nedenle iyileşme süreci uzun sürebilir.

Meme bezi iltihabı olan kadınlar için ilk başvuru noktası

• aile hekimi,
• ebeler (genç annelerde),
• jinekologdur.

Apse gibi komplikasyonlar söz konusu olduğunda, cerrahi uzmanları da sürece dahil olabilir.

Nadir durumlarda erkeklerde de göğüs iltihabı görülebilir. Erkekler için ilk başvuru noktaları üroloğ ve andrologdur. Göğüste şişlik ve ağrı, özellikle de akıntı veya içe çekilmiş meme uçları varsa, erkeklerde de meme kanseri söz konusu olabilir.