Kişiye Özel Diz Protezi | Uzmanlar ve Bilgiler

Futbol, bisiklet, kayak – 58 yaşındaki Peter Schneider her zaman aktif bir insan olmuştur. Frankfurt’ta yaşayan bu bankacı, 17 yaşından beri çeşitli diz yaralanmalarıyla mücadele ediyordu.

Artroskopik ameliyatlar uzun yıllar boyunca iyileşme sağladı. Ancak son yıllarda, artık kontrol edilemeyen ağrılarla birlikte diz artrozu (gonartroz) gelişti. Doktorlar artık diz ekleminin yapay bir protezle değiştirilmesini (total diz endoprotezi veya diz TEP) tavsiye ettiler.

Sporcu ruhlu bankacı, ameliyat sonrası hareket kabiliyetini kaybetmekten ve fiziksel kısıtlamalar yaşamaktan korktuğu için tereddüt ediyor.

© artstudio_pro / Fotolia

Artroz, eklem kıkırdağının hasar görmesi ve bunun sonucunda hareketler ve yükler sırasında kemiklerin birbirine sürtünmesi sonucu ortaya çıkar.

PD Dr. Basad’a göre bunun nedenleri şunlardır:

• geçmişteki yaralanmalar
• aşırı veya yanlış yükleme
• aşırı vücut ağırlığı veya
• eklemlerdeki bozukluklar

Erken evrelerde fizyoterapi ve eklemi koruyan ameliyatlar yardımcı olur.

İleri evre diz artrozu, yapay eklem protezi (endoprotez) ile başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.

İlk adımda eklem yüzeyleri kesilir. Ardından doktor, implantları uyluk ve baldır kemiklerinin yüzeylerine sabitler. Böylece kıkırdaksız eklem yüzeylerinin birbirine sürtünerek ağrıya neden olması önlenir.

Hastanın genel durumu ne kadar iyi olursa, ameliyat sonrası yaşam kalitesini ve aktivitesini o kadar çabuk geri kazanabilir.

Diz protezi ameliyatı sonrası en zorlu sorunlardan biri, kas gücünü ve hareket kabiliyetini yeniden kazanmaktır.

Uzun vadede bir diz protezinin dayanıklılığı, mekanik ve biyolojik faktörlere bağlıdır.

Bu nedenle, implantların tam olarak uymaması veya aşırı kilo, protezin gevşemesine yol açan riskler arasındadır.

Diz protezi sayesinde hasta yaşam kalitesini geri kazanabilir. Peter Schneider’in durumunda, hastaya özel bir diz implantı en uygun çözümdü.

“Bu implant ‘kişiye özel’ olarak üretilmiştir ve hastanın bireysel anatomisini yeniden oluşturur,” diye açıklıyor Heidelberg’li diz uzmanı PD Dr. Basad. “Geleneksel endoprotezler, ortalama şekillere göre ‘standart boyutlarda’ üretilir. Oysa kişiye özel uyarlanmış implantlar ise ölçüye göre üretilir.”

Diz protezlerinin boyutu, şekli ve eksenleri üretim aşamasında zaten dikkate alınır. Böylece implantlar ve kemikler birbirine mükemmel şekilde uyum sağlar.

Bilgisayar destekli teknikler, optimal uyum sağlar

Bilgisayar destekli teknikler, eklem implantlarında planlamaların yapılmasına ve implantların kişiye özel (personalize) olarak üretilmesine yardımcı olur.

CAD/CAM yardımıyla üretilen kişiye özel implantlar, diz ekleminin doğal geometrisini yansıtır ve önemli ölçüde daha iyi bir konumlandırma sağlar. Bu sistem, diz artrozu tedavisine olanak tanır.

Bu tedavi yöntemi, özellikle zorlu anatomik durumlarda veya hastanın yüksek performans beklentisi olduğu durumlarda endikedir.

© alexonline / Fotolia

3D yazıcıdan çıkan implant ve aletler

Kişiye özel bir diz implantı için doktorlar öncelikle bilgisayarlı tomografi yardımıyla sanal bir 3D kalıp oluşturur. Bunun için Boston’daki (ABD) uzmanlar, özel bilgisayar programları kullanarak en uygun şekli belirler.

3D yazıcılar, her bir hasta için diz protezini ve ilgili ameliyat aletlerini orada üretir.

“Aletler, hastanın kemiklerine tam olarak uyacak şekilde frezelenir. Böylece kemiklerin hazırlanması güvenli ve hatasız bir şekilde gerçekleştirilir. Şablonlar, kusursuz bir yerleştirme için gerekli olan tüm ölçüleri ve eksen düzeltmelerini içerir,” diye açıklıyor Dr. Basad ameliyat tekniğini.

Ameliyattan sadece birkaç gün sonra Peter Schneider kendi başına yürüyebiliyordu ve dizini 90 derece bükebiliyordu.

“Ameliyat sonrası yürüme hissi bana çok tanıdık geldi. İlk ameliyat ağrıları geçtikten sonra eklemimin neredeyse her şeyi yapabileceğine güvenebildim,” diyor sporsever hasta ve şöyle vurguluyor: “Ameliyattan bir süre sonra tekrar bisiklete binmeye ve golf oynamaya başladım.”

Cerrahın belirttiğine göre, bu kadar hızlı bir iyileşme sürecinin ancak hastanın daha önce sporla aktif olarak uğraşıyor olması durumunda mümkün olduğu eklenmelidir.

Dr. Basad ayrıca hastaları dikkatli bir şekilde bilgilendirmeyi tercih ediyor: “Yeni malzemeye, değişen statik yapıya ve yeniden kazanılan hareket kabiliyetine uyum sağlamak birkaç ay sürebilir.”

© elnariz / Fotolia

Hangi diz hastaları endoproteze ihtiyaç duyar?

Genel olarak, diz protezi ancak eklemi koruma önlemlerinin artık yeterli etkiyi göstermediği durumlarda kullanılmalıdır. 

Bunlar, artrozun erken evrelerinde şunları içerir:

• eksen düzeltme (O ve X bacaklarda) veya 
• artroskopi (menisküs yırtıklarından kaynaklanan izole mekanik semptomlarda)

Eklem protezi kararını vermeden önce, doktorlar tam protez mi yoksa kısmi protez mi uygulanmasının uygun olduğunu değerlendirmelidir. 

İç veya dış diz artrozu durumunda, kızak protezi ile daha az invaziv olan kısmi protez uygulaması mümkündür.

Hangi hastalar kişiye özel diz endoprotezine ihtiyaç duyar?

Kişiye özel bir implant, hastaya özgü özellikleri dikkate alabilir ve kemik korumasını sağlar. Her diz, insan kadar benzersizdir. Bu nedenle her hasta, kişiye özel bir protezden fayda sağlayabilir.

Sadece çıkıntı yapmadan tam oturması önemli değildir. İmplant ayrıca kanayan tüm kemik yüzeylerini de kaplar.

Kızak protezlerinde bir başka avantaj daha vardır: İmplant, korunmuş eklem parçasının kızak şekliyle uyum sağlar. Böylece eklem, hastanın sağlıklı olduğu dönemlerde alışık olduğu şekilde hareket eder.

Kişiye özel diz protezi ameliyatı nasıl yapılır?

Prensip olarak ameliyat, standart bir protezin yerleştirilmesine benzer şekilde gerçekleşir. Ancak implantlar ve aletler, hasta için özel olarak üretilir. Doktorlar, ameliyatı daha önce bilgisayardaki 3D model üzerinde başarıyla simüle etmişlerdir.

Ameliyat tekniğini desteklemek için bir ameliyat planlama çizimi kullanılır. Bu çizim, gerekli tüm adımları, ilgili rezeksiyon yüksekliklerini ve açıları içerir. Böylece doktorlar, ameliyat sırasında aletlerin ve implantın doğru konumlandırıldığını teyit edebilirler.

Aletler konusunda özellikle belirtilmesi gereken nokta, kişiye özel testere şablonlarının kemiğe tam olarak uyarlanmış olmasıdır. Bu nedenle her rezeksiyon, ameliyat sırasında ayrı bir kontrol gerektirir. 

Ameliyat öncesi navigasyon ve şablonlarda belirtilen hizalama sayesinde, ameliyat sırasındaki adımlar azaltılmış ve teknik olarak basitleştirilmiştir.

Artroz, eklem kıkırdağının hasar görmesi sonucu hareketler ve yükler sırasında kemiklerin birbirine sürtünmesiyle ortaya çıkar.

Nedenleri şunlardır:

• geçmişteki yaralanmalar
• aşırı veya yanlış yükleme
• aşırı vücut ağırlığı veya
• eklemlerdeki bozukluklar

Erken aşamalarda fizyoterapi ve eklemi koruyan ameliyatlar yardımcı olur; örneğin:

• Artroskopi ve
• konveksiyon ameliyatları

İleri evre diz artrozu, yapay eklem protezi (endoprotez) ile başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.

Geleneksel endoprotezler, ortalama şekillere göre “standart boyutlarda” üretilir.

Bilgisayar destekli teknikler, eklem implantlarının kişiye özel (personalize) olarak üretilmesine yardımcı olur. Bu implantlar hastanın anatomisine uyum sağlar ve ameliyat sırasında kemik ve kan kaybını azaltır.

Sunulan sistem sayesinde, 14 yılı aşkın bir süredir dünya çapında on binlerce kez uygulanmış, gerçek anlamda kişiye özel protezler sunan bir sisteme sahibiz.

CAD teknolojisi (Bilgisayar Destekli Tasarım), ameliyat öncesi navigasyonu mümkün kılar ve bu sayede anatomik sorunlar ile çözüm seçenekleri erken aşamada tespit edilebilir. 

Klinik sonuçlar, sistemin uyum doğruluğu, kan kaybı, güvenlik ve ekonomiklik açısından işlevselliğini kanıtlamıştır.

Diz eklemi ameliyatları, ortopedi ve travma cerrahisi uzmanları tarafından gerçekleştirilir. 

Genellikle bu doktorlar, diz eklemi gibi belirli bir eklemde uzmanlaşmıştır. Bu nedenle, tüm olası hastalıkların teşhisinde ve uygun tedavinin uygulanmasında büyük deneyime sahiptirler. 

Bu nedenle, diz cerrahisi alanında kendini kanıtlamış bir uzmana başvurmaya özen gösterin.