Omuz eklemini koruyan cerrahi - Tıp uzmanları

Omuz eklemi, üst kolu omuz kemiğiyle birleştirir. Bu iki yapının birleşim noktası, üst kol başı ve omuz kemiğinin eklem çukurundan oluşur. Omuz ekleminin yüksek hareket kabiliyeti,

• kaslar,
• bağlar ve
• tendonlar

tarafından sağlanmasını gerektirir: Bunlar, üst kol başının büyük hareket aralıklarında bile eklem çukurunda sabit kalmasını garanti eder.

Omuz ekleminin koruyucu ve stabilize edici yapıları, maruz kaldıkları yüksek yük nedeniyle aşınma belirtilerine karşı hassastır. Buna “eklem aşınması” denir.

Ayrıca, kaslar ve bağlar tarafından iyi bir şekilde desteklenmesine rağmen, omuza düşmeler sıklıkla eklemin çıkmasına (lüksasyona) neden olur. Omuz eklemi, çıkıklara karşı özellikle hassastır. Diz ekleminin aksine, stabilizasyon esas olarak kaslar ve bağlar tarafından sağlanır; kemiklerin yönlendirici rolü ise daha azdır.

Kazalar veya aşınma belirtileri, omuz bölgesindeki sorunların en sık görülen nedenleridir. Kapsamlı bir klinik muayene ve uygun görüntüleme yöntemleri sayesinde, şikayetlerin nedeni çoğu zaman tespit edilebilir.

Görüntüleme yöntemleri kapsamında çeşitli teknikler kullanılır. Röntgen serisi zorunludur. Değişikliklere bağlı olarak, manyetik rezonans ve/veya bilgisayarlı tomografi (MRG veya BT) gibi kesit görüntüleri de önemli ipuçları sağlar.

Hekimin bu alandaki deneyimi de büyük önem taşır. Ancak bu şekilde en doğru tanı konulabilir.

Genellikle ilk tedavi seçeneği olarak konservatif fizyoterapi uygulanır. Bu tedavi başarılı olmazsa veya uygulanamazsa, sıklıkla omuz eklemi artroskopisi (omuz artroskopisi) yapılır. Bu sayede hekim tanıyı kesinleştirebilir ve nedeni de hemen uygun şekilde tedavi edebilir.

Bunun için genellikle genel anestezi gereklidir. Cerrah, omuz bölgesinde açtığı küçük kesilerden küçük bir kamera ve minik aletler sokar. Bunlar sayesinde eklemin durumuna genel bir bakış elde eder ve çeşitli müdahalelerde bulunabilir.

Omuz ekleminde artroskopik cerrahi müdahaleler için klasik endikasyonlar şunlardır:

• Spor yaralanması veya omuz kapsülü, bağlar ve kaslar gibi destekleyici yapıların aşınması nedeniyle omuz ekleminde instabilite (örneğin: omuz lüksasyonu, omuz ekleminin yerinden çıkması, omuz çıkığı)
• Omuz ekleminin stabilitesini sağlayan ve işlev açısından önemli kaslarda yırtılma (rotator manşet yırtığı)
• Omuz ekleminde kireçlenme (kalsifik omuz) ve omuz bölgesindeki çeşitli ağrılı hastalıklar: Omuz sertliği (“Donuk Omuz”), omuz ekleminde tendon ve/veya kasların sıkışması (impingement sendromu), omuz köşesi ekleminin (AC eklemi) aşınma hastalığı (AC eklem artrozu)
• Üst kol başı nekrozu; bu durumda kıkırdak dokusunun kemik dokusuna dönüşümünün yavaşlaması nedeniyle kemik dokusu bozulur. Sonuç olarak kemik parçacıkları kopar ve eklem yüzeylerinin yapısını değiştirir
• Omartroz (omuz artrozu): Omuz ekleminin aşınma hastalığı

Minimal invaziv omuz artroskopisinin şematik gösterimi © bilderzwerg | AdobeStock

Omuz ameliyatı kaçınılmazsa, çeşitli cerrahi müdahale seçenekleri mevcuttur:

Özellikle travmatik çıkıkların ardından, hasar görmüş, yırtılmış ve yerinden kaymış eklem dudağının (labrum) onarılması ve eklem kapsülünün cerrahi olarak gerilmesi (kapsül germe) genellikle kaçınılmazdır.

Tendon yırtıkları, tendonun kemiğe dikilmesi yoluyla sağlam bir şekilde sabitlenerek cerrahi olarak düzeltilebilir (tendon dikimi).

Tendonlarda kireçlenme durumunda cerrah, kireç kesesini açar ve kireçlenmiş materyali çıkarır. Eklem kapsülündeki yapışıklıklar da benzer şekilde tedavi edilebilir.

Dekompresyon sırasında cerrah,

• iltihaplı sinüsün çıkarılması ve
• omuz çatlağını törpüleyerek

tarafından kireçlenmiş materyali zımparalayarak tendonların yükünü azaltacak bir alan yaratır. Bu işlem, son yıllarda her türlü omuz ağrısında sıklıkla düşüncesizce uygulanmaya başlanmıştır. Yanlış uygulama nedeniyle, bu yöntem tabloid basında kötü bir şöhrete sahip olmuştur.

Kemik değişikliklerinden kaynaklanan gerçek bir sıkışma sendromu (kemik impingement) istisnai bir durumdur. Prensip olarak, öncelikle fizyoterapi ve manuel terapi gibi konservatif önlemlerle ele alınmalıdır. Bunlara

• eklem kapsülünün gerilmesi ve
• rotator manşet kaslarının, omuz kemiği stabilizatörlerinin ve deltoid kasının güçlendirilmesi ve dengelenmesi.

Bu nedenle, günümüzde sadece subakromiyal dekompresyonun uygulanması nadir bir istisna teşkil etmektedir. Bu işlem çoğunlukla diğer müdahalelerle (örn. rotator manşetin dikilmesi) birlikte uygulanır.

Kıkırdak düzeltme (kondroplasti), artroskopi sırasında gerçekleştirilen bir kıkırdak hasarı tedavi yöntemidir. Hasarın derecesine bağlı olarak, ya yüzeysel kıkırdak dokusu düzeltilir ya da daha derin bir müdahale gerçekleştirilir. Bu işlem sırasında kemik dokusu, yeni kıkırdak oluşumu için uyarılır (mikrofraktürleme).

Omuz eklemi artrozunun erken evrelerinin artroskopik tedavisi kapsamında, “Kapsamlı Artroskopik Tedavi (CAM) Prosedürü” kapsamında şunlar da yer alır:

• iltihaplı eklem zarının ve sinüsün çıkarılması,
• uzun biseps tendonunun tedavisi ve
• gerekirse omuz köşe ekleminin rezeksiyonu (çıkarılması).

Rotator manşet tendonlarının (RM) neredeyse tüm yırtılma türlerinde, uzun biseps tendonu (LBS) destabilizasyonu nedeniyle ciddi ağrılara neden olur. Bu nedenle, bu durumlarda uzun biseps tendonunun yerinin değiştirilmesi veya çıkarılması neredeyse her zaman gereklidir.

Aşağıdaki uzmanlık alanlarından gelen uzmanlar

• Travma Cerrahisi,
• Ortopedi veya
• omuz cerrahisi

alanlarından uzmanlar, her vakayı ayrı ayrı değerlendirerek hangi cerrahi yöntemin en uygun olduğuna karar verirler.

Minimal invaziv omuz ameliyatı, özel bir risk taşımaz. Genellikle komplikasyonsuz bir şekilde gerçekleşir. Ancak tüm cerrahi müdahalelerde olduğu gibi,

• kemik veya sinir yaralanmaları ile
• tedavi edilen bölgede kanama ve morarmalar.

Ameliyat sonrası kesi bölgesinde şişlik olması normaldir ve bu şişlik zamanla azalır. Ağrı ve hareket kısıtlılıkları da omuz bölgesinde yapılan bir ameliyatın olası sonuçları arasındadır. Bu nedenle doktorunuz size ağrı kesici ilaçlar yazacaktır; bunları talimatlara uygun şekilde almanız gerekir.

Bir başka özellik ise ameliyat sonrası eklemde meydana gelen sertleşmedir. Aşırı iltihaplanma ve yara izi oluşumu nedeniyle hastalar daha fazla ağrı çeker ve uzun süreli hareket kısıtlılığı yaşar. Bu durum, 3-4 hafta boyunca kortizon tedavisi uygulanarak iyi bir şekilde dengelenir.

Omuz ekleminde yapılan bir ameliyatın ardından genellikle eklemin üç ila altı hafta boyunca hareketsiz tutulması gerekir. Bu süre zarfında kendinizi yormamalı ve eklemi zorlayacak hareketlerden kaçınmalısınız. Bu nedenle, destek almak, ağır nesneleri kaldırmak ve benzeri hareketlerden kaçınmalısınız.

Buna karşın, ameliyattan kısa bir süre sonra hemen rehabilitasyona başlamak faydalıdır ve kasların gevşemesine yardımcı olur. İyileşme süreci iyi seyrederse ve fiziksel olarak hazır olduğunuz anda, size özel olarak hazırlanmış bir rehabilitasyon programına başlamalısınız. Bu program, fizyoterapi kriterlerine göre sizin için hazırlanacaktır.

Hastalığın türüne ve ameliyat tekniğine bağlı olarak dinlenme süreleri değişiklik gösterir ve hareketlendirme buna göre ayarlanır. Her zaman cerrahınızdan ayrıntılı ve size özel bir tedavi planı talep etmelisiniz.

Zamanında konulan tanı, doğal eklemi yeniden kazanmak için nazik, çoğunlukla minimal invaziv bir cerrahi tedaviyi kolaylaştırır. Eklem koruyucu omuz cerrahisi, bireysel tedavi planlaması için zaman ayıran ve bu konuyla ilgili tüm sorularınız için irtibat kişisi olarak hazır bulunan uzman hekimler tarafından sunulur.