Ortodonti: Bilgiler ve Ortodonti Uzmanları

Ortodontistler çoğunlukla, önemli vücut fonksiyonlarını halihazırda etkileyen veya bu konuda bir tehlike arz eden çene veya diş bozukluklarını tedavi ederler. Ortodontik tedavi, örneğin aşağıdaki durumlarda gereklidir:

• ısırma,
• çiğnemeyi,
• konuşmayı,
• burundan nefes almayı,
• ağzı kapatma veya
• çene eklemi fonksiyonu

olumsuz etkiler.

Yetişkinlerde

• çene ve çiğneme kaslarında ağrı,
• çene ekleminde “çatırtı”,
• migren,
• kulak çınlaması,
• yüz ağrısı,
• baş dönmesi,
• kronik baş veya boyun ağrısı,
• sırt ağrısı veya
• pelvis dengesizliği

çene eklemlerinde yanlış yükleme veya bir hastalığın belirtisi olabilir. Bu semptomlar görüldüğünde, gerekirse diğer doktorlarla işbirliği içinde, şikayetlerin nedeninin çene ekleminden kaynaklanıp kaynaklanmadığı netleştirilmelidir.

Ortodonti alanında tedavi edilen hastalıklar veya durumlara örnek olarak şunlar verilebilir:

• Dişlerin yanlış dizilimi nedeniyle oluşan çene uyumsuzluğu (disngnati)
• Diş kaybı veya dişin gelişmemesi nedeniyle diş eksikliği
• Diş çıkma bozuklukları
• Diş diziliminde yer yetersizliği
• Bruksizm (diş gıcırdatma)
• Çene eklemi hastalıkları ve çene-yüz bölgesindeki fonksiyon bozuklukları (kraniyomandibüler disfonksiyon, CMD)

Ciddi çene anomalilerinde, birbiriyle uyumlu bir çene cerrahisi ve ortodontik tedavi gerekebilir. Bu durum, örneğin

• yüz ve çenede doğuştan gelen şekil bozuklukları,
• kemik kaynaklı bir çene uyumsuzluğu (iskeletal disngnati) veya
• bir yaralanma sonucu ortaya çıkan çene bozukluğu

gerekebilir.

Ortodontist bir çene tedavisi veya diş düzeltmesi yapmadan önce kapsamlı bir teşhis gereklidir.

Öncelikle ortodontist, hastanın çenelerindeki dişlerin konumunu kontrol eder. Çoğu durumda bir röntgen çekilmesi de gereklidir. Son olarak, teşhis sürecinin bir parçası olarak, kişiye özel bir çene modeli hazırlayabilmek için dişlerin kalıbı alınır. Ortodontist, bu model sayesinde hangi dişlerin çenelerdeki konumlarının düzeltilmesi gerektiğini tespit edebilir.

Bazı durumlarda, özellikle yetişkinlerde çene eklemi hastalıklarının ve fonksiyonel bozuklukların teşhisi için ek tanı yöntemleri kullanılabilir. Bunlara örneğin fonksiyonel analiz ve yapısal analiz dahildir.

Ortodontist, diş veya çene bozukluklarını düzeltmek için öncelikle diş telleri kullanır. Bunun için temel olarak iki seçenek mevcuttur:

• Çıkarılabilir diş telleri (plakalar gibi)
• Sabit diş telleri (bantlar, braketler, metal teller gibi) veya dış diş telleri

Hangi tür diş telinin kullanılacağına karar verilmesi,

• diş dizilim bozukluğunun türüne,
• hastanın yaşına,
• hastanın genel sağlık durumuna,
• hala mevcut olan diş sayısına ve
• beklenen ağız hijyenine

bağlıdır.

Ortodontist sabit diş teli kullanmaya karar verirse, bunu dişlerin üzerine yapıştırır. Diş teli çıkarılabiliyorsa, hasta bunu her gün, ancak belirli bir süre boyunca takmak zorundadır. Ortododontist ayrıca hem dişleri hem de diş telini doğru şekilde nasıl temizleyeceğinizi size açıklar.

İki aşamalı tedavide her iki yöntem bir arada kullanılır. Ortodontist, diş telini hastanın diş yapısına tam olarak uyarlar. Ancak bu tek seferlik tedavi ile iş bitmez. Dişlerin doğru pozisyona gelmesi için ortodontistin diş telini düzenli aralıklarla yeniden ayarlaması gerekir.

Diş teli tedavisi birkaç yıl sürebilir ve yetişkin hastalarda da uygulanabilir.

Gençler ve yetişkinlerin tedavisi arasındaki tek fark, diş teli türlerindedir. Bu ayrım gereklidir çünkü gençlerin diş yapısı – yetişkinlerden farklı olarak – hâlâ büyüme aşamasındadır; bu nedenle farklı türde diş telleri kullanılması gerekir.

Çeneler çok küçük olduğunda dişler birbirine çok sıkışık, iç içe geçmiş ve bazen de diş sırasının dışında yer alır. Yaygın ortodontik önlemlere rağmen tüm dişler için yeterli yer yoksa, diş çekimi yoluyla ek alan yaratılabilir.

Bu yöntem, gelişmemiş veya yerinden kaymış dişlerin dengelenmesi ya da asimetri durumlarında da uygulanabilir.

Hastalar doğrudan ortodontiste gitmezler, diş hekimleri tarafından oraya sevk edilirler.

Çoğu ortodontist, kendi muayenehanesinde bağımsız olarak çalışır veya meslektaşlarıyla ortak bir muayenehanede birlikte çalışır. Ortak muayenehanenin avantajı, doktorların alet ve cihazların yüksek maliyetlerini paylaşabilmeleridir.

Ortodontistlerin diğer çalışma alanları arasında örneğin diş klinikleri sayılabilir.

Diş hekimliği eğitimini tamamlayan diş hekimleri, genellikle en az bir yıl boyunca genel diş hekimi olarak çalışır. Ardından, ortodonti uzmanı (ortodontist) olmak için üç yıllık uzmanlık eğitimi alınabilir.

Almanya’da, uzman adayı diş hekimleri, uzmanlık eğitimi süresince en az bir yıl boyunca bir üniversite diş kliniğinin ortodonti bölümünde çalışmak zorundadır. İki yıl boyunca ise uzmanlık eğitimi verme yetkisine sahip bir ortodonti muayenehanesinde görev alabilirler.

Bunun yanı sıra, diş hekimleri çeşitli özel üniversitelerde Ortodonti Yüksek Lisans Programı (MSc Ortodonti) aracılığıyla gerekli uzmanlık bilgisini edinebilirler.

“Ortodonti” uzmanlık alanı olan bir diş hekimi, ortodonti alanında uzun süreli bir uzmanlık eğitimi veya Ortodonti Yüksek Lisans programını tamamlamamıştır. İlgili kurslara katıldıktan ve birkaç ortodontik tedavi uyguladıktan sonra bile bu uzmanlık unvanını kullanma hakkına sahiptir.

Ortodontistlerin daha sonra da çeşitli ileri eğitim olanakları mevcuttur. Örneğin, dört yıllık bir eğitim programı kapsamında ağız cerrahisi uzmanlığı eğitimi alabilirler. Bu eğitimi tamamladıkları anda, diş alanında cerrahi müdahaleler de yapabilirler.

Bir başka seçenek de ağız, çene ve yüz cerrahlığı (MKG) alanında ileri eğitim almaktır. Ancak bu yolu seçen çene cerrahlarının, ek olarak tıp fakültesini de bitirmiş olmaları gerekir.

Bunun yanı sıra, çok sayıda ileri eğitim fırsatı da mevcuttur. Ortodontistler, kendi uzmanlık alanlarındaki yeni araştırmalar hakkında düzenli olarak bilgi edinmelidir. Araştırmalar, yeni tedavi yöntemlerinin etkinliğini ortaya koyar veya yeni prosedürler önerir.

Ayrıca, estetik splint tedavisi veya süt dişlerinde çene cerrahisi gibi konularda da kurslar sunulmaktadır.