Τι είναι η άνοια;
Η άνοια είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει προοδευτικές παθήσεις του εγκεφάλου, στις οποίες οι γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η σκέψη, ο προσανατολισμός, η γλώσσα και η κρίση, εξασθενούν σε τέτοιο βαθμό, ώστε ο πάσχων να μην μπορεί πλέον να διαχειρίζεται αυτόνομα τις καθημερινές του δραστηριότητες. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: η γνωστική δυσλειτουργία είναι τόσο έντονη, ώστε να επηρεάζει την καθημερινότητα.
Τρεις διακρίσεις είναι σημαντικές:
- Φυσιολογική ξεχασιάρικη τάση λόγω γήρατος: Περιστασιακή λήθη ονομάτων ή ραντεβού, τα οποία όμως ανακαλούνται αργότερα. Δεν επηρεάζει τη διαχείριση της καθημερινότητας.
- Ήπια γνωστική διαταραχή (MCI, Mild Cognitive Impairment): Μετρήσιμες ελλείψεις σε τεστ μνήμης, αλλά η καθημερινότητα εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό διαχειρίσιμη. Περίπου ένας στους δύο αναπτύσσει άνοια εντός πέντε ετών — η άλλη μισή όχι.
- Δελίριο: Μια οξεία, συνήθως αναστρέψιμη κατάσταση σύγχυσης — δεν πρέπει να συγχέεται με την άνοια, ακόμη και αν οι δύο καταστάσεις μπορούν να εμφανιστούν ταυτόχρονα.
→ Για τη διάκριση μεταξύ άνοιας και οξείας σύγχυσης, συνιστούμε το άρθρο σχετικά με το παραλήρημα στους ηλικιωμένους.
→ Σχετικά με το προδρόμιο MCI και τους κινδύνους μετάβασης: Ήπια γνωστική διαταραχή (MCI).
Πόσο συχνή είναι η άνοια;
Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά και υποδηλώνουν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της πολιτικής υγείας του 21ου αιώνα:
- Η Γερμανία σήμερα: Περίπου 1,8 εκατομμύρια ηλικιωμένοι πάσχουν από άνοια (Γερμανική Εταιρεία Αλτσχάιμερ).
- Νέες περιπτώσεις ετησίως: Περίπου 440.000 άτομα διαγιγνώσκονται ετησίως με άνοια.
- Επικράτηση ανά ηλικία: Στην ηλικιακή ομάδα των 65 έως 69 ετών περίπου 1,5 τοις εκατό. Σε άτομα άνω των 90 ετών πάνω από 40 τοις εκατό.
- Παγκοσμίως: Περίπου 55 εκατομμύρια άτομα με άνοια — με πρόβλεψη να ξεπεράσουν τα 130 εκατομμύρια έως το 2050 (ΠΟΥ).
Στην καθημερινή μου εργασία αυτό σημαίνει συγκεκριμένα: η άνοια σπάνια αποτελεί τον λόγο εισαγωγής, αλλά σχεδόν πάντα αποτελεί συνοδό εύρημα. Σε πολλούς από τους γηριατρικούς ασθενείς μας, η γνωστική δυσλειτουργία δεν έχει διαγνωστεί επίσημα μέχρι την εισαγωγή — γίνεται εμφανής μόνο κατά τη γηριατρική αξιολόγηση. Και κάθε τέτοια καθυστερημένη διάγνωση αποτελεί χαμένο χρονικό παράθυρο.
Οι μορφές της άνοιας
Δεν είναι όλες οι μορφές άνοιας ίδιες. Η συγκεκριμένη μορφή καθορίζει την πορεία, τη θεραπεία και την πρόγνωση. Στην κλινική πρακτική διακρίνουμε πέντε κύριες μορφές:
Η συχνότερη μορφή. Ξεκινά σταδιακά, συνήθως με διαταραχές της βραχυπρόθεσμης μνήμης. Χαρακτηριστικό είναι η εναπόθεση πλακών β-αμυλοειδούς και ινιδίων tau στον εγκέφαλο — αλλαγές που σήμερα μπορούν να ανιχνευθούν με βιοδείκτες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό ή με PET.
→ Για λεπτομερή παρουσίαση της νόσου του Αλτσχάιμερ: Αλτσχάιμερ — Αιτίες, πορεία, θεραπεία.
Προκαλείται από διαταραχές της αιμάτωσης στον εγκέφαλο — μικρά εγκεφαλικά επεισόδια, χρόνιες βλάβες της μικροκυκλοφορίας, αγγειακές αλλοιώσεις λόγω υπέρτασης και διαβήτη. Η πορεία της νόσου είναι συχνά σταδιακή, όχι ομαλή. Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου αποτελεί ταυτόχρονα και το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης.
Χαρακτηρίζεται από οπτικές παραισθήσεις, έντονες διακυμάνσεις της προσοχής κατά τη διάρκεια της ημέρας και κινητικές διαταραχές παρόμοιες με αυτές του Πάρκινσον. Η άνοια με σωμάτια Lewy είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε ορισμένα φάρμακα — ειδικά στα κλασικά νευροληπτικά, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν απειλητικές για τη ζωή παρενέργειες. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία μιας προσεκτικής αναθεώρησης της φαρμακευτικής αγωγής σε ηλικιωμένους ασθενείς.
Συνήθως ξεκινά νωρίτερα από την νόσο του Αλτσχάιμερ — συχνά μεταξύ της ηλικίας των 50 και 70 ετών. Στο προσκήνιο δεν βρίσκονται οι διαταραχές της μνήμης, αλλά οι αλλαγές στην προσωπικότητα, η απεριόριστη συμπεριφορά ή η απώλεια της ομιλίας. Συχνά παρερμηνεύεται για μεγάλο χρονικό διάστημα ως κατάθλιψη ή ψυχιατρική διαταραχή.
Στην πραγματικότητα, οι μορφές συχνά αλληλεπικαλύπτονται, ειδικά σε πολύ ηλικιωμένους ασθενείς. Η καθαρή άνοια τύπου Αλτσχάιμερ μετά τα 85 έτη αποτελεί την εξαίρεση, όχι τον κανόνα. Σε αυτές προστίθενται σπάνιες αιτίες, όπως η υδροκεφαλία κανονικής πίεσης, η άνοια στο σύνδρομο Πάρκινσον και η άνοια μετά από κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις — η σωστή διάγνωση των οποίων είναι κρίσιμη, καθώς ορισμένες από αυτές είναι θεραπεύσιμες. Οι ολοκληρωμένες πληροφορίες σχετικά με τη γηριατρική και την ιατρική της τρίτης ηλικίας βοηθούν στην ταξινόμηση αυτών των πολύπλοκων αλληλεπικαλύψεων.
Συμπτώματα και προειδοποιητικά σημάδια
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Alzheimer's Disease International έχει καταρτίσει δέκα σημάδια έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία μπορούν να εκτιμηθούν αξιόπιστα και από τους συγγενείς:
- Κενά μνήμης που επηρεάζουν την καθημερινότητα (όχι μόνο περιστασιακή λήθη)
- Δυσκολίες στον προγραμματισμό και την εκτέλεση γνωστών εργασιών
- Προβλήματα προσανατολισμού σε οικείο περιβάλλον
- Χρονική αποπροσανατολισμός — αβεβαιότητα ως προς την ημέρα, τον μήνα, την εποχή
- Προβλήματα στην ομιλία — λείπουν λέξεις, οι προτάσεις διακόπτονται
- Τα αντικείμενα βρίσκονται σε ασυνήθιστα μέρη (γυαλιά στο ψυγείο)
- Περιορισμένη κρίση, ιδίως σε αποφάσεις που αφορούν χρήματα και ασφάλεια
- Απομάκρυνση από κοινωνικές δραστηριότητες που παλαιότερα προσφέρανε χαρά — ένα μοτίβο που παρατηρείται επίσης στην κατάθλιψη της τρίτης ηλικίας και απαιτεί προσεκτική διάκριση
- Αλλαγές στη διάθεση και στην προσωπικότητα
- Αλλαγές στην οπτική αντίληψη (αποστάσεις, αντιθέσεις)
???? Ένα μεμονωμένο σύμπτωμα δεν αποδεικνύει τίποτα. Ένα μοτίβο που αποτελείται από πολλά συμπτώματα και διαρκεί αρκετές εβδομάδες ή μήνες αποτελεί συγκεκριμένο λόγο για να ζητηθεί στοχευμένη διερεύνηση — χωρίς να περιμένουμε.
Διάγνωση: Πώς διαπιστώνεται η άνοια;
Η σύγχρονη διάγνωση της άνοιας πραγματοποιείται σε τρία επίπεδα:
Η βάση κάθε διάγνωσης είναι η δομημένη συνέντευξη με τον ασθενή και τους συγγενείς του. Συμπληρώνεται από επικυρωμένες σύντομες δοκιμασίες:
- MMSE (Mini-Mental-Status-Test): κλίμακα 30 βαθμών. Οι τιμές κάτω από 24 υποδηλώνουν γνωστική δυσλειτουργία, αλλά δεν είναι αρκετά ευαίσθητες για τις ήπιες μορφές.
- MoCA (Montreal Cognitive Assessment): Πιο ευαίσθητο σε ήπια γνωστικά ελλείμματα και μορφές άνοιας που εκδηλώνονται νωρίς. Θεωρείται σήμερα ως το «χρυσό πρότυπο» στη σύντομη διαγνωστική εξέταση.
- Δοκιμασία του ρολογιού: Απλή, γρήγορη και, ως διαγνωστική εξέταση, εκπληκτικά ακριβής.
- DemTect: Δοκιμασία που αναπτύχθηκε ειδικά στη Γερμανία με καλή ευαισθησία για ήπιες μορφές.
Μια συμπληρωματική διαγνωστική εξέταση ευθραυστότητας μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη εκτίμηση της συνολικής εικόνας του ασθενούς, καθώς οι γνωστικές διαταραχές συχνά συνοδεύονται από σωματική ευθραυστότητα.
Η μαγνητική τομογραφία (MRI) ή η αξονική τομογραφία (CT) της κεφαλής αποτελεί το πρότυπο για τον αποκλεισμό θεραπεύσιμων αιτιών (υδροκεφαλία κανονικής πίεσης, αιμορραγίες, όγκοι) και την αναγνώριση τυπικών μοτίβων ατροφίας. Σε εξειδικευμένα κέντρα χρησιμοποιούνται οι εξετάσεις FDG-PET ή Amyloid-PET.
Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μια διαγνωστική επανάσταση: οι βιοδείκτες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (β-αμυλοειδές 1-42, Tau, φωσφο-Tau) επιτρέπουν τη διάκριση της νόσου του Αλτσχάιμερ ήδη από τα αρχικά στάδια με ακρίβεια άνω του 90%. Οι βιοδείκτες που βασίζονται στο αίμα (p-Tau217 με βάση το πλάσμα) έχουν επικυρωθεί με υψηλή ακρίβεια σε μελέτες από το 2024 και εισάγονται σταδιακά στην κλινική ρουτίνα.
→ Αναλυτικά για ολόκληρη τη διαδικασία διάγνωσης: Διάγνωση της άνοιας — Από το τεστ του ρολογιού έως την ανάλυση βιοδεικτών. Για τη διάκριση μεταξύ κατάθλιψης και άνοιας, συνιστούμε επίσης το άρθρο μας «Άνοια ή κατάθλιψη;»
Θεραπεία: Τι βοηθά πραγματικά
Το ερώτημα που θέτουν όλοι οι συγγενείς είναι: Μπορεί να θεραπευτεί η άνοια; Η ειλικρινής απάντηση: Όχι. Ωστόσο, είναι δυνατό να επιβραδυνθεί η εξέλιξή της, να ανακουφιστούν τα συμπτώματα και να βελτιωθεί σημαντικά η ποιότητα ζωής. Το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να παραλείψει κανείς τη θεραπεία εξαιτίας αυτού.
Τα στοιχεία είναι σαφή: Για τους περισσότερους ανθρώπους με άνοια, οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις προσφέρουν το μεγαλύτερο όφελος στην καθημερινότητα.
- Σωματική δραστηριότητα: Αερόβια άσκηση, ενδυνάμωση, χορός — επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου και βελτιώνουν τη διάθεση και τον ύπνο. Η στοχευμένη γηριατρική πρώιμη αποκατάσταση μπορεί να προσφέρει δομημένη υποστήριξη σε αυτό το πλαίσιο.
- Γνωστική διέγερση: Στοχευμένα προγράμματα (CST, Cognitive Stimulation Therapy) έχουν δείξει σε μελέτες αποτελέσματα συγκρίσιμα με αυτά των φαρμάκων κατά της άνοιας.
- Κοινωνική συμμετοχή: Η μοναξιά αποτελεί αυτόνομο παράγοντα κινδύνου — τόσο για την εμφάνιση όσο και για την εξέλιξη της νόσου. Ταυτόχρονα, η κοινωνική απομόνωση ευνοεί το σύνδρομο ευθραυστότητας.
- Διατροφή: Η μεσογειακή διατροφή και η δίαιτα MIND παρουσιάζουν προστατευτική δράση σε μελέτες κοόρτης. Σε περίπτωση υφιστάμενης άνοιας, πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στον υποσιτισμό των ηλικιωμένων.
- Διόρθωση της ακοής και της όρασης: Σύμφωνα με την Επιτροπή Lancet 2024, οι μη διορθωμένες διαταραχές της ακοής και της όρασης συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.
Δύο κατηγορίες δραστικών ουσιών είναι διαθέσιμες εδώ και χρόνια:
- Αναστολείς της χολινεστεράσης (Donepezil, Rivastigmin, Galantamin): Για ελαφρά έως μέτρια άνοια τύπου Αλτσχάιμερ. Δεν θεραπεύουν, αλλά συνήθως επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου κατά έξι έως δώδεκα μήνες.
- Μεμαντίνη (ανταγωνιστής NMDA): Για μέτρια έως σοβαρή άνοια τύπου Αλτσχάιμερ. Συχνά σε συνδυασμό με αναστολείς της χολινεστεράσης.
Από το 2024/2025, το θεραπευτικό τοπίο έχει διευρυνθεί: το Lecanemab έχει εγκριθεί στις ΗΠΑ και σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες για τη νόσο του Αλτσχάιμερ σε πρώιμο στάδιο. Πρόκειται για ένα αντίσωμα κατά του αμυλοειδούς, το οποίο, στη μελέτη CLARITY-AD, έδειξε επιβράδυνση της κλινικής εξέλιξης κατά 27 τοις εκατό σε διάστημα 18 μηνών. Το donanemab ακολουθεί την ίδια αρχή δράσης. Αυτές οι θεραπείες δεν είναι κατάλληλες για όλους τους ασθενείς — προϋποθέσεις είναι το πρώιμο στάδιο της νόσου, η επιβεβαιωμένη με βιοδείκτες παρουσία αμυλοειδούς παθολογίας, η στενή παρακολούθηση με μαγνητική τομογραφία και η προθυμία για τακτικές ενέσεις. Επίσης, το ζήτημα της πολυφαρμακίας στην τρίτη ηλικία πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με νέες θεραπείες.
Για άλλες μορφές άνοιας — αγγειακή άνοια, άνοια με σωμάτια Lewy, μετωποκροταφική άνοια — δεν υπάρχει ειδική εγκεκριμένη φαρμακευτική θεραπεία· η αγωγή σε αυτές τις περιπτώσεις είναι συμπτωματική και εξατομικευμένη.
→ Μια αναλυτική επισκόπηση των τρεχουσών θεραπευτικών επιλογών παρέχει το άρθρο μας «Θεραπεία της άνοιας 2026».
Ζώντας με τη άνοια: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι συγγενείς
Η άνοια δεν επηρεάζει ποτέ μόνο ένα άτομο, αλλά ολόκληρη την οικογένεια. Οι σημαντικότερες συστάσεις για τους συγγενείς:
- Να ρυθμίσουν έγκαιρα τα προληπτικά μέτρα: Η εξουσιοδότηση προληπτικής φροντίδας, η διαθήκη ασθενούς και η εντολή φροντίδας θα πρέπει ιδανικά να συνταχθούν πριν από τη διάγνωση ή αμέσως μετά, όσο ο ασθενής είναι νομικά ικανός.
- Αίτηση για βαθμό φροντίδας: Ένας βαθμός φροντίδας εξασφαλίζει οικονομική και οργανωτική υποστήριξη. Η κατάταξη γίνεται από την Ιατρική Υπηρεσία και λαμβάνει ρητά υπόψη και τις γνωστικές περιορισμούς.
- Προσαρμογή του οικιακού περιβάλλοντος: Σαφείς δομές, οικεία αντικείμενα, μέτρα ασφαλείας στην κουζίνα και στις πόρτες, βοηθήματα προσανατολισμού (ρολόι, ημερολόγιο). Η στοχευμένη πρόληψη των πτώσεων στο οικιακό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα σημαντική.
- Δημιουργία ημερήσιας δομής: Τακτικές καθημερινές ρουτίνες, επαρκές φυσικό φως, εναλλαγή δραστηριότητας και ηρεμίας. Το χάος είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό για τα άτομα με άνοια.
- Κανόνες επικοινωνίας: Σύντομες προτάσεις, οπτική επαφή, υπομονή. Μην διορθώνετε όταν δεν είναι απαραίτητο. Υιοθετήστε μια στάση που επικυρώνει αντί να αντιπαρατίθεται.
- Αναγνώριση των δικών σας ορίων: Οι συγγενείς που παρέχουν φροντίδα διατρέχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία. Οι ομάδες αυτοβοήθειας, η ημερήσια φροντίδα και οι υπηρεσίες ανακούφισης δεν αποτελούν αδυναμία, αλλά προϋπόθεση για βιώσιμη φροντίδα. Επίσης, η παρηγορητική ιατρική φροντίδα μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά τους συγγενείς σε προχωρημένα στάδια της νόσου.
→ Για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων καταστάσεων άνοιας: Φροντίδα σε περιπτώσεις άνοιας και συμπεριφορικών διαταραχών.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε έναν γηριατρικό γιατρό;
Οι ακόλουθες περιπτώσεις αποτελούν σαφείς λόγους για γηριατρική αξιολόγηση — παράλληλα ή συμπληρωματικά με τη φροντίδα από τον οικογενειακό γιατρό:
- Πολλά πρώιμα συμπτώματα από την παραπάνω λίστα που διαρκούν εβδομάδες ή μήνες
- Ασαφής διαταραχή της μνήμης σε συνδυασμό με τη λήψη πολλών φαρμάκων — ορισμένα συμπτώματα οφείλονται στα φάρμακα και είναι αναστρέψιμα· σε αυτή την περίπτωση βοηθά η στοχευμένη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής
- Κίνδυνος πτώσης σε συνδυασμό με γνωστικές διαταραχές
- Σύγχυση μετά από νοσηλεία, η οποία δεν υποχωρεί πλήρως
- Οι συγγενείς είναι όλο και πιο επιβαρυμένοι και αναζητούν ένα δομημένο σχέδιο
- Προγραμματίζεται χειρουργική επέμβαση — μια προεγχειρητική γηριατρική αξιολόγηση βοηθά στην ρεαλιστική εκτίμηση του χειρουργικού κινδύνου σε ηλικιωμένους
Η γηριατρική συμπληρώνει τη φροντίδα του οικογενειακού γιατρού και τη νευρολογία με μια ολιστική προσέγγιση: όχι μόνο στη γνωστική διάγνωση, αλλά και στη συνολική κατάσταση — φάρμακα, κινητικότητα, διάθεση, διατροφή, κοινωνική κατάσταση. Αυτή είναι η κλινική προστιθέμενη αξία — και είναι ο λόγος για τον οποίο η γηριατρική αξιολόγηση είναι χρήσιμη σε κάθε διερεύνηση της άνοιας.
→ Πώς διεξάγεται συγκεκριμένα μια γηριατρική αξιολόγηση, το περιγράφουμε στο άρθρο για τη Γηριατρική Αξιολόγηση.
Συχνές ερωτήσεις
Η άνοια είναι το ίδιο με τη νόσο του Αλτσχάιμερ;
Όχι. Η άνοια είναι ένας γενικός όρος για διάφορες παθήσεις του εγκεφάλου που επηρεάζουν τις γνωστικές λειτουργίες. Η νόσος του Αλτσχάιμερ, με ποσοστό 60 έως 70 τοις εκατό, είναι η συχνότερη μορφή άνοιας, αλλά όχι η μόνη. Εκτός από αυτήν, υπάρχουν η αγγειακή άνοια, η άνοια με σωμάτια Lewy, η μετωπο-κροταφική άνοια, καθώς και μικτές και σπάνιες μορφές.
Από ποια ηλικία μπορεί να εμφανιστεί η άνοια;
Η άνοια εμφανίζεται κυρίως σε άτομα άνω των 65 ετών. Πριν από την ηλικία των 65 ετών, μιλάμε για πρόωρη άνοια (πρόωρη έναρξη άνοιας, FTD). Ιδιαίτερα η μετωποκροταφική άνοια ξεκινά συχνά μεταξύ του 50ου και του 70ου έτους ζωής. Μετά το 85ο έτος ζωής, η συχνότητα εμφάνισης υπερβαίνει το ένα τρίτο.
Μπορεί κανείς να προλάβει την άνοια;
Όχι πλήρως, αλλά ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί σημαντικά. Η Επιτροπή Lancet 2024 προσδιορίζει 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι εξηγούν συνολικά περίπου το 45% του κινδύνου άνοιας — μεταξύ των οποίων η υπέρταση, ο διαβήτης, το κάπνισμα, η έλλειψη σωματικής άσκησης, η κοινωνική απομόνωση, η μη διορθωμένη απώλεια ακοής, τα συμπτώματα κατάθλιψης και η ανεπαρκής εκπαίδευση στα πρώτα στάδια της ζωής. Η πρόληψη είναι εφικτή και αποτελεσματική· όσο νωρίτερα ξεκινήσει, τόσο καλύτερα.
Είναι τα νέα φάρμακα, όπως το Lecanemab, κατάλληλα για όλες τις μορφές άνοιας;
Όχι. Το Lecanemab και το Donanemab έχουν εγκριθεί αποκλειστικά για πρώιμες μορφές της νόσου του Αλτσχάιμερ και έχουν νόημα μόνο όταν η αμυλοειδής παθολογία έχει επιβεβαιωθεί μέσω βιοδεικτών. Για την αγγειακή άνοια, την άνοια με σωμάτια Lewy ή τη μετωπο-κροταφική άνοια, δεν υπάρχει αυτή η θεραπευτική επιλογή. Πριν από κάθε απόφαση απαιτείται προσεκτική στάθμιση των οφελών και των κινδύνων σε εξειδικευμένα κέντρα — μεταξύ άλλων και λόγω πιθανών παρενεργειών όπως εγκεφαλικό οίδημα ή μικροαιμορραγίες (ARIA).
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ άνοιας και παραληρήματος;
Η χρονική εξέλιξη αποτελεί τη σημαντικότερη διαφορά. Η άνοια εξελίσσεται σε διάστημα μηνών έως ετών και συνήθως δεν είναι αναστρέψιμη. Το παραλήρημα εμφανίζεται μέσα σε λίγες ώρες έως ημέρες, παρουσιάζει διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι θεραπεύσιμο — υπό την προϋπόθεση ότι εντοπίζεται η αιτία. Και τα δύο μπορούν να εμφανιστούν ταυτόχρονα: το παραλήρημα σε περίπτωση υφιστάμενης άνοιας είναι ένας συχνός συνδυασμός και απαιτεί την εξέταση και από τις δύο οπτικές γωνίες.
Η ξεχασιά στην τρίτη ηλικία αποτελεί πάντα ένδειξη αρχικής άνοιας;
Όχι. Η περιστασιακή λήθη ονομάτων, ραντεβού ή λέξεων αποτελεί μέρος της φυσιολογικής γήρανσης. Η καθοριστική διαφορά: Στην περίπτωση της φυσιολογικής λήθης λόγω γήρατος, η καθημερινότητα δεν επηρεάζεται ουσιαστικά, οι πληροφορίες ανακαλούνται με την κατάλληλη υπόδειξη και οι ικανότητες παραμένουν σταθερές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Εάν πολλά από τα δέκα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια εμφανίζονται ταυτόχρονα και με προοδευτικό χαρακτήρα, συνιστάται μια δομημένη διερεύνηση — ενδεχομένως και με τη βοήθεια ενός ελέγχου για τη διάκριση μεταξύ άνοιας και κατάθλιψης.
