Η σπονδυλοπάθεια ως νόσος της σπονδυλικής στήλης στην περίπτωση της σπονδυλίτιδας, της σπονδύλωσης και της σπονδυλαρθροπάθειας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κατατάσσει τις σπονδυλοπάθειες στους κωδικούς ICD-10 M45 έως M49. Ο κωδικός M48 καλύπτει ειδικά όλες τις σπονδυλοπάθειες που δεν προσδιορίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Ουσιαστικά, διακρίνονται τέσσερις διαφορετικές μορφές σπονδυλοπαθειών:

• Μη διαφοροποιημένες σπονδυλοπάθειες: Σε αυτή την ομάδα, η αιτία που τις προκαλεί είναι άγνωστη. Επιπλέον, δεν υπάρχουν σαφή, ειδικά για τη νόσο συμπτώματα.
• Φλεγμονώδεις σπονδυλοπάθειες: Συχνά, οι αλλοιώσεις στα σπονδυλικά σώματα προκαλούνται από φλεγμονώδεις διεργασίες. Αιτίες της νόσου είναι οι οξείες φλεγμονές, οι λοιμώξεις, οι ανοσολογικές αντιδράσεις καθώς και οι αυτοάνοσες παθήσεις. Ως μακροπρόθεσμες επιπτώσεις εμφανίζονται συνήθως αλλοιώσεις στο σκελετικό σύστημα, όπως π.χ. οστεοποιήσεις και περιορισμοί της κίνησης στην νόσο του Bechterew.
• Οι νευροπαθητικές σπονδυλοπάθειες εμφανίζονται συνήθως ως συνέπεια λοιμώξεων, μετά από σοβαρά τραύματα (τραυματισμούς) και σε περιπτώσεις καρκίνου. Συνδέονται με διαταραχές της αίσθησης.
• Αξονικές σπονδυλοπάθειες: Αυτές οι φθορογενείς παθήσεις επηρεάζουν κυρίως την κάτω περιοχή της πλάτης, όπως π.χ. την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και αποτελούν συνέπεια χρόνιων φλεγμονωδών διεργασιών. Η αξονική σπονδυλοαρθρίτιδα συγκαταλέγεται στις αξονικές σπονδυλοπάθειες. Προκαλεί οστικές αλλοιώσεις στους σπονδύλους λόγω χρόνιων φλεγμονών. Προσβάλλει κυρίως νεότερους ασθενείς ηλικίας μεταξύ 20 και 30 ετών.

Οι αξονικές σπονδυλοπάθειες προσβάλλουν κυρίως νεότερους ανθρώπους. Ωστόσο, οι περισσότερες άλλες σπονδυλοπάθειες συγκαταλέγονται στις «κλασικές» ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Στην ηλικία μεταξύ 50 και 70 ετών αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης φθορών στις

• αρθρώσεων,
• στη σπονδυλική στήλη και
• στροφύλων τους.

Με την πάροδο της ηλικίας, η φυσική ελαστικότητα των μεσοσπονδύλιων δίσκων μειώνεται συνεχώς. Ως αποτέλεσμα, γίνονται πιο επίπεδοι και φθείρονται γρηγορότερα. Τελικά, τα σπονδυλικά σώματα τρίβονται μεταξύ τους, προκαλώντας πόνο. Επίσης, οι κήλες μεσοσπονδύλιων δίσκων εμφανίζονται συχνότερα. 

Οι κήλες μεσοσπονδύλιων δίσκων, όπως και οι σπονδυλοπάθειες, επηρεάζουν κυρίως τους ηλικιωμένους © Henrie | AdobeStock

Συχνότερα εμφανίζονται επίσης οστεοποιήσεις, δυσκαμψίες και, ως εκ τούτου, σημαντικοί περιορισμοί στην κίνηση. Η σπονδυλική στήλη μεταβάλλεται και προσπαθεί να προσαρμοστεί στις μεταβαλλόμενες καταπονήσεις μέσω αναδιαμόρφωσης. Κατά τη διαδικασία αυτή, μπορεί να επηρεαστεί ο νωτιαίος μυελός και οι νευρικές ίνες που διακλαδώνονται από αυτόν. Αυτό οδηγεί σε

• διαταραχές της αίσθησης,
• συμπτώματα παράλυσης και
• χρόνιες καταστάσεις πόνου. 

Οι σπονδυλοπάθειες εμφανίζονται κατ’ αρχήν σε κάθε τμήμα της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, αναπτύσσονται κυρίως σε σημεία που υπόκεινται σε ιδιαίτερα έντονη καταπόνηση, όπως π.χ.

• στην αυχενική σπονδυλική στήλη,
• στη θωρακική σπονδυλική στήλη ή
• στην οσφυϊκή μοίρα.

Ο πόνος στην πλάτη έχει εξελιχθεί σε ευρέως διαδεδομένη πάθηση στη σημερινή κοινωνία των γραφείων. Επομένως, δεν γίνεται αμέσως αντιληπτό ότι πίσω από αυτόν μπορεί να κρύβεται μια σοβαρή εκφυλιστική νόσος της σπονδυλικής στήλης. Οι σπονδυλοπάθειες συχνά διαγιγνώσκονται σχετικά αργά και μάλιστα μόνο ως τυχαίο εύρημα στην ακτινογραφία.

Για μια στοχευμένη διάγνωση, το πρώτο βήμα είναι το ιστορικό της νόσου (αναμνηστικό). Κατά τη διάρκεια αυτού, ο γιατρός συχνά εντοπίζει ορισμένους παράγοντες κινδύνου για σπονδυλοπάθειες, όπως για παράδειγμα:

• υπερβολικό βάρος,
• λοιμώξεις,
• χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις,
• ή προηγούμενες κακώσεις της σπονδυλικής στήλης (τραύματα).

Κατά τη συνέχεια της φυσικής εξέτασης, ο γιατρός εξετάζει την πλάτη και τη διάρκεια της σπονδυλικής στήλης. Εάν ο ασθενής αναφέρει διαταραχές της αίσθησης ή παράλυση, πραγματοποιούνται επιπλέον νευρολογικές εξετάσεις.

Η διάγνωση της «σπονδυλοπάθειας» τίθεται από τους ειδικούς γιατρούς με τη βοήθεια απεικονιστικών εξετάσεων. Η ακτινογραφία κατέχει ιδιαίτερη σημασία στη διάγνωση των παθήσεων της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, δεν είναι δυνατή η καλή αξιολόγηση όλων των αλλοιώσεων στα σπονδυλικά σώματα στην ακτινογραφία. Για τον λόγο αυτό, σε περίπτωση περαιτέρω αποριών, χρησιμοποιείται επίσης η μαγνητική τομογραφία (MRI).

Επιπλέον, οι εργαστηριακές εξετάσεις επιτρέπουν τον προσδιορισμό των ρευματολογικών παραγόντων και των δεικτών φλεγμονής στο αίμα. Αυτοί παίζουν σημαντικό ρόλο κυρίως σε

• λοιμώξεις,
• χρόνιες φλεγμονές και
• αυτοάνοσες παθήσεις

.

Οι σπονδυλοπάθειες έχουν πολύ διαφορετικές αιτίες και η θεραπεία τους πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα. Πρέπει να είναι γνωστή η υποκείμενη βασική νόσος, ώστε να αντιμετωπιστεί με τις σωστές θεραπευτικές μεθόδους.

Σε περιπτώσεις χρόνιων φλεγμονωδών ή λοιμωδών αιτιών, ακολουθείται θεραπεία για την ανακούφιση του πόνου και την καταστολή της φλεγμονής. Επιπλέον, οι γιατροί συνταγογραφούν φυσιοθεραπευτικά μέτρα καθώς και προγράμματα γυμναστικής για την πλάτη, προκειμένου να βελτιωθεί η στάση του σώματος και να ενισχυθεί η μυϊκή μάζα.

Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί πάντα την έσχατη λύση στις σπονδυλοπάθειες. Αποτελεί επιλογή μόνο όταν έχουν εξαντληθεί όλες οι συμβατικές θεραπευτικές επιλογές. Με ελάχιστα επεμβατική τεχνική, ορθοπεδικοί και νευροχειρουργοί χειρουργούν από κοινού με τη βοήθεια ενδοσκοπίου. Στόχος είναι η διόρθωση των σπονδύλων καθώς και η απονεύρωση των νευρικών απολήξεων.

Επιπλέον, φυσιοθεραπευτές αναλαμβάνουν την ενδυνάμωση των μυών της πλάτης. Η μετεγχειρητική φροντίδα – π.χ. μετά από μια απαραίτητη χειρουργική επέμβαση – αναλαμβάνεται από πιστοποιημένα κέντρα αποκατάστασης.

Τι εννοούμε με τον όρο «σπονδυλοπάθεια»;

Η σπονδυλοπάθεια είναι ένας όρος που αναφέρεται σε παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, οι οποίες μπορεί να έχουν φλεγμονώδεις ή εκφυλιστικές αιτίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η σπονδυλίτιδα, η σπονδύλωση και οι αξονικές σπονδυλοπάθειες.

Ποιοι παράγοντες ευνοούν την εμφάνιση σπονδυλοπάθειας;

Συχνές παράγοντες κινδύνου είναι η φθορά των σπονδύλων, οι φλεγμονώδεις διεργασίες, γενετικοί παράγοντες όπως στη νόσο του Bechterew, καθώς και λοιμώξεις ή υποκείμενες παθήσεις. Επίσης, η λανθασμένη καταπόνηση της σπονδυλικής στήλης μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση σπονδυλοπάθειας.

Ποια συμπτώματα εμφανίζονται στις σπονδυλοπάθειες;

Χαρακτηριστικά είναι ο πόνος στην πλάτη, ο περιορισμός της κίνησης και τα φλεγμονώδη συμπτώματα. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν νευροπαθητικά συμπτώματα, όταν επηρεάζεται ο νωτιαίος μυελός ή τα νεύρα.

Πώς διαγιγνώσκεται η σπονδυλοπάθεια;

Η διάγνωση περιλαμβάνει κλινική εξέταση, ακτινογραφία καθώς και μαγνητική τομογραφία (MRI). Αυτές οι εξετάσεις αποκαλύπτουν αλλαγές στη σπονδυλική στήλη, στα σπονδυλικά σώματα και στους μεσοσπονδύλιους δίσκους. Στην ταξινόμηση χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, οι κωδικοί M45 έως M49.

Πώς αντιμετωπίζεται η σπονδυλοπάθεια;

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και τη σοβαρότητα της νόσου. Μπορεί να περιλαμβάνει συντηρητικά μέτρα, φαρμακευτική αγωγή και κινησιοθεραπεία. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η φροντίδα παρέχεται από ορθοπεδικό ή σε εξειδικευμένα κέντρα αποκατάστασης για σπονδυλοπάθεια.