Bacakların sinir sistemi – Damarlar ve sinirler, lumbosakral pleksus ve otonom sinir sistemindeki alt ekstremite arterleri ve sinirleri

Siyatik siniri, insan vücudundaki en güçlü sinirlerden biridir. Ayrıca, iskiadik sinir en çok sorun çıkaran sinirler arasında yer alır.

Kökeni ve Seyrı

Siyatik siniri, bel omurgasının omurilik segmentlerinden çıkar. Buradan, sinir diz çukuruna doğru ilerlemeden önce, sözde iskiadik delikten geçer. Ischiadik delik, kalça kemiğinin (Foramen ischiadicum majus) ortasında bulunan bir deliktir.

Siyatik siniri,

• kalça kasları ve
• bacak bükücü kaslar (iskiyokrural kaslar) tarafından örtülür ve aynı zamanda bu kaslara da sinir beslemesi sağlar.

Bir disk çıkıntısı veya disk hernisi nedeniyle iskias siniri sıkışabilir veya tahriş olabilir. Bu durum iskialji olarak adlandırılır. Iskialji genellikle bacaklarda duyu bozuklukları ve uyuşma hissi ile birlikte görülür.

Siyatik siniri hasar görürse veya hatta kesilirse, ciddi felç belirtileri ortaya çıkabilir. Siyatik sinirinde bir yaralanma olması durumunda, hastalar ilgili bacağını artık bükemezler.

Bu tür bir yaralanma veya kopma,

• uyluk ve leğen kemiği kırığı ya da
• sakroiliak eklemin çıkığı

sonucu ortaya çıkabilir.

Kökeni ve Seyrı

Uyluk siniri (Nervus femoralis), birinci ve dördüncü bel omurları bölgesinden çıkar. Oradan uyluk bölgesine doğru uzanır. Sadece uyluk ön ve iç kısmını değil, aynı zamanda ayak ortasını da besler.

Hastalıklar

Femoral sinir, uyluk kaslarının büyük bir kısmını besler. Bu nedenle, sinirin yaralanması ciddi hasarlara neden olur. Sonuç olarak, sadece hareket bozuklukları değil, aynı zamanda felç de ortaya çıkar.

Kalça eklemini aktif olarak bükmek artık mümkün olmaz. Bu nedenle, hastalar sırt üstü yattıklarında kendi güçleriyle ayağa kalkamazlar. Ayrıca dizlerini de uzatamazlar.

Lomber sinir (Nervus obturatorius), ikinci ve dördüncü lomber omurlar arasında başlar. Oradan pelvis üzerinden iç uyluk bölgesine doğru uzanır.

Hastalıklar

Obturatorius felci öncelikle yenidoğanları etkiler, çünkü sinir doğum sırasında sıkışır. Felç nedeniyle, sırtüstü yatarken bacak dışa doğru düşer. Çocuklar, emeklerken bacaklarını dışa doğru uzatarak felci telafi etmeye çalışırlar.

Tibia siniri (Nervus tibialis), diz çukuruna kadar uzanan siyatik sinirinin bir dalıdır. Bu bölgede baldırın duyu sinirlerini sağlar.

Tibia sinirinde bir hasar meydana geldiğinde baldır kasları işlevini yitirir. Etkilenen kişiler artık ayak parmaklarının ucunda duramaz ve ayağını yere tam olarak basamaz. Yürüme sadece topuk üzerinde mümkündür. Bu durum tıpta “topuk ve pençe ayak” olarak adlandırılır.

Kökeni ve İşlevi

Peroneal sinir (Nervus peroneus communis), siyatik sinirin iki ana dalından biridir. Dizinin dışından geçer ve baldır bölgesinde tekrar dallanır.

Peroneal sinirin dalları, kaval kemiği kaslarını ve ayak parmaklarının uzamasından sorumlu kasları besler.

Hastalıklar

Peroneal sinirin hasar görmesi, tıp alanında peroneal felç olarak adlandırılır. Ayak ve ayak parmaklarını kaldıran kaslar felç olduğu için, klasik bir ayak parmakları yukarı doğru bükülmüş duruş ortaya çıkar. Hastalar parmak uçlarında yürüdükleri için yürüyüş şekli “step makinesi yürüyüşü” veya “leylek yürüyüşü”ne benzer.

Peroneal sinir, kısa ve uzun peroneal kasları da besler. Bu nedenle, sinirin hasar görmesi ayak deformitesine (klumpfuß) neden olabilir. Bu durumda ayak kalıcı olarak içe doğru dönmüş olur. Bu klinik tabloda ayrıca arka tibial kasında (Musculus tibialis posterior) bir bozukluk da mevcuttur. Bu kas, ayağın içe dönmesinden sorumludur. Bu bozukluk hem sonradan kazanılmış hem de doğuştan olabilir.

Kaval kemiği siniri hasar görmüşse, buna sonradan gelişen ayak deformitesi denir. Doğuştan ayak deformitesi ise

• rahimdeki elverişsiz embriyo pozisyonu
• az amniyotik sıvı
• doğum sırasında meydana gelen hasarlar.

Çoğu durumda ayak parmakları yukarı doğru bükülmüş bir pozisyon da görülür.

Bacaklarda sinir ağrıları otururken de ortaya çıkıyorsa, buna polinöropati denir. Sinir hasarından farklı olarak, polinöropati diğer hastalıklarla birlikte görülür. Polinöropatiye sahip hastaların yaklaşık yüzde 30'u diyabet hastasıdır.

Polineuropatinin diğer nedenleri:

• Tiroid bezinin yetersiz çalışması
• Aşırı alkol tüketimi
• Karaciğer ve böbrek fonksiyon bozuklukları
• Mineral eksikliği (B vitamini)
• Dolaşım bozuklukları

Genellikle hastalar bacaklarında karıncalanma hissederler ve bu his bazen uyuşuklukla birlikte görülür. Bazen hastalar uzuvlarını hissetmedikleri için dengesiz bir yürüyüş sergilerler.

Polineuropati semptomatik olarak tedavi edilir. Örneğin, B vitamini eksikliği varsa, buna uygun besin takviyeleri verilmelidir. Ergoterapi ve fizyoterapi uygulamaları da polineuropati tedavisinde faydalı olabilir.

Genel olarak bakıldığında, bacaklardaki sinir sisteminin damarlar ve sinirlerle ve kan dolaşımıyla yakından bağlantılı olduğu ve periferik sinir sisteminin önemli bir parçasını oluşturduğu görülmektedir. Nervus femoralis, nervus obturatorius ve nervus cutaneus femoris posterior gibi en önemli sinirler, pleksusun dallarından çıkar ve alt ekstremitenin farklı bölgelerine uzanır. Bu süreçte periferik sinirler, femoral ven, popliteal ven ve büyük safen ven gibi damarlarla ve dorsalis pedis venöz ark ile birlikte ilerler.

Siyatik sinirinin dalları ile üst ve alt gluteus kasları gibi yapılar uyluk arkasını beslerken, diğer sinirler uyluk dışını kontrol eder. Otonom sinir sistemi ayrıca kan dolaşımını ve metabolizmayı düzenler.

Beyin ve omurilikten oluşan merkezi sinir sistemi, sinir sisteminin bu bölümüyle doğrudan bağlantılıdır ve tüm hareketleri koordine eder. Deri ve kasların işlevi, duyusal ve motor yollar aracılığıyla kontrol edilir. Sonuç olarak, alt ekstremitenin bu karmaşık bölümünün sinirler, damarlar ve kasların hassas bir şekilde uyumlu çalışmasından oluştuğu açıktır.