Boğaz kanseri, boğaz bölgesinde görülen kötü huylu hastalıklar arasında yer alır ve baş-boyun tümörleri olarak adlandırılan grubun bir parçasıdır. Tıp dilinde buna farenks karsinomu denir. Yutak kanseri, yutak mukozasındaki anormal hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalarak bir tümör oluşturduğu kötü huylu bir tümör hastalığıdır.
Konumuna göre farklı türleri ayırt edilir.
Yutak kanserinin bir türü nazofarenkste, bir diğeri ağız boşluğu ve orofarenks bölgesinde ortaya çıkabilirken, diğer tümörler ise gırtlak veya yemek borusuna yakın alt yutak bölgesinde gelişebilir.
Genel olarak, boğaz kanseri baş-boyun bölgesinde nadir görülen ancak klinik açıdan önemli kanser türleri arasında yer alır.
Burada daha ayrıntılı bilgiler ve seçkin boğaz kanseri uzmanları hakkında bilgi bulabilirsiniz.
Boğaz kanseri terimi, mukoza zarındaki değişikliklerden kaynaklanan, boğazda görülen kötü huylu bir tümör hastalığını tanımlar. Boğaz kanseri, tek tek hücrelerin genetik değişiklikler geliştirip kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Bu değişime uğramış hücrelerden, çevre dokulara yayılabilen bir tümör oluşur.
Temel olarak, boğaz kanserinin birkaç türü vardır. Nazofarenks karsinomu, burnun arkasındaki üst boğazda ortaya çıkar. Orofarenks karsinomu ağız boşluğunun arkasındaki bölgeyi etkilerken, hipofarenks karsinomu alt boğazda, gırtlak yakınında, yemek borusunda veya boyun bölgesindeki lenf düğümlerini etkiler. Bu yayılma nedeniyle erken teşhis özellikle önemlidir.
Boğaz kanseri gelişiminin nedenleri ve risk faktörleri
Boğaz kanserinin kesin nedenleri bilim dünyasında henüz tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır; ancak boğaz kanseri için önemli risk faktörleri olarak kabul edilen birkaç neden bilinmektedir. Hastalığın oluşumunda başlıca dış etkenler rol oynar.
Bunların en önemlilerinden biri sigara içmektir. Tütün dumanı, boğazdaki mukoza zarına zarar veren çok sayıda kanserojen madde içerir. Bu nedenle düzenli sigara içmek, boğaz kanseri riskini önemli ölçüde artırabilir. Alkol ve sigara kullanımının bir arada olması özellikle sorunludur, çünkü alkol mukoza zarının koruyucu işlevini daha da zayıflatır.
İnsan papilloma virüslerinin (HPV) de baş-boyun bölgesindeki kanserlerin gelişimini kolaylaştırdığı düşünülmektedir. HPV virüsleri genellikle genital bölgede neden oldukları hastalıklarla bilinir. Örneğin, bazı HPV virüslerinin rahim ağzı kanserlerinin oluşumundaki başlıca neden olduğu kanıtlanmıştır.
Son yıllarda, boğaz bölgesinde HPV virüslerinin neden olduğu tümörlerin oranı önemli ölçüde artmıştır.
Enfeksiyonların yanı sıra, mukoza zarındaki kronik tahrişler de olası bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Örneğin, sık sık görülen mide ekşimesi, mide asidinin tekrar tekrar boğaza ulaşmasına neden olabilir. Bu durum mukoza zarında değişikliklere yol açarak boğaz kanserinin gelişmesini kolaylaştırabilir.
Bunun yanı sıra, mesleki faktörler de rol oynayabilir. Formaldehit gibi kimyasal maddelerle düzenli olarak çalışan kişilerde risk daha yüksektir. Genel olarak, boğaz kanserinin çoğunlukla çeşitli etkenlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı görülmektedir.
Son olarak, kalıtsal faktörler de boğaz kanserinde rol oynayabilir.
Boğaz kanserinin ön aşamaları (prekanseröz lezyonlar)
Farenks karsinomları, çeşitli kanser öncülleri (prekanseröz lezyonlar) olarak adlandırılan durumlardan gelişebilir. Bunlar sıklıkla tümör hastalıklarına dönüşür.
Aşağıdaki ön aşama türleri, yutak kanserinin oluşumuna yol açabilir:
- Lökoplaki (beyaz lezyon hastalığı, lökokeratoz): Ağız mukozasında bulunan, silinemeyen beyaz alanlar. Tütün ve alkol tüketimi, viral hastalıklar, mekanik tahrişler, demir eksikliği, A ve B vitamini eksikliği ve yetersiz ağız hijyeni bu durumun ortaya çıkmasını kolaylaştırır.
- Hiperplazi: Mukoza hücrelerinin sayısında aşırı artış.
- Displazi: Mukoza hücrelerinin aşırı oluşumu ve bununla birlikte hücrelerin görünümünde meydana gelen değişiklik.
Prekanseröz lezyonlar genellikle tesadüfen keşfedilir. Teşhis konulduktan sonra, ya doktor tarafından tedavi edilmeli ya da düzenli kontrol altında tutulmalıdır. Bu, ileride kötü huylu bir tümör hastalığının önlenmesine yardımcı olabilir.
Boğaz kanserinde hangi belirtiler ve şikayetler görülür?
Yutak kanserinde belirtiler genellikle geç ortaya çıkar. Bu nedenle yutak kanseri, tümör zaten büyümüş veya metastazlar oluşmuş olduğunda, geç bir aşamada teşhis edilir.
İlk belirtiler arasında genellikle boyun lenf düğümlerinde ağrısız bir şişlik yer alır. Büyümüş lenf düğümleri, hastalığın yayıldığına dair bir işaret olabilir.
Diğer belirtiler, tümörün boğazın hangi bölgesinde bulunduğuna bağlıdır.
Aşağıdaki belirtiler, ağız boşluğu kanseri ve yutak kanseri olduğunu gösterebilir:
Nazofarenks kanserinde:
- sık burun kanaması
- Sürekli burun akıntısı
- burundan nefes almada zorluk
- sinüslerde kronik iltihaplanma
- İşitme kaybı (orta kulaktaki havalandırma yetersizliğinin bir sonucu)
- Kulak çınlaması (tinnitus)
- büyük tümörlerde: beyin bölgesinde sinir hasarı, sonuç: görme bozuklukları (çift görme), yüzde ağrı.
- Baş ağrısı
Ağız boşluğu ve boğaz kanserinde:
- Yutma zorluğu
- Boğaz ağrısı
- Kulak ağrısı
- Dil hareketlerinde kısıtlılık (konuşma sorunları)
- Çiğneme kaslarında kasılma, dolayısıyla ağzı açmada zorluk
- Boğaz bölgesinde veya ağız içinde kanama
- Ağız kokusu
Yutak kanseri durumunda:
- Yutma güçlüğü
- Boğaz ağrısı
- aşırı tükürük akıntısı
- kanlı balgam (sputum)
- Boğazda yabancı cisim hissi
- Gırtlak tutulumu: Ses teli fonksiyonunda bozulma ve ses kısıklığı
- Nefes darlığı
- belirgin kilo kaybı (yemek borusunun etkilenmesinden sonra)
Şikayetler başlangıçta zararsız göründüğü için, boğaz kanseri şüphesi genellikle geç teşhis edilir.
Boğaz kanseri teşhisi
Boğaz kanseri şüphesi varsa, öncelikle ayrıntılı bir tıbbi muayene yapılır. Tedaviyi yürüten hekim, şikayetleri, olası risk faktörlerini ve hastanın tıbbi geçmişini sorgular.
Ardından ağız ve yutak bölgesi dikkatle muayene edilir. Doktor, özel aletler yardımıyla mukoza zarındaki değişiklikleri tespit edebilir. Sıklıkla, yutak ve gırtlağın daha ayrıntılı olarak incelenmesi amacıyla endoskopik bir muayene de yapılır.
Hala tümör şüphesi devam ediyorsa, biyopsi yapılır. Bu işlemde küçük bir doku örneği alınır ve daha sonra laboratuvarda incelenir. Bu doku örneği, kesin bir tanı konulmasını sağlar.
BT veya MRG gibi görüntüleme yöntemleri, tümörün boyutunu, kesin evresini ve yayılma durumunu belirlemeye yardımcı olur. Bu bilgiler, tanının konulduğu aşama ve tedavinin ilerleyen aşamalarının planlanması açısından belirleyicidir.
Yutak kanserinin tedavisi nedir?
Farenks kanserinin tedavisi, tümörün türüne ve konumuna göre belirlenir. Birçok tümör türünde, kötü huylu dokunun cerrahi olarak çıkarılması mümkündür.
Tedavinin önemli bir amacı, hastanın yaşam kalitesini korumak, yani ona
- yeme,
- içme,
- konuşma ve
- nefes almayı
yapmasını sağlamaktır.
Yutak kanseri yaşam beklentisine ilişkin genel bir prognoz bulunmamaktadır, çünkü bu durum her bir vakaya göre değişir. Temel olarak, nazofarenks karsinomlarının tedavisi, orofarenks ve hipofarenks karsinomlarının tedavisinden farklıdır.
Nazofarenks karsinomlarının tedavisi
Boğaz kanserinin tedavisi çeşitli faktörlere bağlıdır. Bunlar arasında tümörün boyutu, evresi ve boğazdaki kesin konumu belirleyicidir.
Çoğu durumda, tümörü tamamen ortadan kaldırabilmek için öncelikle bir ameliyat yapılır. Bu tür bir müdahale, ağız, boğaz veya alt çene bölgesi gibi çeşitli erişim yolları üzerinden gerçekleştirilebilir.
Ameliyatın yanı sıra radyoterapi de önemli bir rol oynar. Radyoterapi, ameliyattan sonra uygulanabileceği gibi, cerrahi müdahalenin mümkün olmadığı durumlarda tek başına bir tedavi yöntemi olarak da kullanılabilir.
Bazı durumlarda ek olarak kemoterapi de uygulanır. Kemoterapi ve radyoterapinin birleşimi, genellikle ilerlemiş hastalıkların tedavisinde kullanılır.
Tedavi, nihai olarak hastalığın bireysel seyrine bağlıdır. Baş-boyun tümörlerinin tedavisine yönelik modern yaklaşımlar, tümörü etkili bir şekilde ortadan kaldırırken aynı zamanda sağlıklı dokuyu mümkün olduğunca korumayı amaçlamaktadır.
Her tedavide yan etkiler ortaya çıkabilir. Bunlar arasında örneğin yutma güçlüğü, ses değişiklikleri veya mukoza tahrişleri sayılabilir. Bu nedenle, tedavinin olası uzun vadeli etkileri önceden hasta ile görüşülür.
Prognoz
Boğaz kanserinde prognoz, büyük ölçüde tanının konulduğu zamana, hastalığın evresine ve yayılma derecesine bağlıdır. Tümör erken teşhis edilirse, iyileşme şansı önemli ölçüde artar.
Birçok hasta, yutak kanserinin tedavi edilebilir olup olmadığını merak eder. Aslında, tümör erken teşhis edilip tutarlı bir şekilde tedavi edilirse hastalık tedavi edilebilir.
İleri evrelerde tedavi daha karmaşık olabilir. Bununla birlikte, modern tedavi yöntemleri hastalığın iyi bir şekilde kontrol edilmesini sağlar ve yaşam süresini uzatabilir.
Alman Kanser Yardımı (Deutsche Krebshilfe) gibi kuruluşlar, hastalara ve yakınlarına kapsamlı danışmanlık hizmeti sunarak destek ve daha ayrıntılı bilgiler sağlar.
SSS - Sık Sorulan Sorular
Boğaz kanseri nasıl anlaşılır?
Birçok kişi şu soruyu sorar: Boğaz kanseri erken aşamada fark edilebilir mi? İlk belirtiler arasında yutma güçlüğü, ses kısıklığı veya ağrısız lenf düğümü şişmesi sayılabilir. Bu nedenle, şikayetler uzun süre devam ederse, bir doktora erken başvurmak önemlidir.
Boğaz kanserinin belirtileri nelerdir?
Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Sık görülen semptomlar arasında boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, ses kısıklığı veya ağız ve boğaz bölgesinde kanama sayılabilir.
Ağız ve boğaz kanseri tedavi edilebilir mi?
Bu, hastalığın evresine ve teşhisin konulduğu zamana bağlıdır. Hastalık erken teşhis edilirse, iyileşme şansı yüksektir.
Boğaz kanseri tedavisi nasıl yapılır?
Boğaz kanseri tedavisi genellikle ameliyat, radyoterapi ve kemoterapinin bir kombinasyonu ile gerçekleştirilir. Hangi yöntemin uygulanacağı, tümörün bulunduğu yere ve yayılma derecesine bağlıdır.
Yazıyı paylaş