Ağrı pompası ve intratekal ilaç pompası – Nöroşirürjide implantasyon ve ne zaman kullanılır? Ağrı pompalarının implantasyonuna genel bakış

Ağrı pompası, ağrı kesici ilaçları sürekli olarak doğrudan ağrının olduğu bölgeye veren bir cihazdır. Bu yöntem, nöromodülasyon tedavisi kapsamındadır. Nöromodülatörler, sinir sistemini etkileyen maddelerdir. Vücut bu maddeleri kendi kendine üretir. Ancak ilaçlar veya uyuşturucular gibi dışarıdan verilen maddeler de nöromodülatörlerdir.

Ağrı pompası kullanıldığında, hasta ağrı kesici ilaçların dozunu istediği zaman kendisi ayarlayabilir. Örneğin, istenmeyen yan etkilerin şiddetini azaltmak için dozu düşürebilir. Ağrı pompaları, implante edilebilir ve harici olmak üzere ikiye ayrılır.

Bir ağrı pompası, doktor tarafından önceden ayarlanan miktarda ağrı kesiciyi damara veya doğrudan omuriliğe sürekli olarak verir. İlaçlar burada ağrının iletilme sürecine doğrudan müdahale eder. Bazı pompalarda hasta, ek bir doz daha alabilir. Aşırı dozu önlemek için pompa, belirli bir süre boyunca başka uygulamalar için kilitlenir.

İntratekal ağrı pompası

İntratekal ağrı pompasında, omuriliğe bir kateter yerleştirilir. Ağrı pompası genellikle üst karın bölgesinde, kaburga kemerinin altında deri altına implante edilir. İmplante edilmiş bir pompada ağrı kesici rezervuarı yaklaşık iki ayda bir bir doktor tarafından doldurulmalıdır. Bununla birlikte, kateterin dışından harici cihazlar da bağlanabilir.

Venöz ağrı pompası

Venöz ağrı pompasında, ince hortum küçük bir iğne vasıtasıyla deri altı yağ dokusuna yerleştirilir. Venöz erişim sağlamak amacıyla bir porta da yerleştirilebilir. Ağrı pompası daha sonra harici olarak bağlanır.

Ağrı pompaları

• şiddetli kronik ağrıları olan hastalarda,
• şiddetli tümör ağrısı olan kanser hastalarında ve
• ameliyat sonrası

kullanılır. Ameliyatlardan sonra genellikle harici cihazlar kullanılır. Kronik ağrı hastalarında ve tümör ağrılarında ise doktorlar ağrı pompalarını çoğunlukla deri altına yerleştirir.

Ağrı pompasının implantasyonu her bir vaka için ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu yöntem özellikle ağrı kesicilerin şiddetli yan etkilerinden muzdarip olan hastalar için uygun olabilir; örneğin

• mide-bağırsak sorunları veya
• karaciğer ve böbrek yükü gibi.

Kanser kaynaklı ağrıları olan hastalarda, implante edilmiş bir ağrı pompası, ağrı tedavisinin iyi ve hızlı bir şekilde etkisini göstermesini sağlar. Kanser hastaları bu sayede büyük ölçüde ağrısız ve kendi iradeleriyle şekillendirdikleri bir yaşam sürebilirler.

Önemli olan

• bir ağrı terapisti tarafından sıkı bir şekilde takip edilmesi ve
• hastanın pompayı kendi sorumluluğunda kullanmasıdır.

Aşağıdaki hastalıkları olan hastalar, ağrı pompası ile ağrı tedavisi için uygun değildir:

• Opiatlara karşı alerji,
• uyuşturucu veya opiat bağımlılığı,
• şiddetli depresyon veya aktif psikoz,
• şiddetli uyku bozuklukları,
• şiddetli bilişsel bozukluklar (sadece gözetim altında olmayan hastalarda),
• sepsis veya aktif enfeksiyonlar,
• kontrol edilemeyen kan pıhtılaşma bozuklukları,
• Omurga bölgesinde beyin omurilik sıvısının serbest geçişine engel olan tümörler veya yapışıklıklar

Ağrı pompasının yerleştirilmesi iki aşamada gerçekleştirilir.

İlk olarak, bir kateter omuriliğe kadar ilerletilir ve harici bir ağrı pompası bağlanır. Söz konusu test aşamasında, doktor ve hasta ağrının azalmasının sağlanıp sağlanmadığını ve hangi dozda sağlandığını denerler. Bu süreçte hastanın ağrı kesici ilaçlara toleransı da belirlenir. Test aşaması başarılı geçerse, ağrı pompası kalıcı olarak yerleştirilir.

Ağrı pompasının implantasyonu sırasında aşağıdaki yan etkiler ve riskler ortaya çıkabilir:

• Ameliyat komplikasyonları (örn. enfeksiyon),
• Pompanın yerleştirildiği bölgede kan veya sıvı birikimi,
• beyin omurilik sıvısı sızıntısı ve omurilik yaralanmaları,
• Kateterin yerinden kayması veya tıkanması,
• Kateter ucunda bağ dokusu oluşumu.

Ağrı kesicilerin uygulanmasıyla aşağıdaki yan etkiler ortaya çıkabilir:

• Mide bulantısı ve kusma,
• Yorgunluk,
• idrar retansiyonu,
• Kaşıntı,
• Kas seğirmeleri,
• Solunum depresyonu.

Ağrı pompası nedir?

Ağrı pompası, hedefe yönelik ağrı tedavisi için kullanılan, vücuda yerleştirilebilen bir pompadır. Bir kateter aracılığıyla ilaç, doğrudan omurilik sıvısının bulunduğu intratekal boşluğa verilir. İntratekal ilaç pompası, kronik ağrılarda etkili bir ağrı giderimi sağlar ve oral ilaç alımına kıyasla daha düşük bir dozla yetinebilir.

Ağrı pompası ne zaman kullanılır?

Ağrı pompası, özellikle tedaviye dirençli ağrılarda, diğer ağrı tedavilerinin yeterli etki göstermediği durumlarda kullanılır. Genellikle kronik ağrıları, tümör ağrıları veya ağır nörolojik hastalıkları olan hastalar bu tedaviden fayda görür. Spastik, serebral palsi, omurilik yaralanması veya kafa travması sonrası durumlarda da ağrı pompasının implantasyonu uygun olabilir.

Ağrı pompasının implantasyonu nasıl gerçekleşir?

Nihai implantasyondan önce genellikle bir test aşaması gerçekleştirilir. Ardından pompa karın bölgesine implante edilir ve ince bir tüp veya kateter aracılığıyla doğrudan omuriliğe bağlanır. Kateterin yerleştirilmesi, genellikle genel anestezi altında, minimal invaziv bir işlemle gerçekleştirilir. Ameliyattan sonra dozaj kişiye özel olarak belirlenir ve programlanır.

Ağrı pompası aracılığıyla hangi ilaçlar verilir?

Hastalığın türüne bağlı olarak çeşitli ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Sıklıkla morfin, hidromorfon, fentanil veya diğer opioid preparatlar kullanılır. Spastik durumlarda genellikle baklofen kullanılır. İlaç sürekli olarak verilir ve doğrudan etki yerinde etki gösterebilir, bu sayede daha az yan etki görülür.

Ağrı pompasının avantajları nelerdir?

Ağrı pompasının önemli bir avantajı, hedefe yönelik ilaç verilmesidir. Bu sayede daha düşük bir doz yeterli olabilirken, aynı zamanda daha iyi bir ağrı giderimi sağlanır. Birçok hasta, daha iyi bir yaşam kalitesi, daha az yan etki ve hareket kabiliyetinde iyileşme bildirmektedir. Modern ağrı pompaları ve ilaç pompaları programlanabilir olup, PCA pompası, PCEA veya hasta kontrollü bölgesel anestezi (PCRA) gibi hasta tarafından kontrol edilen yöntemlere bile olanak tanır.