PTCA: Bilgiler ve PTCA Uzmanları

PTCA kısaltması, Perkütan Translüminal Koroner Anjiyoplasti anlamına gelir. Bu, kalpteki daralmış arterlerin (koroner damarlar) yeniden genişletilmesini sağlayan bir işlemdir. Kalp kateteri işlemlerinden biridir.

Perkütan, "deri yoluyla" anlamına gelir. Dolayısıyla perkütan muayeneler, deriye iğne batırılarak gerçekleştirilen işlemlerdir.

Kalp kateteri muayenesinde, deri üzerinden bir kan damarı içi boş bir iğne ile delinir (delinir). Doktorlar bu içi boş iğne aracılığıyla damarın içine küçük bir tel yerleştirir. Doktor, bu teli kalbe kadar ilerletebilir. "Translüminal" terimi tam olarak bunu ifade eder: "bir damarın içinden" ilerletmek. 

Bu kılavuz tel boyunca, asıl kalp kateteri de kalbe ulaştırılabilir. Ardından doktor bir kontrast madde enjekte eder. Bu madde, görüntüleme yöntemleri sayesinde kolayca tespit edilebilir. Böylece doktor, kan akışını ve olası daralmaları tam olarak tespit edebilir.

Bu tür daralmalar daha sonra balon kateteri yardımıyla genişletilebilir. Bu işleme anjiyoplasti, yani damar genişletme denir (angio = damarla ilgili, plastie = genişletme). PTCA genellikle anjina pektoris veya kalp krizi durumunda gereklidir.

Prensip olarak her damar balon dilatasyonu ile genişletilebilir. Ancak bu işlem çoğunlukla arterlerde uygulanır. Yine de bu işlem en sık beyindeki arterlerde

• beyin,
• kalbin ve
• bacaklardaki

gerçekleştirilir.

PTCA her zaman karmaşık bir kalp kateteri işleminin bir parçası olarak gerçekleştirilir. Bu işlemde, bir balon kateteri bir kılavuz tel boyunca hastalıklı kalp damarının daralmış bölgesine doğru itilir. Ardından balon kateteri şişirilerek hem kendisinin hem de çevresindeki daralmış damarın genişlemesi sağlanır.

Çoğu zaman doktorlar bu işlem için aorta (ana damar) içine ulaşmak üzere kasık arterini giriş noktası olarak kullanır. Ancak bazı durumlarda el bileği arterinden (radial arter olarak adlandırılır) ponksiyon da yapılır.

Kateterin yerleştirilmesi son derece hassas bir şekilde gerçekleştirilmelidir. En ufak hatalar bile ciddi hasara yol açabilir ve hasta için hayati tehlike oluşturabilir. Bu nedenle, tüm operasyon sürekli röntgen kontrolü altında gerçekleştirilir. Kateter yardımıyla arter ve ana damara sürekli olarak röntgen kontrast maddesi enjekte edilir. Bu sayede balonun tam konumu doğrudan röntgen ekranından kontrol edilebilir.

Kateter hedef konuma ulaştıktan sonra, genellikle on saniye boyunca şişirilir. Ancak bazen bu işlem 30 saniye veya daha uzun sürebilir. Bu sayede daralmış damarın yeniden genişlemesi sağlanır. Genellikle kalıcı bir genişleme sağlamak için bu işlem birkaç kez tekrarlanır. Her adım, monitör üzerinden sürekli olarak izlenir.

PTCA prosedürleri, daralmayı tedavi etmek için kan damarlarının elastik özelliğinden yararlanır. Damarlar, arterosklerozun bir sonucu olarak oluşan birikintiler nedeniyle daralabilir. Balon şişirildiğinde, birikintiler damar duvarına sıkıca bastırılır ve damar böylece tekrar açılır.

Bu yöntemle, on vakadan dokuzunda daralma derecesi o kadar azalır ki, kan akışı tekrar kısıtlama olmaksızın gerçekleşir. Ancak geri kalan vakalarda damarda yeniden daralma meydana gelir.

Bu nedenle ikinci PTCA işlemi genellikle stent yerleştirme ile birleştirilir. Stent, damarın tekrar daralmasını önleyen küçük bir damar desteği olarak tanımlanır. Genellikle tüp şeklinde bir metal ağdan oluşur ve balonla birlikte hedef konuma yönlendirilir.

Stent, şişirilirken damar duvarına sıkıca bastırılır ve bu konumda kalır. Bu sayede damarların tekrar daralmasını önler.

Kalp kateterizasyonu sırasında komplikasyonlar genellikle çok nadiren görülür. Tüm vakaların yüzde birinden azında, kalp kateterizasyonu sırasında ciddi sorunlar ortaya çıkar.

Ancak komplikasyon oranı her zaman kişiye özgü risk faktörlerine bağlıdır. Bu nedenle doktorlar, kişisel riski olabildiğince düşük tutmak için bu işlemden önce tüm eşlik eden hastalıkları değerlendirmelidir.

Kalp kateteri muayenesinden sonra, iğne giriş yerinde ağrılı morluklar oluşabilir. Bunlar, antikoagülan ilaçların alınması nedeniyle daha da artabilir. Kan damarlarının önemli ölçüde genişlemesine rağmen, ciddi kan kaybı nadiren görülür.

Çoğu zaman tedavi, sadece delinen arterde lokal bir genişlemeye neden olur. Ancak bu durum genellikle dışarıdan uygulanan bir baskı ile giderilir.

Kasık arterinin yerine giderek daha sık olarak el bileğindeki arter de delinmektedir. Burada kanamalar ve kanama devamı durumları çok daha nadir görülür. Ağrı da daha seyrek olduğundan, el bileğinden erişim (radial erişim) günümüzde birçok klinikte standart erişim yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Son olarak, her kalp kateteri muayenesinde, giriş noktası olarak kullanılan arterin ponksiyon sonucu komşu damarla birleşmesi riski vardır. Bu anomali ortaya çıktığında, mümkün olan en kısa sürede cerrahi olarak düzeltilmesi gerekir.

Bunun yanı sıra, sinir yaralanmaları da PTCA’nın bilinen komplikasyonları arasındadır. Bu yaralanmalar, hafif bir uyuşukluktan bacağın tamamen felç olmasına kadar değişebilir.

Ayrıca, genellikle hafif bir kalp ritmi bozukluğu da görülür. Ancak, elektriksel veya ilaçla tedavi gerektiren ciddi kalp ritmi bozuklukları nadiren ortaya çıkar.

Nadir durumlarda, arterden kopan bir kan pıhtısı beyine kan sağlayan bir artere ulaşabilir. Bu komplikasyon her zaman hayati tehlike arz eden bir inmeye yol açar.

Kalp kateterizasyonu sırasında doğrudan ortaya çıkan ölümcül komplikasyonlar nadirdir. Ancak özellikle risk altındaki hastalarda görülebilir. Bu nedenle, riskin yüksek olduğu durumlarda her zaman alternatif tedavi yöntemleri değerlendirilmelidir.

Çoğu durumda, kalp kateterizasyonu sayesinde akut kalp krizi başarıyla tedavi edilebilir. Dolayısıyla PTCA, koroner kalp hastalığının prognozu üzerinde çok olumlu bir etkiye sahiptir.

Günümüzde tıp dünyasında, PTCA’nın koroner kalp hastalığı semptomları üzerindeki olumlu etkisinin kesin olarak kanıtlandığı kabul edilmektedir. Bu nedenle bu yöntem, koroner kalp hastalığının tüm şiddet derecelerinde standart olarak uygulanmaktadır.

PTCA’nın avantajı, göğüs kafesinin açılmasına gerek olmamasıdır. Bu nedenle, bu daha büyük müdahaleye bağlı komplikasyon riski oldukça düşük olarak değerlendirilir.

Ancak bazı durumlarda, özellikle birden fazla koroner arter etkilenmişse, kalp baypas ameliyatı da gerekli olabilir. Bu nedenle tıp uzmanları, daralmış veya tıkanmış koroner arterlerin sayısına bağlı olarak tek damar, iki damar ve üç damar hastalığından söz ederler. 

Kalp baypas ameliyatı çok daha karmaşık ve zordur. Bu nedenle yoğun bakımda daha uzun süreli bir tedavi sıklıkla gereklidir. Ayrıca, standart tedavi ve takip sürecinin bir parçası olarak iyileşme süreci (“rehabilitasyon”) de yer alır. Bu sayede hasta, ameliyatın yorgunluğundan iyi bir şekilde kurtulabilir.

PTCA nedir ve koroner anjiyoplasti nasıl yapılır?
PTCA, perkütan transluminal koroner anjiyoplasti anlamına gelir ve daralmış koroner damarları genişletmeye yönelik bir işlemdir. Genellikle el bileğinden veya kasık bölgesinden yapılan bir ponksiyon yoluyla damarın içine bir kateter sokulur. Bir kılavuz tel yardımıyla balon kateter daralma noktasına kadar ilerletilir. Burada küçük bir balon şişirilir ve darlık genişletilir. Bu balon dilatasyonu, koroner arterdeki kan akışını iyileştirir. Sıklıkla, koroner damarı kalıcı olarak açık tutmak amacıyla ek olarak bir stent yerleştirilir.

PTCA için ne zaman endikasyon vardır?
Koroner kalp hastalığı (KKH) durumunda, koroner arterlerde belirgin darlıklar mevcutsa PTCA düşünülebilir. Anjina pektoris durumunda da, şikayetler ve bulgular bunu gerektiriyorsa revaskülarizasyon gerekli olabilir. PCI, özellikle akut kalp krizi vakalarının belirli türlerinde, ciddi derecede daralmış veya tıkanmış bir koroner arterin mümkün olduğunca çabuk yeniden açılması gerektiğinde büyük önem taşır. Koroner anjiyoplasti, ilaç tedavisi veya baypas ameliyatından hangisinin daha uygun olacağı, her hasta için ayrı ayrı değerlendirilir.

PTCA, PCI ve stent yerleştirme arasındaki fark nedir?
PTCA, aslen bir balonla koroner arterin genişletilmesini ifade eder. PCI ise günümüzde perkütan koroner girişimler için daha yaygın olarak kullanılan genel bir terimdir ve balon dilatasyonunun yanı sıra stent yerleştirilmesini de kapsar. Stent yerleştirme işleminde, tedavi edilen artere küçük bir damar desteği yerleştirilir. Genellikle, yeniden daralma riskini azaltmayı amaçlayan ilaç kaplı stentler kullanılır. Transluminal koroner anjiyoplasti ve stent yerleştirme, anjiyografi ve kontrast madde kullanılarak görüntüleme kontrolü altında bir kalp kateteri muayenesi sırasında gerçekleştirilir.

Perkütan transluminal koroner anjiyoplastinin olası komplikasyonları nelerdir?
Perkütan transluminal koroner anjiyoplastinin olası komplikasyonları arasında, ponksiyon bölgesinde kanama, damar yaralanmaları, kontrast maddeye karşı alerjik reaksiyonlar ve tedavi edilen damarın yeniden tıkanması veya daralması sayılabilir. Nadiren de olsa kalp krizi gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Ayrıca işlem sırasında damar duvarı zedelenebilir. Kişiye özgü risk, altta yatan hastalığa, damar durumuna ve diğer risk faktörlerine bağlıdır.

Stentli PTCA sonrası hangi ilaçlar gereklidir?
Stentli PTCA sonrası, stent içinde kan pıhtısı oluşumunu önlemek için antikoagülan ilaçlar özellikle önemlidir. Duruma göre, örneğin aspirin ve klopidogrel gibi başka bir trombosit inhibitörü kullanılır. İlaçların kullanım süresi ve kombinasyonu, diğer faktörlerin yanı sıra kullanılan stente, PCI’nin nedenine ve kişiye özgü kanama riskine bağlıdır. Stent yerleştirilmesinden sonra ilaçlar kendi başınıza kesilmemelidir. Tedaviyi yürüten kardiyolog, somut ilaç tedavisini ve süresini kişiye özel olarak belirler.