Złamanie miednicy: specjaliści i informacje

W przypadku złamań miednicy rozróżnia się urazy obręczy miednicy i panewki biodrowej (acetabulum). W zależności od tego, jak stabilny jest pierścień miednicy, mamy do czynienia ze złamaniem stabilnym lub niestabilnym. Stabilne oznacza, że kość sama w sobie trzyma się stosunkowo dobrze. Niestabilne oznacza, że bez operacji kość ciągle się przesuwa, co prowadzi do nieprawidłowego zrostu i urazów towarzyszących.

Jeśli poszkodowany ma dodatkowo urazy w innych częściach ciała, mówi się o urazie wielonarządowym. Tak więc 4 na 10 poszkodowanych doznaje dodatkowo urazu czaszkowo-mózgowego. Urazy narządów jamy brzusznej występują u co czwartej ofiary wypadku z złamaniem miednicy.

Jeśli kość miednicy nie jest całkowicie złamana, mamy do czynienia ze złamaniem niecałkowitym. Tylko w rzadkich przypadkach dochodzi do całkowitego złamania. Wówczas lekarz mówi o złamaniu całkowitym miednicy. W przypadku całkowitego złamania miednicy często występuje zagrożenie życia, ponieważ w jamie brzusznej znajduje się wiele dużych naczyń krwionośnych. Mogą one pęknąć już przy niewielkich ruchach miednicy, co prowadzi do śmierci pacjenta z powodu krwotoku wewnętrznego.

Z tego powodu złamania miednicy dzieli się również na stabilne i niestabilne. Oznacza to, że kość miednicy otacza narządy miednicy i w przypadku złamania niestabilnego istnieje ryzyko, że zostaną one uszkodzone przez przemieszczone fragmenty kości.

Co oznacza podział na typy A, B i C?

W podziale złamań miednicy na typy A, B i C decydującym kryterium jest stabilność.

Stabilne złamanie miednicy

W przypadku złamania miednicy typu A pierścień miednicy nie jest uszkodzony. Nie ma zagrożenia życia dla pacjenta, ponieważ są to tylko złamania kości krzyżowej i kości ogonowej. Przebiegają one poprzecznie i często goją się samoistnie. Złamanie to często można leczyć bez operacji, stosując środki przeciwbólowe i oszczędzając organizm po początkowym leżeniu w łóżku.

Niestabilne złamanie miednicy

W przypadku złamania miednicy typu B złamane są przedni i tylny pierścień miednicy. Miednica jest stabilna tylko w płaszczyźnie pionowej, ale nie w płaszczyźnie obrotowej (wokół własnej osi). Tak jest na przykład w przypadku złamania kości łonowej. Obie połowy kości łonowej – znajdującej się na samym dole miednicy – są wtedy rozłożone jak książka. Osoba z tym „otwartym złamaniem” nie jest już w stanie chodzić. Ten rodzaj złamania często wymaga leczenia operacyjnego, początkowo kości miednicy można ustabilizować za pomocą zewnętrznego aparatu ortopedycznego (fixateur externe), aby zapobiec dalszemu przemieszczaniu się i tym samym zminimalizować ryzyko urazu narządów wewnętrznych

Całkowicie niestabilne złamanie miednicy

W przypadku złamania miednicy typu C kości miednicy są niestabilne zarówno w pionie, jak i w płaszczyźnie poziomej.

Czym jest złamanie panewki stawu biodrowego?

W przypadku złamania panewki stawu biodrowego, zwanego również złamaniem acetabulum, dochodzi do złamania panewki stawu biodrowego. Panewką stawu biodrowego (acetabulum) nazywamy kostne zagłębienie, w którym osadzona jest górna część kości udowej. Panewki biodrowe znajdują się po prawej i lewej stronie na zewnętrznej części miednicy i stanowią centrum stawu biodrowego.

Złamanie miednicy powstaje w wyniku działania siły na kości miednicy, na przykład w wyniku wypadku lub upadku. Sposób i stopień uszkodzenia podbrzusza zależy od kierunku, z którego pochodzi siła, oraz od jej intensywności.

Siły działające na miednicę z boku powodują wygięcie pierścienia miednicy. Jeśli siła pochodzi z przodu, kości miednicy przesuwają się do tyłu. Siła skierowana z góry na dół powoduje pionowe przesunięcie połówek miednicy względem siebie.

Podwyższone ryzyko złamania miednicy występuje u osób starszych cierpiących na osteoporozę. Choroba ta dotyka głównie kobiety powyżej 60. roku życia i jest następstwem wieloletniego niedoboru wapnia. W wyniku tego tkanka kostna staje się krucha. U pacjentów z osteoporozą nawet niegroźny upadek może spowodować skomplikowane złamanie miednicy.

Stabilne złamanie miednicy powoduje zazwyczaj mniej dolegliwości niż złamanie niestabilne. Do najczęstszych objawów złamania miednicy należą:

• silny ból w okolicy miednicy
• obrzęki w okolicy bioder
• ograniczona ruchomość nogi
• siniaki w miejscu urazu
• różna długość nóg
• uczucie niestabilności w okolicy miednicy
• Wypaczenie kości miednicy
• krwawy mocz spowodowany urazem pęcherza
• znacznie przyspieszony puls
• blada twarz
• Stan niepokoju
• Zdezorientowanie

Diagnozę złamania miednicy stawia specjalista z zakresu chirurgii urazowej i ortopedii. Po przywiezieniu poszkodowanego na oddział ratunkowy szpitala najpierw rejestruje się przebieg wypadku.

Następnie przeprowadza się badanie poszkodowanego pod kątem obrażeń fizycznych:

• Chirurg urazowy ostrożnie bada kości miednicy w celu wykrycia wyczuwalnych przemieszczeń.
• Lekki nacisk na skrzydło miednicy pozwala stwierdzić, czy kości miednicy są stabilne, czy niestabilne.
• Badanie palpacyjne spojenia łonowego – znajdującego się pomiędzy dwoma półokrągłymi kośćmi łonowymi – oraz badanie odbytnicy służą ustaleniu, czy u pacjenta występuje krwawienie z jamy brzusznej.
• Ponadto specjalista sprawdzając pacjenta kontroluje ruchomość i czucie w obu nogach. W ten sposób ustala, czy występują również uszkodzenia nerwów.
• Sprawdzenie tętna dostarcza informacji o tym, czy kończyny są wystarczająco ukrwione.
• Na podstawie zdjęcia rentgenowskiego miednicy można stwierdzić, czy złamanie miednicy jest stabilne, czy niestabilne. Jeśli lekarz podejrzewa, że złamany jest również tylny pierścień miednicy, zleca wykonanie dodatkowych zdjęć ukośnych. W ten sposób można na przykład dokładnie zlokalizować przemieszczone fragmenty kości miednicy.
• W tym przypadku bardzo pomocna jest również tomografia komputerowa (TK), kolejna metoda obrazowania: pozwala ona ocenić stopień ciężkości złamania miednicy. Na tomogramie komputerowym można również dobrze rozpoznać urazy tkanek miękkich i krwiaki.
• Krew, która przedostała się do jamy brzusznej, jest również wyraźnie widoczna na obrazie ultrasonograficznym.

W zależności od tego, jakie inne urazy ma jeszcze pacjent z złamaniem miednicy, przeprowadza się dalsze badania:

• uretrografia w celu zdiagnozowania pęknięć cewki moczowej,
• urografia wydalnicza w celu wykrycia urazów dróg moczowych, 
• angiografia w celu zlokalizowania krwawienia.

Leczenie złamania miednicy zależy od

• od stopnia urazów pacjenta oraz
• jaki jest jego ogólny stan fizyczny.

Złamanie miednicy typu A leczy się zachowawczo:

• kilka dni leżenia w łóżku,
• podawanie leków przeciwbólowych oraz
• fizjoterapia (ćwiczenia ruchowe).

Złamanie miednicy typu B i typu C wymaga pomocy medycznej w nagłych wypadkach oraz zabiegu operacyjnego. Ponieważ pacjent cierpi na dużą utratę krwi, należy go najpierw ustabilizować, czyli zatrzymać krwawienie. Ponadto podaje się mu dożylnie duże ilości płynów, aby nie doszło do zapaści.

Następnie ustabilizowuje się uszkodzoną miednicę za pomocą przedniego stabilizatora zewnętrznego. Jest to system mocujący składający się z elementów metalowych, który mocuje się z zewnątrz przez skórę do kości i ma na celu unieruchomienie złamania.

Alternatywnie można również zastosować imadło miedniczne. To chirurgiczne narzędzie ratunkowe posiada pręty i płytki i jest stosowane zawsze wtedy, gdy pacjentowi grozi wykrwawienie. Imadła miedniczne stosuje się zazwyczaj tylko w specjalistycznych klinikach.

Złamania panewki biodrowej zasadniczo zawsze leczy się operacyjnie, aby zapobiec przedwczesnemu zużyciu stawu. Ponieważ zabieg ten jest bardzo trudny, najlepiej przeprowadzać go w specjalistycznej klinice. Chirurg urazowy unieruchamia złamaną część stawu za pomocą metalowych płytek i śrub lub zewnętrznego stabilizatora.

To, jak szybko złamanie miednicy się zagoi, zależy od różnych czynników, między innymi od rodzaju złamania. Stabilne złamania miednicy, takie jak na przykład złamanie kości ogonowej, zazwyczaj goją się szybko i bez powikłań w ciągu 4 do 8 tygodni, nie pozostawiając trwałych uszkodzeń.

Jeśli leczenie złamania niestabilnego (typ B i C) przebiegło pomyślnie i nie wystąpiły żadne powikłania, czas gojenia wynosi kilka miesięcy. Większość pacjentów może potem wrócić do normalnego życia. Czasami jednak dochodzi do trwałych uszkodzeń, takich jak nietrzymanie moczu lub stolca oraz impotencja u mężczyzn (zaburzenia funkcji seksualnych).

Czas gojenia zależy oczywiście również od czynników indywidualnych, takich jak wiek i stan zdrowia poszkodowanego.