Lomber omurga disk hernisi: Ne zaman beklemek yararlıdır, ne zaman ameliyat gerekir?

Omurlar arasında omurga diskleri bulunur. Bunlar elastik tampon görevi görür ve omurganın hareket etmesini sağlar. Dışta bir lifli halka ve içte daha yumuşak bir çekirdekten oluşurlar. Lifli halka yırtılır ve omurga diski dokusu dışarı sızarsa, bir sinir köküne baskı uygulayabilir.

Lomber omurgada bir disk hernisi durumunda, sinir tahrişi genellikle bacağa uzanan sinirleri etkiler. Bu nedenle ağrılar, belden kalçaya, oradan da uyluk, baldır veya ayağa yayılabilir. Hangi sinir kökünün etkilendiğine bağlı olarak, belirli cilt bölgelerinde uyuşma hissedilebilir veya bazı kaslarda güç kaybı görülebilir.

Boyun omurgasındaki bir disk hernisi tipik olarak boyun, omuz bölgesi ve kolda şikayetlere neden olur. Karıncalanma veya uyuşma hissi tek tek parmaklara kadar uzanabilir. Daha şiddetli bir daralma durumunda elin gücü veya ince motor beceriler de etkilenebilir.

MRG'de görülen her disk değişikliği şikayete yol açmaz. Bu nedenle, görüntüleme bulguları tek başına tedavi kararını vermek için yeterli değildir. Önemli olan, şikayetlerin ve muayene bulgularının görünen bulgularla uyumlu olup olmadığıdır.

Her disk hernisi ameliyat gerektirmez. Önemli nörolojik bozukluklar yoksa, genellikle ilk olarak konservatif tedavi denenir. Buna ağrı tedavisi, egzersiz ve gerekirse fizyoterapi dahildir. Günümüzde uzun süreli yatak istirahati artık önerilmemektedir, çünkü uzun süreli hareketsizlik kasları zayıflatabilir ve günlük hayata dönüşü zorlaştırabilir.

Vücudun kendisi de iyileşmeye katkıda bulunabilir. Sızan disk dokusu, bağışıklık sistemi tarafından kısmen parçalanabilir. Bu sayede, etkilenen sinir kökü üzerindeki baskı zamanla azalabilir. Bu nedenle birçok hastada şikayetler birkaç hafta içinde düzelir.

Bekleyip görmenin uygun olmadığı bazı şikayetler vardır. Bunlar arasında yeni ortaya çıkan veya artan felç belirtileri yer alır. İdrar yapma veya dışkılama sorunları da ciddi bir sinir sıkışmasına işaret edebilir. Özellikle “binici pantolonu bölgesi” olarak adlandırılan bölgedeki uyuşukluk ciddiye alınmalıdır. Bu, anüs ve genital bölgelerin çevresini ve uylukların iç kısımlarını ifade eder. Bu tür şikayetler bir bel fıtığı ile bağlantılı olarak ortaya çıkarsa, bunun arkasında “kauda ekin sendromu” yatıyor olabilir.

Bu durumda, omurga kanalının alt kısmındaki sinir lifleri şiddetli bir şekilde sıkışır. Bu tıbbi bir acil durumdur ve derhal teşhis edilmesi gerekir. Bu tür durumlarda, kalıcı sinir hasarlarını mümkün olduğunca önlemek için acil bir ameliyat gerekebilir.

Ameliyat gerekli hale geldiğinde, uygun koşullar sağlandığında müdahale genellikle küçük bir kesi yoluyla gerçekleştirilebilir. Mikrocerrahi yöntemlerinde ameliyat bölgesi optik büyütme altında görüntülenir. Öncelikle, etkilenen siniri sıkıştıran disk dokusu çıkarılır. Fıtığın konumuna ve büyüklüğüne bağlı olarak endoskopik yöntemler de değerlendirilebilir. Bu yöntemde, küçük bir kesi yoluyla ameliyat bölgesine bir endoskop sokulur. Hangi tekniğin kullanılacağı, diğer faktörlerin yanı sıra fıtığın konumuna ve anatomik koşullara bağlıdır.

Ameliyatın amacı, sinir kökünü rahatlatmaktır. Özellikle belirgin bir sinir sıkışması durumunda, ameliyat yayılan şikayetlerin hızla düzelmesine yol açabilir. Ancak ameliyat risksiz değildir ve bu nedenle her disk hernisi vakasında otomatik olarak en iyi çözüm değildir. Bu nedenle, planlanan bir ameliyatta şikayetler, nörolojik muayene ve görüntüleme sonuçları bir arada değerlendirilmelidir.

Omurga diskine yapılan her müdahale aynı amacı gütmez. Örneğin, omurga diski ciddi şekilde hasar görmüş belirli hastalarda, etkilenen omurga bölümünün hareketliliğini mümkün olduğunca korumak amacıyla omurga diski protezi düşünülebilir.

Diğer bir seçenek ise tıbbi terimiyle spondilodez olarak adlandırılan omurga sabitlemesidir. Bu işlemde, komşu omurlar kalıcı olarak birbirine bağlanır. Bu, belirli omurga instabilitesi türlerinde veya belirgin dejeneratif değişikliklerde gerekli olabilir.

Bir omurga diski ameliyatından sonra hareketlendirme genellikle erken bir aşamada başlar. Hastaların ne kadar çabuk işe dönebileceği, spor yapabileceği veya fiziksel olarak zorlayıcı faaliyetlerde bulunabileceği, uygulanan müdahaleye ve iyileşme sürecine bağlıdır.

Fizyoterapi, hareket kabiliyetini ve kas gücünü yeniden kazanmaya yardımcı olabilir. Genellikle sırt, karın ve bacak egzersizleri ön planda tutulur. Amaç, vücudu kademeli olarak normal yüklemelere alıştırmaktır.

Günlük yaşamda da sırt sağlığına uygun davranışlar önemlidir. Buna örneğin düzenli egzersiz ve omurgaya mümkün olduğunca dengeli bir yük binmesi dahildir. Ameliyat sonrası ağır kaldırma işlemlerinden kesinlikle kaçınılmalıdır. Ameliyat sonrasında tekrar şiddetli yayılan ağrılar, uyuşma hissi veya güç kaybı ortaya çıkarsa, bunun nedeni bir doktor tarafından araştırılmalıdır.

Bir disk hernisi her zaman ameliyat gerektirmez. Nörolojik bozukluklar yoksa ve şikayetler düzeliyorsa, konservatif tedavi yeterli olabilir. Buna karşın felç, mesane veya bağırsak bozuklukları ya da bacakların üst kısmında uyuşma ortaya çıkarsa, derhal tıbbi muayene gereklidir. Hangi tedavinin uygun olduğu, her zaman bireysel bulgulara bağlıdır.