İrritabl Bağırsak Sendromu: İrritabl bağırsak sendromuna yönelik hedefli tanı ve semptomların tedavisi yoluyla yardım ve İBS’ye odaklanma

İrritabl bağırsak sendromunda, kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterebilen geniş bir belirtiler yelpazesi görülür. Tipik belirtiler arasında, genellikle dışkılamadan sonra hafifleyen kramp benzeri karın ağrıları ve karında rahatsız edici bir şişkinlik yer alır. Ayrıca, irritabl bağırsak sendromu olan birçok kişi, bağırsakların tam olarak boşalmadığını hissettiklerini bildirir. Belirtiler genellikle alevlenmeler halinde ortaya çıkar ve stres veya belirli gıdalar tarafından tetiklenebilir. Dikkat çeken bir nokta, kabızlık veya ishalin sıklıkla dönüşümlü olarak ortaya çıkmasıdır; bu da irritabl bağırsak sendromu olan kişiler için günlük yaşamı özellikle zorlaştırır.

İrritabl bağırsak sendromunun nasıl ortaya çıktığı sorusu, bilim dünyasını uzun süredir meşgul etmektedir. Bağırsak ile beyin arasındaki iletişim bozukluğunun bu konuda merkezi bir rol oynadığı düşünülmektedir. Olası bir neden, mukoza zarının geçirgenliğinin artması veya daha önce alınan antibiyotik tedavisi ya da geçirilmiş ciddi bir enfeksiyonun ardından bağırsak florasında meydana gelen değişikliklerdir. Bağırsaktaki sinirlerin uyaranlara aşırı duyarlı tepki verdiği viseral hipersensitivite de irritabl bağırsak sendromunun bir nedeni olarak kabul edilir. Ayrıca, mikroskobik düzeydeki iltihaplanma süreçleri de semptomları tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir.

İshal ve kabızlık, irritabl bağırsak sendromunun belirtileri arasındadır © s-motive | AdobeStock

İrritabl bağırsak sendromunda üç tip ayırt edilir.

Kabızlık tipinde başlıca belirti kabızlıktır ve hasta oldukça seyrek dışkılamaktadır.

İshal tipinde dışkı çok yumuşak ila sıvı kıvamındadır ve hasta sıklıkla ishalden muzdariptir.

Üçüncü irritabl bağırsak tipinden ise kabızlık ve ishalin dönüşümlü olarak görüldüğü kişiler etkilenir.

Elbette bu üç tipten hiçbirine uymayan hastalar da vardır.

Bunun yanı sıra,

• mide ekşimesi,
• mide bulantısı,
• baş ağrısı,
• yorgunluk,
• sırt ağrısı veya
• depresif ruh hali

görülebilir.

Ateş, kilo kaybı veya dışkıda kan görülmesi durumunda mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Nadir durumlarda bu tür belirtilerin arkasında ciddi bir hastalık da yatıyor olabilir.

İrritabl bağırsak sendromu, diğer hastalıklarla birlikte ortaya çıkabilir. Ayrıca, belirli hastalıklar irritabl bağırsak sendromunun gelişmesine zemin hazırlar. Bunlara örnek olarak

• depresyon,
• kronik yorgunluk sendromu,
• kronik ağrı ve
• anksiyete bozuklukları.

İrritabl bağırsak sendromunu tedavi etmek isteyenlerin sabırlı olması gerekir, çünkü bu hastalığı iyileştirecek tek bir "mucizevi ilaç" yoktur. İrritabl bağırsak sendromunun tedavisi, çok yönlü bir yaklaşıma dayanır. Buna, belirli semptomları hafifletmeye yönelik ilaç tedavisi de dahildir: Spazm giderici ilaçlar karın ağrısına iyi gelirken, ishal veya kabızlığa karşı çeşitli ilaçlar kullanılır. Ruh sağlığı ile bağırsaklar arasında yakın bir bağlantı olduğu için, gevşeme teknikleri de irritabl bağırsak sendromunun tedavisine katkıda bulunabilir. Bu konuda gastroenteroloji uzmanından danışmanlık almak, iyileşme yolunda atılacak ilk adımdır.

İrritabl bağırsak sendromunda beslenme, tedavide kilit bir rol oynar. Birçok hasta, bağırsakta mayalanmaya neden olan belirli gıdaların geçici olarak diyetten çıkarılmasıyla uygulanan, “Düşük FODMAP diyeti” olarak bilinen beslenme programından fayda görmektedir. Ayrıca, irritabl bağırsak sendromunda sindirim sistemindeki bakteri dengesini yeniden sağlamak amacıyla probiyotik kullanımı da yararlıdır. İrritabl bağırsak sendromu olan kişiler ayrıca yeterli miktarda lif almaya özen göstermelidir; ancak ek şişkinliğe neden olmamak için bu liflerin vücut tarafından tolere edilip edilmediği kişiye özel olarak test edilmelidir.

İrritabl bağırsak sendromunun belirtilerini organik nedenli hastalıklardan ayırt etmek hayati önem taşır. İrritabl bağırsak sendromunda dışkıda kan görülmezken, bu durum diğer hastalıklar için bir uyarı işaretidir; kronik enflamatuar süreçlerden ayırt edilmesi ise genellikle sadece kolonoskopi ile mümkündür. Gastroenteroloji, Sindirim ve Metabolizma Hastalıkları Derneği, İrritabl Bağırsak Sendromu S3 Kılavuzu Güncellemesi’nde, nihai irritabl bağırsak tanısı konulmadan önce çölyak hastalığı veya kronik enfeksiyonlardan dikkatli bir şekilde ayırt edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.