Omurga kırığı, omurgada sık görülen ancak genellikle hafife alınan bir yaralanmadır. Özellikle yaşlılarda osteoporozla bağlantılı olarak ortaya çıkar, ancak kazalar veya düşmeler sonucu da meydana gelebilir. Belirtiler, hafif sırt ağrısından ciddi nörolojik bozukluklara kadar değişebilir.
Her omurga kırığı hemen fark edilmez, çünkü bazı kırıklar başlangıçta neredeyse hiç şikayet yaratmaz. Geç dönem komplikasyonlarını önlemek için erken teşhis hayati önem taşır. Günümüzde modern klinik yöntemler, stabilite derecesine ve nedene göre farklılaştırılmış bir tedavi imkanı sunmaktadır.
Amaç, ağrıyı hafifletmek, omurgayı stabilize etmek ve yaşam kalitesini korumaktır.
Omurga Kırığı – Osteoporoz Nedenli Omurga Kırıklarında Tedavi, Belirtiler ve Teşhis, Omurganın Kararsız Kırıkları, Konservatif Tedavi, Ameliyat ve Klinikte İyileşme Süresi
Omurga kırığı hangi belirtilerle kendini gösterir?
Bir omur gövdesi genel olarak son derece sağlam bir kemik parçasıdır. Bununla birlikte, ağır kazalarda kırılabilir.
Çoğu durumda, omuriliğin içinde bulunduğu omurga kanalı da etkilenir. Omurga kırığı nedeniyle omurga yerinden kayabilir veya kemik parçaları omurga kanalını tıkayabilir. Bu durumda hastalar, hatta bir paraplejik sendrom geliştirebilirler.
Almanya’da her yıl 50 ila 79 yaşları arasındaki yaklaşık 230.000 kişi omurga kırığı geçirir. Tüm kırıkların yaklaşık yüzde ikisi omurga kırıklarıdır.
Çoğu durumda hastalar, herhangi bir belirti görülmediği için omurga kırığı geçirdiklerinin farkına varmazlar. Bu nedenle omurga kırığı, genellikle çevre dokular da etkilendiğinde fark edilir. Omuriliğin sıkışması durumunda, etkilenen hastaların motor fonksiyonları veya duyu yetenekleri önemli ölçüde bozulabilir.
Omurga kırığının farklı türleri
Tıpta omurga kırığı,
- impaksiyon kırığı,
- yarık kırık ve
- patlama kırığı
arasında ayrım yapılır. Sonuncusu farklı yönlerde ilerleyebilir ve bir dönme hareketi sırasında meydana gelebilir.
Omurga kırığı bir dönme hareketi sonucu meydana gelmişse, bazı durumlarda enine çıkıntılar ve omurga dikeni kopabilir. Kaburga eklemlerinde de hasar oluşabilir.
Omurga kırığı neye bağlı olarak oluşur?
Omurga kırığı çoğu durumda doğrudan, şiddetli bir darbe veya baskı sonucu oluşur. Sık görülen nedenlerden biri
- trafik kazası,
- yüksekten düşme veya
- fiziksel şiddet.
Bu durum, sağlıklı kemiğin kırılmasına neden olabilir.
Kazalar, omurga kırığının açık ara en sık görülen nedenidir. Yaş ilerledikçe kemikler zamanla aşındığı için omurga kırığı riski artar. Bu durumda, kırığa yol açmak için daha az bir kuvvet etkisi bile yeterlidir.
Osteoporoz da omurga kırığı riskini artırabilir. Osteoporozda kemik yoğunluğu azalır, bu da kemiğin dengesiz ve gözenekli hale gelmesine neden olur.
Omurga kırığı nasıl teşhis edilir?
Genellikle hastalar ağrı hissettiklerinde doktora başvururlar. Bu durumda omurga kırığı teşhisi konur ve ameliyat süreci başlatılır.
Ortopedi uzmanı öncelikle hastanın tıbbi geçmişini inceler. Bu süreçte hastaya semptomları hakkında sorular sorar. Ancak bundan sonra fizik muayene ve diğer tetkikler yapılır. Hangi tetkiklerin yapılması gerektiğine dair ipucu, doktor tıbbi geçmiş incelemesi sırasında zaten elde etmiştir.
Böylece, omuriliğin ne ölçüde etkilendiğini değerlendirebilmek için sinir iletim hızını ölçebilir.
Şüphe kesinleştiğinde, bir ön tanı konur ve hasta bir radyoloji uzmanına sevk edilir.
Bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri sayesinde doktor, kırığın ne tür bir kırık olduğunu tespit edebilir. Bu durum netleştiğinde, doktor hastayla birlikte omurga kırığının nasıl tedavi edileceğine karar verir.
Omurga kırığı nasıl tedavi edilir?
Omurga kırığının tedavi şekli,
- her bir vakada kırığın ciddiyetine ve
- kırığın nedenine bağlıdır.
Bu nedenle, birden fazla omurun etkilendiği çok yönlü bir patlama kırığı, osteoporozdan kaynaklanan tek bir omur kırığından farklı şekilde tedavi edilmelidir. Tedavinin amacı, kemik parçalarının tekrar güvenli bir şekilde birleşmesini sağlamaktır.
Bazı durumlarda konservatif tedavi mümkündür, yani ameliyat gerekmez. Bunun için kırığın stabil olması ve omurun şeklini korumuş olması gerekir. Ayrıca çevre dokuların da etkilenmemiş olması gerekir.
Konservatif önlemler arasında şunlar sayılabilir:
- ağrı kesici ilaçların verilmesi,
- destekleyici korse giyilmesi,
- masaj ve
- fizyoterapi.
Semptomlar ortaya çıkarsa, omurga kırığı genellikle omurga cerrahisi kapsamında ameliyatla tedavi edilmelidir. Bunun için de çeşitli seçenekler mevcuttur.
Vertebestoplasti ve kifoplasti
Bu işlemde, etkilenen omurgaya içi boş bir iğne sokulur. Ardından iğne aracılığıyla kemik çimentosu enjekte edilir. Böylece, sertleşmenin ardından tek tek kemik parçaları birbirine hızla bağlanır. Omur gövdesi bu sayede hızla stabilize olur.
Vertoplasti lokal anestezi altında yapılabilirken, kifoplasti şu anda sadece genel anestezi altında gerçekleştirilmektedir.
Bu işlemde öncelikle omur gövdesine küçük bir balon sokulur ve ardından bu balon şişirilir. Bu sayede de omur gövdesi yeniden dikleştirilebilir ve kemik çimentosu ile stabilize edilebilir.
Ancak her iki tedavi yöntemi de asıl kırılmanın üzerinden dört ila altı hafta geçtikten sonra uygulanmalıdır.
Spondilodez
Komplikasyonlara yol açan ciddi bir omurga kırığı durumunda, genellikle tek tedavi seçeneği spondilodezdir. Bu işlemde cerrah, omurgadan tek tek parçaları veya bütün omurları çıkarır ve bunların yerine bir kafes yerleştirir.
Ardından doktorlar, kırık bölgesinin üstünde ve altında bulunan omurları vidalar ve plakalar yardımıyla birbirine bağlar.
Bu yöntemle ciddi kırıklar tedavi edilir. Ayrıca omurganın stabilitesini de yeniden sağlar. Böylelikle omurilik gibi iç yapıların zarar görmesi de önlenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Şiddetli sırt ağrısı her zaman omurga kırığı şüphesi anlamına mı gelir?
Her şikayet otomatik olarak omurga kırığı anlamına gelmez, ancak bir düşme sonrasında, özellikle yüksekten düşme veya önemli bir kuvvetin etkisiyle ortaya çıkan şiddetli ağrılarda, omurga kırığı şüphesi haklı bir şekilde ortaya çıkar. Bu durumda fizik muayene, zamanında yapılan görüntüleme kadar önemlidir. Özellikle yaşlı kişilerde, osteoporoz nedeniyle omurga kırığı olasılığı erken aşamada akla getirilmelidir. Amaç, tehlikeli ve instabil kırıkları erken aşamada tespit etmektir.
Omurga kırığı nasıl kesin olarak teşhis edilir?
Teşhis genellikle omur gövdesindeki bir kırığı tespit etmek için röntgen çekilmesiyle başlar. Bulguların net olmaması veya omurilik yaralanmasından şüphelenilmesi durumunda manyetik rezonans tomografi (MRG) yapılır. Bu tetkik, omurgadaki omur gövdesinin stabil mi yoksa instabil mi olduğunu ve sinirlere baskı olup olmadığını gösterir. Kırığın türü, örneğin A tipi veya B tipi, sonraki tedavinin belirlenmesinde belirleyicidir.
Ne zaman konservatif tedavi yeterlidir?
Konservatif tedavi, nörolojik semptomların olmadığı durumlarda stabil kırıklarda uygulanabilir. Bu durumda ağrı kesiciler, ortezler ve fizyoterapi gibi yöntemlerle konservatif tedavi uygulanabilir. Omurga kırığının tedavisi, bu durumda ağrıyı hafifletmeyi ve iyileşmeyi desteklemeyi amaçlar. Özellikle stabil omurga kırığı türlerinde bu sayede ameliyattan kaçınılabilir.
Ne zaman ameliyat gereklidir?
Kararsız bir omurga kırığı veya kararsız kırıklar söz konusu olduğunda cerrahi tedavi gereklidir. Nörolojik bozukluklar veya sinirlere baskı olması durumunda da ameliyat gerekli hale gelir. Modern yöntemler genellikle minimal invazivdir ve omurgayı stabilize etmeye yöneliktir. Karar, kırığın ciddiyetine, kırık türüne ve hastanın yaşına bağlıdır.
İyileşme süresi ne kadardır ve hangi uzun vadeli sonuçlar ortaya çıkabilir?
İyileşme süresi, kırığın türüne, yaralanmanın derecesine ve kırığın stabil veya instabil olmasına bağlıdır. Stabil ve instabil kırıklarda iyileşme süresi büyük ölçüde değişebilir. Tedavi edilmezse veya yanlış tedavi uygulanırsa, kronik ağrı veya deformite gibi uzun vadeli sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle tedavinin amacı her zaman omurgayı kalıcı olarak stabilize etmek ve sekelleri önlemektir.
Yazıyı paylaş