Το αγγείωμα είναι ουσιαστικά μια ανωμαλία στην ανάπτυξη των αιμοφόρων αγγείων, η ακριβής αιτία της οποίας δεν είναι ακόμη γνωστή σε βάθος. Ωστόσο, τα αγγειώματα είναι συχνά εκ γενετής.
Τα αγγειώματα αποτελούνται από ένα σύμπλεγμα αγγείων που περιλαμβάνει μια αρτηρία και μια φλέβα, μέσω της άμεσης σύνδεσής τους, η αρτηρία διοχετεύει αίμα στη φλέβα. Διακρίνουμε τα αγγειώματα που οφείλονται στην ανάπτυξη και τα αγγειώματα που μοιάζουν με όγκους.
Τα αναπτυξιακά αγγειώματα εμφανίζονται συνήθως σε σημεία όπου το αίμα ρέει απευθείας από μια αρτηρία σε μια φλέβα. Σε αυτά περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, οι αγγειεκτασίες, οι κιρσοί, το σπηλαιώδες αγγείωμα καθώς και οι αρτηριοφλεβικές δυσπλασίες. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν τα όγκου-τύπου αγγειώματα, όπως το αιμαγγείωμα και το λεμφαγγείωμα.
Συχνά τα αγγειώματα – γνωστά και ως «αιμαγγειώματα» στην καθομιλουμένη – εμφανίζονται στο δέρμα του προσώπου, στα βλέφαρα, στη μύτη, στα χείλη, στον λαιμό ή διάσπαρτα στον κορμό. Στο δέρμα, τα αγγειώματα είναι συνήθως ορατά ως μικρά κόκκινα, επίπεδα έως υπερυψωμένα οζίδια και είναι ακίνδυνα.
Ένα μικρό αγγείωμα στο δέρμα © waranyu #221240842 | AdobeStock
Όταν τέτοια αγγειώματα εμφανίζονται στο δέρμα μετά την ηλικία των 40 ετών, πρόκειται συνήθως για αγγειώματα γήρατος (Angiom seniles), τα οποία μπορούν να εμφανιστούν μεμονωμένα ή σε μεγάλο αριθμό, ανάλογα με την ηλικία. Εάν στο εσωτερικό αυτών των αγγειακών συσσωματωμάτων συμβεί «πήξη του αίματος» (θρόμβωση), τα αγγειώματα γήρατος μπορούν να αποκτήσουν σχεδόν μαύρο χρώμα και να σκληρύνουν. Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφθείτε έναν ειδικό δερματολόγο, προκειμένου να διακριθεί με βεβαιότητα το αγγείωμα από ένα οζώδες, κακοήθες μελάνωμα («μαύρος καρκίνος του δέρματος»).
Κατ’ αρχήν, όμως, τα αγγειώματα μπορούν να εμφανιστούν και σε όλα τα σημαντικά όργανα του σώματος. Εντός οργάνων, όπως π.χ. το ήπαρ ή η καρδιά, οι γιατροί αναφέρονται τότε σε σπηλαιώδες αιμαγγείωμα ή, εν συντομία, σε σπηλαιώμα. Στον εγκέφαλο, αυτές οι αγγειακές ανωμαλίες μπορούν μάλιστα να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ασθενών.
Τα αγγειώματα του δέρματος είναι, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ασυμπτωματικά. Μπορούν μεν να φτάσουν σε μέγεθος από μερικά χιλιοστά έως λίγα εκατοστά, αλλά συνήθως υποχωρούν ήδη κατά την παιδική ηλικία. Συνήθως, η αφαίρεση των αγγειωμάτων του δέρματος ενδείκνυται μόνο όταν προκαλούν επαναλαμβανόμενους μηχανικούς ερεθισμούς σε δυσμενή σημεία του σώματος.
Ωστόσο, σε περίπου 2–4% των εγκεφαλικών αγγειωμάτων (= εγκεφαλικά αγγειώματα) μπορεί να εμφανιστούν αιμορραγίες, οι οποίες οδηγούν σε νευρολογικές διαταραχές, απώλεια συνείδησης και/ή οξύ πονοκέφαλο. Ανάλογα με την έκταση τέτοιων αιμορραγικών επεισοδίων, υπάρχει ακόμη και κίνδυνος για τη ζωή.
Επιπλέον, έχουν περιγραφεί περιπτώσεις στις οποίες τα αγγειώματα προκάλεσαν επιληπτικές κρίσεις. Αυτό πιθανώς οφείλεται σε καθαρά μηχανικούς λόγους, λόγω της εγγύτητας των δομών που υποστούν σπασμούς με το αγγείωμα, ή μπορεί να αποδίδεται σε έλλειψη οξυγόνου που προκαλείται από το αγγείωμα.
Τα εγκεφαλικά αγγειώματα προκαλούν επίσης διαταραχές της αιμάτωσης στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα, ανάλογα με τη θέση τους, να μπορεί να εμφανιστεί μια πληθώρα περαιτέρω συμπτωμάτων, όπως διαταραχές της όρασης, παράλυση ή διαταραχές της ομιλίας, καθώς και αλλαγές στη συμπεριφορά.
Ενώ τα αγγειώματα του δέρματος μπορούν να αναγνωριστούν αρκετά εύκολα με οπτική διάγνωση λόγω του σχήματος και του κόκκινου χρώματός τους, τα αγγειώματα που εντοπίζονται σε όργανα, όπως για παράδειγμα το εγκεφαλικό αγγειώμα στον εγκέφαλο, μπορούν να διαγνωσθούν μόνο με τη βοήθεια ειδικών απεικονιστικών μεθόδων.
Παραδοσιακά, τα αγγειώματα στα όργανα του σώματος απεικονίζονται μέσω της αγγειογραφίας, κατά την οποία ένα σκιαγραφικό μέσο ρέει μέσα σε όλα τα αιμοφόρα αγγεία και καθιστά ορατή τη ροή του αίματος. Σήμερα, όμως, η αγγειογραφία αντικαθίσταται όλο και περισσότερο από μια πιο σύγχρονη μέθοδο, τη μαγνητική τομογραφία (MRT). Με αυτή τη μέθοδο μπορούν να ληφθούν εικόνες, π.χ. από το εσωτερικό του κεφαλιού, σε υψηλή ανάλυση.
Παρ’ όλα αυτά, τα εγκεφαλικά αγγειώματα / σπηλαιώματα συχνά αποτελούν τυχαία ευρήματα, εφόσον δεν έχουν εμφανιστεί αιμορραγίες που να συνοδεύονται από συμπτώματα νευρολογικής ανεπάρκειας. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, συνήθως πραγματοποιείται στο νοσοκομείο μια επείγουσα αξονική τομογραφία (CT), η οποία μπορεί να ανιχνεύσει πολύ γρήγορα τις εγκεφαλικές αιμορραγίες.
Αν διαπιστωθεί ένα ασυμπτωματικό εγκεφαλικό αγγείωμα, υπάρχει ωστόσο 50% πιθανότητα να προκύψουν αιμορραγίες κατά τη διάρκεια της ζωής. Για τον λόγο αυτό, οι γιατροί συνιστούν συνήθως θεραπεία ανάλογα με την εκάστοτε κατάσταση.
Για τη θεραπεία του εγκεφαλικού αγγειώματος υπάρχουν επί του παρόντος τρεις διαφορετικές επιλογές:
Κατά την εμβολή, μέσω ενός καθετήρα που εισάγεται στα εγκεφαλικά αγγεία, εγχύεται μια συγκολλητική ουσία που κλείνει τα αγγεία του αγγειώματος. Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος η ουσία να εισχωρήσει σε άλλα λεπτά εγκεφαλικά αγγεία και να προκαλέσει εκεί περαιτέρω βλάβες στην αιμάτωση.
Εάν, ωστόσο, το αγγείωμα είναι εύκολα προσβάσιμο, θα πρέπει να αφαιρεθεί χειρουργικά. Με αυτόν τον τρόπο, το αγγείωμα συρρικνώνεται και μειώνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας. Από την άλλη πλευρά, και αυτή η χειρουργική μέθοδος ενέχει κινδύνους· για παράδειγμα, το αιμοφόρο αγγείο μπορεί να τραυματιστεί ή να απελευθερωθούν θρόμβοι αίματος, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να βλάψει άλλες περιοχές του εγκεφάλου.
Τα εγκεφαλικά αγγειώματα που είναι δύσκολα προσβάσιμα χειρουργικά υποβάλλονται σε στερεοτακτική ακτινοθεραπεία. Κατά τη διαδικασία αυτή, η ακτινοβολία προκαλεί ανάπτυξη στα αγγειακά κύτταρα, τα οποία εισχωρούν πολύ αργά – σε διάστημα ετών – στον αγγειακό αυλό και έτσι κλείνουν το αγγειακό σύμπλεγμα του αγγειώματος από μέσα. Μετά από τρία χρόνια, περίπου το 80% των εγκεφαλικών αγγειωμάτων που έχουν υποβληθεί σε αυτή τη θεραπεία έχουν κλείσει.
Τα αγγειώματα είναι αγγειακές δυσπλασίες και, ως εκ τούτου, αντιμετωπίζονται κυρίως από ειδικούς στην αγγειολογία (αγγειολόγους). Η αγγειολογία αποτελεί υποκλάδο της εσωτερικής ιατρικής και ειδικεύεται στη διάγνωση και τη θεραπεία των αγγειακών παθήσεων.
